Қидирув

сфт. 1. Бирор ишни бажариш, бирор мақсадни амалга ошириш учун энг мос, энг мувофиқ, қўл келадиган.

Қулай фурсат. Қулай шароит. Кўчат ўтқазиш учун қулай давр.

Мана шу ерда ошиб ўтишга қулай жой бор — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Айниқса, томчилатиб суғориш боғдорчилик учун қулай ҳисобланади. — Фан ва турмуш

Чўмилишга қулай бўлгани учун бу ерга қўшни қишлоқ болалари ҳам ёпирилиб келишар эди. — Ёшлик

2. Амалга оширилиши осон, унча кўп куч ва малака талаб қилмайдиган.

Кесиб кетмон билан тошларни лойдек, Кўрингай қаттиқ ишлар ҳам қулайдек. — Ҳабибий

[Нури] Ўз режасининг бундай қулай амалга ошувидан ҳадсиз севинди. — Ойбек, Танланган асарлар

от 1. тар. Эксплуататорлик жамиятининг илк даврларида хусусий мулк, мол қатори олиб-сотилган, бутунлай хўжайинга қарам бўлган, ҳеч қандай ҳақ-ҳуқуқ ва мол-у мулкка эга бўлмаган хизматкор.

— Ойжамол, мана бу ер қул бозори бўлган, — Шерниёз сандиқсозлик дўкони қаршисидаги майдончани кўрсатди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Хафа бўлманг, биз ҳақ олмасдан ҳам ишлаймиз. Ахир биз қулмиз-ку, ҳақ талаб қилишга ҳаддимиз борми?! — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Умуман, синфий жамиятда эксплуатация ҳамда сиёсий-иқтисодий қарамлик асоратида ҳар қандай ҳуқуқдан маҳрум бўлган, эзилувчи киши.

Қизлар бунда чўри, тул эди, Йигитлар хўр, гадо, қул эди. — Э. Раҳим

3. кўчма салб. Кимсага кўр-кўрона хизмат қилувчи, бўйсунувчи; итоатгўй, малай, хизматкор.

— Маши, — деди Фазлиддин, — лекин шундай яхши қулни улар бизга беришмас, дейман. — Ойбек, Танланган асарлар

— Бизнинг Қамишкапада кўпчилик аёллар ҳали ҳам тўрт девор ичида эрларига қул бўлиб келмоқдалар, — деди Гулсум. — П. Турсун, Ўқитувчи

4. кўчма Бирор кимсага, нарсага қаттиқ берилган, дарди, хаёли ўшанда бўлган киши, унинг фидойиси.

Яхши гапнинг қулиман. Ўз қарашларининг қули.

Сен ҳам от қулига ўхшайсан. — Ойбек, Танланган асарлар

орамизда Мирҳайдар деган кеча-кундуз фақат овқатни ўйлайдиган, қорнининг қули бўлиб қолган бир йигит бор эди. — О. Ёқубов, Излайман

Мангуга қолай, дея шуҳрат қули Искандар Юксак тоққа ўзининг суратини солибди. — А. Орипов, Юртим шамоли

5. Банда.

Худо хабар олсин жами қулидан — Ҳасанхон

Ё худо, бу гуноҳкор ўғлимга ўзинг тавфиқ бер ва мен қулингни кечир. — Ойбек, Нур қидириб

шв. Сайҳон, кенг, чексиз

Кийикнинг юраги қула чўлмиди? — "Гўрўғли"

фл. 1. Зарб билан йиқилмоқ; ағдарилмоқ.

Зилзилада кўпгина эски уйлар, деворлар қулади. Чириган дарахт қулаб тушди.

Мана шу тоғ чўққисида бир чўпон, оёғи тагидаги тош кўчиб, пастга қулаб кетади. — С. Аҳмад, Жимжитлик

Тоғнинг кун-ботар томонига уруш йиллари самолёт қулаган. — А. Нурмуродов, Уруш бевалари

2. кўчма Ёʻқ, маҳв бўлмоқ, ёʻқ, маҳв этилмоқ, ағдарилмоқ; тушмоқ.

Қуламасин Чамбил юрти. — Гулнорпари

Устунлари тезлик билан яксон қилинган бўлса ҳам, эски жамият осонликча қуламади. — ЎТА

Подшоҳ тахти қулайдиган кунлар келар. — Бойчечак

3. кўчма с.т. Оламдан ўтмоқ; ўлмоқ.

Чол қуламай турибди. Қулаган кун уларнинг ёқасини бўғаман, меросимни даъво қиламан! — Ойбек, Танланган асарлар

Икки ўғлим: бири ўн саккизда, бошқаси йигирмада — немис ўқидан қулади. — С. Кароматов, Олтин қум

от 1. Қулай эканлик.

Фурсатнинг қулайлиги. Асбобнинг қулайлиги. Пул жамғариш учун омонат кассанинг қулайлиги.

2. Қулай шароит, имконият, ҳолат.

Қулайлик бермоқ. Қулайлик туғдирмоқ.

Тураржойларда аҳолига қулайлик яратиш учун мактабгача тарбия муассасаларини кўпайтириш керак. — Газетадан

qolaysız, ońaysız

фл. Қулай ҳолга келтирмоқ.

фл. Қулайламоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Қулайламоқ феълининг орттирма нисбати.

от Яшаш, ишлаш ёки бирор ҳаракат қилиш ва шу кабиларга халал берадиган \олат, шароит; ўнғайсизлик, ноқулайлик.

Қулайсизликни бартараф этмоқ.

фл. Қулай ҳолга келмоқ.

Ёʻллар қулайлашмоқда.

Шундай қилиб, чолнинг иши анча қулайлашди. — Ойбек, Танланган асарлар

фл. Қулайлашмоқ феълининг орттирма нисбати.

ЖК Бсиз ТК русчаблагоприятствовать ДПинглизчаto favour smth.немисчаbegünstigen A

Яхши об-ҳаво самолётимизнинг тинч учишига (нимага?) қулайлик туғдирди.

Хорошая погода благоприятствовала полёту нашего самолёта (чему?).

The good weather favoured the flight of our plane (what?).

Das gute Wetter begünstigte den Flug unseres Flugzeuges (was?).

Благоприятный инвестиционный климат

Благоприятные экономические условия

Благоприятные экономико-правовые условия

от 1. Эшик, сандиқ, жавон ва шу кабиларни калит билан беркитиш ва очиш учун ишланган махсус буюм ёки мослама.

Найча қулф. Осма қулф. Ич қулф. Дарвоза қулфи. Эшикка қулф солмоқ. Қулфни очмоқ.

Кутубхона эшигидаги қулфни кўриб, ҳайрон бўлди. — Ёшлик

Санобархон дарвозани устидан кичкина босма қулф билан шарқ этиб беркитди-да, Адолатга эргашди. — С. Зуннунова, Гулхан

2. Турли нарсаларнинг, буюмларнинг беркитиладиган қисми.

Соат занжирининг қулфи.

Ҳаммага маълум икки қулф, икки белбоғли сариқ портфелини кўтариб, мактабга жўнади. — Мирмуҳсин, Умид

3. кесим взф. Қулфлаб қўйилган, берк.

Дарвоза қулф. Магазин қулф. Бордик — —

эшик қулф эди.

Ишхонангга бордим, аллақаёққа кетган, дейишди. Уйларингда ҳеч ким ёʻқ, қулф. — С. Зуннунова, Олов

тақл. с. 1. Суюқликни ютганда ёки оғзи тор идишдан қуйганда эшитиладиган товушни билдиради (асосан, этмоқ ёрдамчи феъли билан ёки такрор ҳолда қўлланади).

Қулт этиб пиёладаги сувдан ичди.

Мирёқубнинг қовоғи солинди, у анча вақтгача гапирмай, қулт-қулт чой ичди. — Мирмуҳсин, Тунги чақмоқлар

Шишани бурнига яқинлаштириб, қизиқсиниб тикилди-ю, даст кўтариб, қулт-қулт ича бошлади. — А. Кўчи-мов, Ҳалқа

2. Умуман, томоғидаги бир нарсани ютмоқ; ютинмоқ.

Алишер алланимани қулт этиб ютиб, ақлининг сўзига киришга жазм қилди. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

Юзини четга буриб, чуқур уф тортди, қулт этиб ютинди. — А. Кўчимов, Ҳалқа

3. шв. айн. Қултум.

— Мен ўйлайманки, — деди Эргаш, яна бир қулт сув ичгандан кейин — С. Айний, Қуллар

қулочрусчамера длины в размерах рукинглизчаdiametr of one's arms around smth.

Қулаč ер алïндï ятур ïнčïқïн U o‘ziga yerdan bir quloch olib, qayg‘uda yotibdi - Он получил себя [лишь] сажень земли и лежит в горести -He received himself [only] the ground and lies in grief

қулонкулан, дикий азиатский осел.

Кўр арслан керäк кез қулан тутюқа Qulon tutish uchun arslondek epchil bo‘lish kerak - Смотри, нужно [быть] львом для того, чтобы поймать быстрого кулана -Look, you need [to be] a lion in order to catch a quick kulan