Qidiruv

fl. 1. Zarb bilan kiritmoq (qoziq, mix kabilar haqida).

Yerga qoziq qoqmoq. Yogʻochga mix qoqmoq. || Ungur chuqurlashgan sari qoziqlar shu zaylda qoqib borilsa, yoʻldan adashmaymiz. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

[Unsin] Ichkari uyda oʻtirib, mahsilarga shon qoqadi, shondan tushiradi, pardozlaydi, qoragul, lok surkaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Mixlab yopishtirmoq, mahkamlamoq.

Pol qoqmoq. Otga taqa qoqmoq. Tomga tunuka qoqmoq.

Nima uchun devorlarga gilam qoqmadinglar? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Nima boʻldi-yu, hech kim bilan kengashmay pravleniyening eshigiga shunday bir eʼlonnoma qoqib qoʻydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Urib ovoz chiqarmoq, taqillatmoq, dukullatmoq.

Hamma uxlaganda, u mullavachchaning hujrasini qattiqroq qoqsangiz, hammasini koʻrasiz. — J. Sharipov, Xorazm

Samandarov qalamning orqasi bilan stolni qoqib, gʻovurni bosdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

[Sharofat] Uyning narigi devorini qoqib, qoʻshnini chaqirish uchun oʻrnidan arang turdi. — H. Ziyoxonova, Arzanda

4. Yelkaga yoki orqaga kaft bilan sekingina urmoq, shappatilamoq.

Kerishayotgan jangchining yelkasiga panjasi bilan qoqib: — Ketdikmi, Dehqonboy! — dedi oʻzbek tilida bir jangchi. — N. Safarov, Jangchi shoir

Bobom meni qattiq quchib, qoʻli bilan orqamni bir-ikki qoqadi, tagʻin ishga tutinadi. — Oybek, Bolalik

5. Urib, chertib, silkitib va boshqalar yoʻl bilan ichidagi, ustidagi narsani tushirmoq, shu yoʻl bilan tozalamoq.

Gilamning changini qoqmoq. Iliq qoqmoq. Burnini qoqmoq. Dasturxonni qoqmoq. Kiyimlarni qoqmoq. Telpakning qorini qoqmoq.

U etakka ilashib qolgan paxtalarni qoqayotganda, boshidagi chopon birdan sirgʻalib, tushib ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Imom, toʻpolonda boshidan tushib, tuproqqa qorishgan sallasini qoqib-qoqib, qaytadan oʻrarkan, oʻz qavmiga vaʼz-nasihat qildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Siz kelguningizcha, men koʻrpachalaringizni qoqib, supurib qoʻyaman. — Mirmuhsin, Meʼmor

6. Urib yoki silkib, mevalarni tushirmoq.

Jiyda qoqmoq. Olma qoqmoq. Shaftoli qoqmoq.

Salomatning onasi ellikboshining bogʻidagi azim tup yongʻogʻini qoqayotganda, yiqilib yotib qoldi. — S. Ahmad, Hukm

Men sizga aytsam, bahorda gul terib, kuzda oʻrik qoqib berib, koʻnglini olib yurdim. — P. Tursun, Oʻqituvchi

7. Biror aʼzoni silkitmoq, qimirlatmoq.

Qoshini qoqmoq. Qanot qoqmoq.

Shakar buvi belini ushlab, kiftini qoqqancha bobilladi. — H. Nazir, Tomosha

Rais darrov oʻrnidan turdi, bir qoʻlini orqasiga qoʻyib, ikkinchi qoʻlini boshi uzra kamalak qilib, ikki-uch yelka qoqdi-da, shunday yoʻgʻon gavdali boʻlishiga qaramasdan, bedanaday yoʻrgʻaladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. koʻchma Holdan toydirmoq, toliqtirmoq.

— Yur biznikiga, — taklif etdi rais, — andak dam ol, birga ovqatlanaylik, mashina kishini qoqib qoʻyadi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Yoʻl qoqib, oʻzi adoyi tamom boʻlgan-u, ketidagi Zulxumordan nomus qilganidan ham yoʻldan qolmay chidab boradi. — M. Mansurov, Yombi

Kecha meni ot qoqqan ekan, oʻrnimga kirishim bilan qotib uxlabman. — A. Qodiriy, Uloqsa

9. etn. Qoqim qilmoq, qoqim qilib davolamoq.

Hakka kelib choʻqisin, Mulla kelib oʻqisin, Qoqimchi kelib qoqsin, Koʻzing suv boʻlib oqsin. — Folklor

1. Juda ham quruq, qurigan, sira ham nami qolmagan

Qoq non. Qoq quruqoʻtin

Amma.. qoq goʻsht olib tushib, oʻchoqqa oʻt yoqdi — S. Anorboyev, Mehr

Qoq choʻkirtaklarning kerosin sepganday chitir-chitir etib yonishi qiziq tuyuldi — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Oʻrtadagi devorni buzib, qoq kesagini toklarning tagiga solishibdi — S. Ahmad, Tuynuk

2. Juda oriq, etsiz, terisi suyagiga yopishgan

Elgeldi uning qora tayoqni mahkam changallagan qoq qoʻllariga tikilib, orqaga tisarilmoqchi edi — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Uning yonida oʻrta boʻyli, qoq gavdali — oriq, tusi qoramtil.. ikkinchi odam bor edi — S. Ayniy, Esdaliklar

3. koʻchma Hech narsasi yoʻq; quruq. /

Yoʻlchi:] Men chiqqanimda, uy qoq edi: na bir siqim un, na bir qoshiq moy — Oybek, Tanlangan asarlar

Choʻntagi qoq boʻlgan Abdulla aka oʻzicha, "eh diyonatsiz, aqalli tiyinini ham qoldirmabdi-ya", deb uni eshikkacha kuzatib qoʻydi — S. Iskandarov, Tovlamachi

4. Naq oʻrtasidan; teng

Agar muruvvat qilsanglar, jilla boʻlmasa, bu yilcha mevalarni qoq boʻlasizlar- — Oybek, Tanlangan asarlar

Oʻzi topgan "kapsan" va "choʻtal"-larning qoq yarmini boshliqlarga beradi — "Mushtum"

5. shv. Quritib olingan; quritilgan (baʼzi meva, poliz mahsulotlari haqida)

Sutli goʻja ichib, qoq oʻrik bilan jiyda-piyda yeb, qishni chiqardik — S. Siyoyev, Yorugʻlik

ot Qurigan, quritilgan meva, goʻsht va shu kabilar (ularni uzoq muddat saqlash usullaridan biri).

Olma qoqi. Shaftoli qoqi. Qoqi solmoq. Qoqi qilmoq.

[Tabib] Non qoqisi yeb, quyuq famil choy ichish lozimligini aytdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Ular tugunlarini yechishdi, qovun qoqi va goʻsht qoqilarni oʻrtaga qoʻyishdi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

Kokand.

oʻzbekchakam, boʻshruschaмалоinglizchalittle

Qoqur boldï qadyu sewinči tolu Qaygʻusi kamaydi, sevinchi koʻpaydi – У него стало мало горя и много радости–He had little grief and much yoy

ot Sariq toʻpgulli, sut. shirali, qurigach, urugʻli toʻzgʻogʻi shamolda uchib ketadigan koʻp yillik oʻt; momaqaymoq.

Noralining qoʻlidagi qizgʻaldoq, qoqi, chuchmomalarni koʻrdi-yu, qoʻzi-choqday sakrab, uning oldiga kelib toʻxtab qoldi. — S. Anorboyev, Hamsuhbatlar

Boyvachchalar uyining darichasi tubida Sopol tuvakchalarda oʻsgan qoqigul boʻlur. — Gʻ, Gʻulom

ot ayn. Qoqioʻt.

ot Qatiq va qalampir solingan quruq suyuq ovqat (odatda tumovni, shamollashni davolash uchun isteʼmol qilinadi).

Uncha-muncha betoblikni qoqirim yoki giyohlarning guli va tomiri bilan yengib kelgan. — I. Rahim, Ixlos

ot Oriqlikdan qoq qurib qolgan, qoq quruq, quruq suyak.

Ona yana qoqshol qoʻllari bilan oʻgʻlining yelkasini siladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

U tizzalarini qoqshol qoʻllari bilan quchoqlab, isqirt koʻrpacha ustida bamaylixotir oʻtirar edi. — M. Osim, Elchilar

Qoqshol kishi qoʻlini koʻtarib, uni toʻxtatdi. — Sh. Boʻtayev, Qoʻrgʻonlangan oy

ot 1. Miyasida, kallasida hech narsa yoʻq; miyasiz, aqlsiz.

[Jamila:] Obbo, qoqvosh-ey, sen belingni bogʻlaguningcha, Shokirvoy paxtasini undirib, terib ham oladi. — J. Abdullaxonov, Toʻyga kelinglar

Bu qoqvosh shu ishingiz notoʻgʻri, deyish bilan-ku Hojining qorniga qoziq qoqqandek boʻlgan edi, yana xoʻmray-mang, degani nimasi. — A. Qahhor, Yillar

2. Oʻtaketgan xasis, ziqna.

Esizgina, gulday umringiz kulbayi vayronada oʻtib ketyap-ti, sizni xoʻp avrab ishlatyapti bu qoqvosh chol. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

fl. Qoqmoq feʼlining majhul nisbati.

Devorga qoqilgan mix. Tomiga tunuka qoqilgan uy.

Xonada oʻntacha eski, chang bosgan parta, kiraverishdagi devorga katta-kon qora taxta qoqilgan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Hasan ota aytgandek, oʻrtaga qoziq qoqiladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Shon qoqilgan, boʻyi bir qarich kelar-kelmas tayyor bachkana mahsilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot 1. etn. Qoqim qilib davolashda bemorning badaniga urib, boshidan aylantirib sadaqa qilinadigan yoki qoqimchi olib ketadigan narsa, sadaqa.

2. x.q. Jonim tasadduq, sadaqang boʻlay.

Axir, biz ham otang bilan koʻzimiz yorugʻligida sening orzu-havasingni koʻrsak deymiz-da, onang qoqindiq. — H. Ziyoxonova, Koʻngil

Boʻyingizdan opangiz qoqindiq, agar shuncha-lik aytmasangiz, bir bechora qiz oyogʻosti boʻlarkan. — T. Murod, Ot kishnagan oqshom

— Voy, onaginang aylangur, boʻyginangga qoqindiq boʻlay, — deb Sharofatbibi uzoq vaqt bagʻridan Komilani qoʻymadi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Bor, doʻmboqqinam, bor, qoqindiq, bor, oʻyiningni oʻyna — A. Muxtor, Chinor

fl. 1. Qoqmoq feʼlining oʻzlik nisbati.

Toʻr-qovoq ichida eski tullak ham Qoqindi, choʻqindi, sayrab bir nafas. — Gʻ. Gʻulom

Ot butun gavdasini silkib qoqindi-da, chuqur nafas olib ihradi. — N. Safarov, Olovli izlar

2. ayn. Qoqilmoq 2.

Koʻkka qaragan qoqi-nar. — Maqol

Otning toʻrt oyogʻi boʻlsa-da, qoqinadi. — Maqol

Sodiq mingboshi dehqonning tarvuziga qoqinib ketdi. — A. Muxtor, Tong bilan uchrashuv

3. koʻchma ayn. Qoqilmoq II 2.

Bilimsiz kishi qorongʻida adashib yurgan odamga oʻxshaydi. Bunday odam tez qoqinadi. — M. Joʻra, Quyoshdan nur emganlar

Aliqul uzoq umrida bir emas, bir necha qoqinib, bir necha yiqildi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

fl. 1. Qoq quritmoq, quritib qoq, sur qilmoq.

Goʻsht qoqlamoq.

— Bizni shoʻlonga qamab, baliqday qoqlagani uchun xudoning oʻzi qahriga olibdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

2. koʻchma Sira ham qoldirmay, tag-tugi bilan yoʻq qilmoq, bor-yoʻgʻini quritmoq.

Sizning omborlaringizni ham yigitlarga talatib, qoqib chiqib ketishdi. — K. Yashin, Hamza

Uning maʼrakalarini oʻtkazish uchun uyimizni qoqladik, qarzga botdik. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Qoqi qilmoq.

Onama aytinglar, qovun qoqlasin, Qovunning qoqi(si)ni uch oy saqlasin. — Qoʻshiqlar

ot Murakkabguldoshlar oilasiga mansub, ikki turkum oʻsimliklarning umumiy nomi.

Ularning uyidagi gullarning-ku son-sanogʻi yoʻq: gulbeor, gulraʼno, gulsapsar, gulhamishabahor, qoʻqongul, qalampirgul. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

ot Qoʻqon hududida yashovchi shaxs.

fl. Qoqmoq feʼlining birgalik nisbati.

fl. Qoqlamoq feʼlining majhul nisbati.

fl. Qoqlamoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. 1. s. t. Tikkayib, doʻmpayib xunuk koʻrinib turmoq; beoʻxshov oʻtirmoq yoki joylashmoq, qoʻnqaymoq.

Joʻralarning uyi tepalikda, yakka oʻzi qoʻqqayib turadi. — F. Musajonov, Daradagi qishloqda

Unda-munda qoʻqqaygan eski toʻnkalar ham yoqimli, jozibador tuyilardi. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Tik gʻoʻdayib, qaqqayib turmoq, qaqqaymoq.

Toʻqsonov oʻz orqasida qoʻqqayib, oʻzini koʻrsatish uchun allaqachondan beri buyruq kutib turgan Dadaboyga qichqirdi: — Oling! Nimaga qarab turibsiz! — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. ayn. Qoʻnqaymoq.