Поиск

ot 1. Balogʻat yoshiga yetmagan ayol.

Qiz bola. Yosh qiz. Oʻquvchi qiz.

2. Xotin jinsiga mansub farzand (oʻz ota-onasiga nisbatan).

Uning uch oʻgʻil, ikki qizi bor. Qiz chiqarmoq. Qiz uzatmoq. Qizi borning nozi bor. — Maqol

Farzand oʻgʻilmi, qizmi — bari bir, ota-onasining yuragi boʻlar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Balogʻatga yetgan, ammo hali erga tegmagan ayol; maʼsuma, bokira.

— Qizmi, juvonmi, Gulnormi — bari bir, man dadamning yosh xotin olishini xohlamayman, — dedi Salim. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Qizlarga yoki yosh juvonlarga nisbatan murojaatda ishlatilib, hurmat, erkalash, oʻzini yaqin olish singari maʼnolarni ifodalaydi.

Otga juda epchil ekansan-ku, qizim! Barakalla-ye. — A. Qahhor, Xotinlar

Yozib bering, aylanay poshsha qiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

fl. 1. Harorati koʻtarilmoq, baland boʻlmoq; isimoq (asosan havo harorati haqida).

Havo nihoyatda qizigan, otlar halloslab terlar. — Mirmuhsin, Meʼmor

Ertalabdanoq kun qiziy boshlaydi-da, choshgohga borganda quyoshdan olov yomgʻiri yogʻiladi. — H. Gʻulom, Binafsha atri

2. Biror narsa (olov va boshqalar) taʼsirida tana harorati oshmoq, koʻtarilmoq (jism, tana haqida).

Badani qizidi. Tandir qizidi. Temir qizidi.

Otabekning manglayida turgan qoʻli qizib ketib, ikkinchi qoʻlini almashtirishga majbur boʻldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Hamma yoq qum, qizib, yonib yotgan qum — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. ayn. Qizishmoq.

[Sodiq:] Qizib ketgan ekanman, qarang, mingboshini ham choʻziltirmoqchi edim-u, biroq orqadan kelib, qoʻlimni bogʻlaganlarini bilib qoldim. — N. Safarov, Uygʻonish

4. koʻchma Qizgʻin tus olmoq.

Suhbat qizidi. Munozara qizidi.

U sahna chekkasiga surib qoʻyilgan parda oldiga borganida, konsert qizib ketgan edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Bu kun chorshanba boʻlganidan bozor ayniqsa qizigan. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Ish qizib ketgan paytda qishloq tomondan koʻchani changitib kelayotgan mashina koʻrindi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Hozir ovning avji qizigan payti, koʻlda oʻrdak, qashqaldoq koʻp. — J. Sharipov, Xorazm

sft. 1. Qon rangidagi; qirmizi, alvon.

Qizil muqovali kitob. Qizil koʻylak. Qizil qalam. Qizil olma.

Patnisda toʻrtta kulcha, ikki bosh qizil chillaki va bir bosh qush choʻqigan qandaydir oq uzum bor edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. ot Yuzning, badanning shu tusga moyil rangi; qizillik.

Uning yuzidagi qizilga yana qizil qoʻshildi. — Oydin, Oʻzidan koʻrsin

Shirinzabonovning yuziga qizil yugurdi. — Mushtum

3. koʻchma s.t. Vino.

Siz har vaqt Jamol-boy akam bilan choʻqishtirasiz, bizga joʻra boʻling, qizil iching! — Oybek, Tanlangan asarlar

4. koʻchma esk. Oktyabr inqilobi, shoʻro tuzumi, armiyasiga oidlikni bildiradigan soʻz sifatida qoʻllangan.

Qizil armiya. Qizil askar. Qizil toʻy. Qizil matbuot. Qizil choyxona. Qizil karvon. Qizil gvardiya.

2. Qiziqish uygʻotadigan, diqqatni tortadigan; qiziqarli. m . Yetti-sakkiz yoshdagi bolalar uchun chillak oʻyinidan qizigʻi bormi? R. Fayziy, Sen yetim emassan

Qiziq hikoya. Qiziq ertak. Qiziq tomosha

Bunda holdan toyguncha ishlashib, uchastkaning umumiy geologik sxemasini tuzishdi, baʼzi bir qiziq joylarning suratini olishdi — S. Karomatov, Oltin qum

3. Zavq, kulgi qoʻzgʻatadigan

Ular bir-biriga gap bermay, allaqanday voqeani gapirishib kelishyapti. Juda qiziq joyiga kelishgan boʻlsa kerak, hammalari birdan xaxolab kulib yuborishdi — S. Anorboyev, Oq-soy

4. Koʻngil ochadigan, maroqli, qiziqar-

Bazm juda qiziq, juda koʻngilli edi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Salimboyvachcha] Oʻtirish qiziq, juda xushchaqchaq, bazm juda qiyqiriqli boʻlishini bilib.. saman yoʻrgʻani egarlatib qoʻygan edi — Oybek, Tanlangan asarlar

5. oʻayriodsiy, ajablantirarli, gʻalati

Uni bekordan-bekorga qamab qoʻyishi qiziq- — ku/ Mirmuhsin, Meʼmor

Oʻzimam qiziqman-da.. Illy yomgʻirdan qoʻrqib, maktabdan qolib oʻtirsam — E. Raimov, Ajab qishloq

Buoʻgʻrilar qiziq: "Oyda, yilda bir kelgan mehmonidan ayrilmasin", deb ashula aytadi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

6. Taajjub, hayronlikni bildiradi

Qiziq, birdan oyim, boyagi gaplar esiga tushdimi, qovogʻini solib oldi — H. Nazir, Yonar daryo

-Qiziq, nima qilib yuribdi yarim kechada?Oʻ — Hoshimov, Qalbingga quloqsol

7. ayn. qiziqchi. m . Birdan xon va raiyat kulib yubordilar, bu kishi Xudoyorning eng yaxshi qizigʻi Zokir gov edi. A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Yusuf(jon) qiziq. Oxun qiziq

Ulugʻbek oʻtkazgan katta bir toʻyda qiziqlar, cholgʻuchilar, askiyachilardan tashqari, bir ayol ashula aytib.. hammani mastu shaydo qilgan ekan — K. Yashin, Hamza

ot zool. Qovogʻari, qizil ari.

ot 1. bot. Shv. Eti va barg savagʻi qizil, ovqatga solinadigan lavlagi; qizil lavlagi.

2. Choʻllarda va quruq toshloqli togʻ yon-bagʻirlarida oʻsadigan butalar turkumi (tibbiyotda qoʻllanadi).

ot Qizil rang, tus.

Qonning qizilligi. Shafaqning qizilligi.

Gulsumning yuzidan qizillik qochib boʻzardi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Gap kim ustida ketayotganini bilib, Gulshodning yuziga qizillik yugurdi. — S. Zunnunova, Goʻdak XVDI

the Kizilkum

ot 1. Qiziq harakatlari va soʻzlari bilan kishilarni kuldiruvchi odam.

Dadasi juda qiziqchi kishi. — E. Raimov, Ajab qishloq

Ilgari ovchilik qilgan bir qiziqchi yigit mudirlikni qabul qilgandi. — S. Ahmad, Muzey

2. Xalq sayillarida, yigʻilishlarida tomoshabinlarni kuldiradigan oʻyinlar koʻrsatuvchi artist; masxaraboz.

Qiziqchilar oʻyini. Qiziqchilar kiyimi. Qiziqchi artist,

Qishloq bolalari bu masxaraboz, qiziq-chi bola — Kimsanning soʻziga qotib kulishdilar. — S. Abdulla, Hasan bilan Kimsan

Oʻtmishdagi sanʼatkorlar ichida qiziqchilar alohida oʻrin egallab kelganlar. — T. Obi-dov, Yusufjon qiziq

Bilish, oʻrganish va shu kabilarga intilish, havas mayli; shaxsning oʻzi uchun qimmatli va yoqimli boʻlgan muayyan narsa va hodisaga munosabati

Berdiyorovning yoshlikdagi intilishi, qiziqishi uni oʻzi orzu qilgan bilim choʻqqilariga yetakladi — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

Ota oʻgʻlining texnikaga qiziqishini yoshligidanoq sezgandi — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

fl. 1. Qiziqish bilan eʼtibor bermoq, astoydil berilmoq, berilib munosabatda boʻlmoq, harakat qilmoq.

-Ovozingni chiqarib oʻqi, nima debdi? — Mirzakarimboy ham qiziqdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

U shuncha qiziqib ketgan ediki, yelkasiga asta qoʻyilgan qoʻlni ham sezmadi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Ular har gap sayin, qalay, sizga maʼqulmi? degandek Elmurodga tikilib olar, u esa, choy hoʻplagan holda, bu sodda munozarani qiziqib tinglar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Bilish, oʻrganish, ishlashga mayl qoʻymoq, havasmand boʻlmoq.

Uning oʻzi yoshlikdanoq fizikaga qiziqar edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Maroqli darslarning kuchimi, koʻpchilik yoshlar matematika bilan adabiyotga qiziqardi. — Gazetadan

Men endi, dunyodan oʻtayozgan bir kishi, endigi mansablarga uncha qiziqa olmayman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Havas qilib ergashmoq, havas qoʻymoq; berilmoq.

Qoʻqon ketayotgan oʻrtoqlariga qiziqib, borma, deganga koʻnmadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Gapdon, xushchaqchaq mehmonlarga qiziqib, u ham mayni qoniqib ichgan edi, chala yechinib, tosh qotib uxladi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Havas-da... Bolaligimdan ovga qiziqaman. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

sft. 1. Salga jahli chiqib, tutaqib ketadigan, achchigʻi tez.

Qiziqqon odam,

Feʼl-atvori jihatidan juda qiziqqon, sal narsaga lov etib ingichka ovozini baralla qoʻyib chiyillaydi. — S. Karomatov, Oltin qum

2. kam qoʻll. Yuragida oʻti bor; sergʻayrat.

Oʻrinboy — shijoatli, qiziqqon yigit. — T. Rustamov, Mangu jasorat

ot bot. Oʻrdaklar kenja oilasining shoʻngʻuvchilar urugʻiga mansub yovvoyi oʻrdak.

ot bot. Shirinmiya (dukkakli oʻsimlik)

ot Suv boʻylarida yashaydigan uzun oyoqli balchiqchi qush.

Kizilkiya

Kiziltepa

Kizilurda

ot Qovuning eti va urugʻi qizil boʻladigan oʻrtapishar turi.

dumiga pichoq qoʻyish bilan tarsillab, necha boʻlakka ajralib ketadigan qizilurugʻ, shakarpalaklarni uyib tashlaganlar. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola