Қидирув

фл. Қалқмоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. айн. Қалқимоқ.

фл. 1. Суюқликнинг бетида чайқалмоқ, тебранмоқ.

Қайиқ сувда қалқиб турибди.

Сув юзида қамиш ғарамлар қалқиб сузар эди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

2. Юзада, бирор нарса устида лапангламоқ; у ён-бу ён чайқалмоқ, силкинмоқ.

Ердан кўтарилган чанг-тўзон оғир-оғир қалқиди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Ўртада устига қора гулдор жойнамоз ёпилган тобут елкама-елка қалқиб ўтади. — Т. Ашуров, Марварид тут

Назокат қора хонатлас кўйлак кийиб олган, қизил духоба нимчаси остида тўла кўкраги қалқиб турарди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

3. Ихтиёрсиз, қандайдир таъсир билан бирор томонга силтанмоқ.

Трамвай қўзғалганда, бир мўйсафид қалқиб кетиб, икки йигитга тегиб кетди. — Муштум

Малоҳат юрак олдириб қўйгани учунми ёки чўчидими, ўтирган стулида бир қалқиб кетди. — И. Раҳим, Тинимсиз шаҳар

4. кўчма Нотинч ҳолатда, ҳаракатда бўлмоқ.

Замона қалқиб турибди, бек тугул амирнинг ўзи ҳам қутқуда эмиш. — А. Мухтор, Чинор

Икки ўртада сўз қочиб, вазият қалқиб турганда, ёшгина йигит сўз сўради — С. Маҳкамов, Гина

5. Бирор нарса остидан, ортидан, тубидан сиртга (юқорига) чиқмоқ.

Улар, башарти, биронтаси сув юзига қалқиб чиқиб қолса, яна ўқ отишарди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Дарахтлар ортидан ой қалқиб, секин сузиб кўтарила бошлади. — Ойбек, Нур қидириб

Мамажоннинг ўпкаси тўлиб, кўзига ёш қалқиди. — С. Нуров, Нарвон.

6. Ўтирган, ётган ўрнидан турмоқ, қўпмоқ.

Оппоқ дала, қир, Ой нури балқир, Тонг отар-отмас Битта қиз қалқир. — М. Алавия.

Хон ўрнидан қалқиб туриб, ҳеч кимга қарамай, ҳеч нарса демай, ўқдай отилиб, ичкарига кириб кетди. — Ж. Шарипов, Хоразм

7. Пайдо бўлмоқ, чиқмоқ, тошмоқ.

Унинг баданига аллақандай қора доғлар қалқиган, иситмаси чиқиб ётибди. — А. Мухтор, Туғилиш

8. кўчма Намоён бўлмоқ, акс этмоқ.

Ойна опа чеҳрасидаги жиддийлик ёʻқолмаган бўлса-да, лабларининг бир четида табассум қилди. — Ш. Холмирзаев, Тўлқинлар

Чеҳрасига қалқиб чиққан аламли ифодани яширишга уриниб, бурилиб қаради. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

9. кўчма Иккилик бўлиб, на у ёқли, на бу ёқли бўлмай турмоқ; иккиланмоқ.

Мингбошининг бу тилёғламалиги мажлиснинг қалқиб турган қисмини ҳам унинг томонига буриб юборди. — Ш. Ризо, Қор ёғди, излар босилди.

10. айн. Ўқчимоқ.

Қандолат буви чой ҳўплаб туриб, пиқ этиб кулиб юборган эди, қалқиб кетди. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон

Томоғимдан ош ўтмай, қалқиб кетдим. — Р. Азизхўжаев, Яшил чайла

қалқон

қалқонрусчащитинглизчаshield

Tayaqlïq yayïqa temür qalqan et To‘qmoqli dushmanga temir qalqon hozirla – Против вооруженного дубиеами врага делай железные щиты – Against a dubious enemy, make iron shields

от 1. Жангчининг танасини қилич, найза ва шу кабилар тиғли қуроллар зарбидан ҳимоя қилувчи, турли материаллардан ясалган мослама.

Бадиа сири фош бўлиб — қиличи синиб, қалқони тешилган сарбозолардай, лол бўлиб қолди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Ҳаммадан олдинда бошдан-оёқ зирҳли кийим кийиб, қўлида қалқон тутган Аҳмад Танбал келмоқда эди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. кўчма Офат, бало, кўнгилсиз ҳодисалар ва шу кабилардан сақловчи восита; тўсиқ, ғов.

Қум балосига, гармсел балосига нима қалқон — дарахт қалқон. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Низомулмулк сизнинг зарбангизга қалқон қидириб, ўзини у томонга яқинроқ олиб юрибди. — Ойбек, Навоий

3. кўчма Ҳимоячи.

Матҳасан оғам ёнимда бўлса, кўчада қўрқмай юраман. Бу менинг қалқоним-да. — С. Сиёев, Ёруғлик

фл. Қалқимоқ феълининг орттирма нисбати.

от айн. Сузгич ИИ.

qalqıg‘ısh, qalqıp turabetuǵın, batpaytuǵın

Қалқонга ўхшайдиган, қалқон шаклидаги.KALKANSI

Қовушқоқлик тадқиқ қилинаётган муҳитга жойлаштирилган қалқович ҳолати бўйича аниқланадиган вискозиметр.