Qidiruv

fl. 1. Ov bilan shugʻullanmoq, ov qilib tutmoq.

Bedana ovlamoq. Tulki ovlamoq.

— Koʻldan baliq ovlayapsanmi? — soʻradi u. — J. Sharipov, Xorazm

2. koʻchma Qoʻlga olish, ilintirish maqsadida payiga tushmoq, tutmoq.

Boshqa yer egalari kechalari bolta koʻtarib, odam ovlab yurgan bir vaqtda bu odamning [qorining] shundoq deb chiqishi katta gap edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. koʻchma s.t. Tovlamoq, aldamoq.

Quv, epchil, dagʻdagʻali alloflar qoʻllari, ogʻizlari, koʻzlari bilan ishlab, tosh-tarozidan urib, beva-bechorani ovlaydilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shu yerning odami u. Har shahardan doʻndiqlarni ovlaydi — qoʻlga tushgansiz. Taqdirda yozilganni koʻraverasiz. — Oybek, Tanlangan asarlar

fl. Ovlamoq feʼlining majhul nisbati.

fl. Ovlamoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Ovlamoq feʼlining birgalik nisbati.

muayyan talablarni qondirish maqsadida hayvonlarni ovlash, otish.

погов.ирон. беркут (орел) постареет, мышей будет ловить, ≈ старый орел на мышей охотится

n 1. arxeol. excavations

2. diggings

fl. s. t. Haq-huquq talab qilmoq, talashib olmoq; dov, daʼvo qilmoq.

Kuchli bilan kurashma, molli bilan dovlashma. — Maqol

Nazarov huzur qilib kerishdi: Esing boʻlsa, kelib men bilan dovlashasanmi, miyasi suyulgan chol! A. — Koʻchimov, Halqa

Otang yetolmadi bu kunlarga. Toleingni dovlab berib, oʻlib ketdi. A. — Muxtor, Davr mening taqdirimda

Yoʻq, endi men hayotdan oʻz tegishimni, oʻz charogʻon kunlarimni dovlab olaman. A. — Muxtor, Asarlar

fl. 1. Hosili yaxshi boʻlmay, oʻsishi kuchaymoq; ortiq darajada boʻyiga oʻsmoq.

Sal ehtiyotsizlikka yoʻl qoʻysak, gʻoʻza gʻovlab, hosilni boy berib qoʻyishimiz turgan gap. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Shunday hollar boʻladiki, ekin uch marta va undan koʻproq oziqlantiriladi, lekin u gʻovlamaydi, hosili moʻl, gʻoʻzapoyasi normal boʻladi. — Gazetadan

2. koʻchma Avjlanmoq, kuchaymoq, zoʻraymoq (odatda, salbiy narsa-hodisalarga nisbatan qoʻllanadi).

Kibr-havosi gʻovlab ketgan tergovchi boshini koʻtarib, xoʻsh? deyishni ham ep koʻrmadi. — V. Mahkamov, Ham aylanib, ham oʻrgilib

Bolaligidan boshqalardan ajralib turishga intilish balogʻatga yetgan sari gʻovlab ketdi. — Shuhrat, Shinelli yillar

fl. 1. Ichiga qarab oʻymoq, oʻyib chuqur qilmoq, qazimoq.

Ariq kovlamoq. Oʻra kovlamoq. Quduq kovlamoq.

Gʻulomjonlar shu bir necha kun ichida ungurni uch qulochdan ortiq kovlab qoʻydilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Oʻzing kovlagan goʻrga oʻzing kir! — N. Safarov, Tanlangan asarlar

2. Kovlash asbobi vositasida yoki boshqa yoʻl bilan yerdan, tuproq ichidan chiqarib olmoq, qazib olmoq.

Kartoshka kovlamoq. Koʻmirni kovlaganga yoqtir, molni mirishkorga boqtir. — Maqol

Toʻnkalarni kovlab, bir chekkadan yorilsa, talay oʻtin beradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Barmoq yoki biror narsa tiqib tozalamoq.

Samovar tagini kovlamoq.

Mamaturdi qora, sinchalogʻi bilan oʻng qulogʻini bir kovlab olgach uyidan chiqadi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

Kovlab turmasangiz, choʻgʻni ham kul bosadi. — Qanotli soʻzlar

4. Biror narsa bilan ostin-ustin qilib agʻdarmoq, aylantirmoq.

Oʻtni kovlamoq. Qozondagi ovqatni kovlamoq.

Bir devona gulxan tevaragidan aylanib, qoʻlidagi kosovi bilan toʻrt tomondan kovlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. s. t. ayn. Kovlashtirmoq.

Oʻtni kovlasang — oʻchar, qoʻshnini kovlasang — koʻchar. — Maqol

Mening fuqarom bir ota, bir onaning bolalariday ittifoq, bir-birini kovlashni boshaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Hadeb buzilavergandan keyin u yogʻini kovlaydi, bu yogʻini kovlaydi, xullas, ichida nimasi boʻlsa, barini bilib oladi. — S. Ahmad, Togʻ afsonasi

6. Qoʻl solib qidirmoq, axtarmoq, titkilamoq.

Gʻulomjon gadoyning boʻsh, ochiq qoʻliga bir narsa tashlash uchun choʻntaklarini kovlay boshladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Ayol sakrab pastga tushdi-da, sumkasini kovlab, pul qidira boshladi. — S. Ahmad, Ufq

7. koʻchma Miridansirigacha tekshirmoq, surishtirmoq, koftukov qilmoq.

Ota-buvamni kovlab, gazetaga urib chiqishdi. Sh. Rizo, Qor yogʻdi, izlar bosildi.

— Hamma narsaga razm solib, kovlab yurasan-a, pismiq! — jerkib tashladi [Gulnorni] — Nuri. Oybek, Tanlangan asarlar

koʻrsatilgan xizmatlar xarajatlarini qoplash uchun toʻlanadigan pul miqdori.

fl. 1. s. t. ayn. Toblamoq I 1.

Qoʻlini oʻtga tovlamoq.

Qishloq xalqining koʻpchiligi dalada edi. Guzarda oʻn besh-yigirma chogʻli — oʻzini oftobga tovlab yotgan ishyoqmaslargina bor edi. — H. Shams, Dushman

Elmurod titrab-qaqshab, ularning oldiga bordi-da, muzlagan qoʻllarini oʻtga tovladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. ayn. Toblamoq I 2.

Kulalaning qoʻlidan faqat charxlash, tesha tovlash keladi. — A. Qahhor, Oʻtmishdan ertaklar

fl. folk. Hujum qilmoq, bostirib bormoq.

Dushman koʻrsang, izdan qoʻymay quvlagin, sagʻir koʻrsang, aning koʻnglin ovlagin, Qarshi dushmanning yurtiga yovlagin, Elingga el qoʻshib yurgin, Erali. — Erali va Sherali

Odilxon podshoh Qovushtirxonning yurtiga yovlab bordi va uni oʻldirdi. — Goʻroʻgʻli

adv five (together)

fl. 1. Egov bilan ishlov bermoq, egov bilan silliqlamoq, oʻtkirlamoq.

Arrani egovlamoq. Ketmonning damini egovlamoq.

Poʻlat nayza yer ostida yotarmi, Temir nayza egovlasa oʻtarmi — Oysuluv

2. koʻchma Ruhiy azob bermoq, qiynamoq, yemirmoq.

[Dilbar:] Uzingizni oʻzingiz egovlayapsiz, Komiljon aka. O. Yoqubov, Aytsam, tilim kuyadi, aytmasam — dilim.

Oyim rahmatlikning umrini urush davrining qiyinchiliklari bilan mana shu ogʻir ketmon ham egovlagan — P. Qodirov, Yurakdagi quyosh

Kechadan beri miyamni egovlagan masalalardan soʻz ochdim. — H. Nazir, Koʻkterak shabadasi

fl. shv. ayn. Elovsiramoq.

Alamazon atrofga elovlab boqdi. — Sharq yulduzi

fl. Gʻovlamoq feʼlining orttirma nisbati.

ot Biror narsani kovlash, oʻyish yoki qazib chiqarib olish uchun ishlatiladigan asbob.