Қидирув

от 1. Қариндошлик, туғишганлик ва шу кабилар жиҳатдан алоқаси ёʻқ одам; бегона.

— Демак, Худойқул ўз жигарингиз бўлгани учун, ўзгалардан кўра кўпроқ эзиб, уни оғир бир аҳволга солишга ҳақли экансиз-да? — деди Элмурод. — П. Турсун, Ўқитувчи

Ўзгага боқса кўзим, кўр бўлсин, оқсин гавҳари, Косаси тупроқ била тўлсин, кўмилган яхшироқ! — Ҳабибий

2. Сўзловчи ёки сўзловчи ва тингловчидан бошқа одам.

Ўзингда ёʻқ — ўзгада ёʻқ. — Мақол

Ёмон ўзини билмас, ўзгани кўзга илмас — Мақол

Куёв томондан ориқ, дароз, чайир бир хотин бел боғлади. Ўзгалар — ёш-қари ҳаммаси шу икки аёлнинг белбоғига, этакларига ёпишди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ўзингизни билинг, ўзга билан нима ишингиз бор? — Ойбек, Танланган асарлар

3. Ўзи ёки ўзига мансуб бўлмаган; нотаниш, ёт.

Ўзга тилда сўзлашмоқ.

Одамзод бир сабаб билан ўзга юрт, ўзга шаҳарларни ихтиёр этади. — Мирмуҳсин, Меъмор

4. чиқиш келишигидаги сўз билан) (Ўзи боғланиб келган сўз билдирган шахс ёки нарсадан бошқасига ишора қилади; -дан бошқа.

Отабекдан ўзга фарзандимиз бўлмай орзу-ҳавасимиз, умид-ҳадафимиз фақат шу Отабекдир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бандамиз — тақдирга тан беришдан ўзга иложимиз ёʻқ. — Н. Сафаров, Оловли излар

5. Одатдагидан бошқача, ўзгача.

Боғнинг ҳар бурчагида ўзга бир латофат: ариқларда сув кумушланади, майсалардан уқа тутган ҳовуз сув билан эмас, нур билан тўлган каби жимир-жимир мавжланади. — Ойбек, Танланган асарлар

6. тлш. Учинчи шахс.

сон 1. ёки миқдор жиҳатдан унча кўп бўлмаган; кам

Оз вақт

Ҳовузда сув

Гап кўп, кўмир — Мақол

Оз емак - соз емак — Мақол

Яқинда табибларга кўрсатган эдим, қонингиз оз, қимиз ичинг, деди — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

2. Етарли эмас, кифоя қилмайдиган, қаноатланарли бўлмаган; кам

Бир йигитга етмиш ҳунар — Мақол

Мақтанма, ғоз, ҳунаринг — Мақол

Кўп бўлса - кетар, оз бўлса - етар — Мақол

Икковимиз ўтказадиган олтин умрнинг олтин минутларини ҳар қанча олтин соат санаса оз! — Абдулла Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Электр қуввати шу қадар оз эдики, насос моторларни айлантиришга ҳам ожизлик қилиб қолди — Саид Аҳмад, Уфқ

3. рвш. Баъзи-баъзида; гоҳо-гоҳо, камдан-кам. Бир оз - озгина, андак. Кўпи кетиб, ози қолди - ярмидан кўпи кетиб, ундан озроқ миқдори қолди (қийинчилик кунлар, оғир иш ва шу кабилар ҳақида). Оз бўлмаса - нақ бўлмаса; сал бўлмаса; нақ, худди. Оз қолди - сал қолди. Энг ози - кам деганда, энг ками, ақалли

Анвар ўз тенги болалар билан оз алоқа қилар, уларга кам аралашар ва ортиқча ўйнабкулмас.. эди — Абдулла Қодирий, Меҳробдан чаён

Қизлик вақтида Нури уларнинг кулбасига жуда оз чиқар эди — Ойбек, Танланган асарлар

Бир оз тузи кам бўлибди

Робия хола бир оз букчайганича, майда қадамлар билан шипиллаб, супага ёʻл бошлади — Саида Зуннунова, Олов

-Кўпи кетиб, ози қолди, - овутди уни Усмонжон, - ҳеч нарса эмас, бу қийинчиликлар ўтиб кетади — Саида Зуннунова, Олов

-Оз бўлмаса, ҳаром ўлар экан, жонивор, - дейди у [ёʻловчи], бир тутам яшил беда билан пичоғини артаётиб — Парда Турсун, Ўқитувчи

Ҳар сафар момақалдироқ гулдураганда, "ойи", деб додлаб юборишига оз қоларди — Суннатилла Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар

Боя синфда болалардан бири ҳимоя тилаб: "Ҳурматли ўқитувчим!" деб юборишга оз қолди — Мирзакалон Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Уятни билсангиз, энг ози шунинг андишаси керак эмасми? — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

Uzgan.

сфт. 1. Тамомила бошқа, бутунлай фарқли.

Аҳвол тамомила ўзгачадир. — ЎТА

Бугунги куннинг реалликлари уруш ва тинчлик масалаларига бутунлай ўзгача ёндашувни талаб этади. — Газетадан

2. Одатдагидан бошқача, ўзича алоҳида, ўзига хос.

Бу қоядан қараганда водий ўзгача бир манзара касб этар эди.

Баҳор келиши жангчиларимизга ўзгача кайфият бағишлади. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

от 1. Ўзга ҳолат, ўзга эканлик.

2. Фарқ қиладиган белги, хислат, хусусият.

Сажиядагина эмас, сурат ва сиймо важида ҳам [Кумушнинг] катта ўзгаликлари бор эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

сфт. Ҳамма вақт бир хил турадиган, ўзгармайдиган, доимий, турғун.

Ўзгармас ғоя. Ўзгармас электр оқими.

фл. 1. Қиёфа, ҳолат ва шу кабиларда маълум ўзгариш юз бермоқ; бошқача бўлмоқ.

Авзойи ўзгарди. Товуши ўзгарди. Кайфияти ўзгарди. Ҳаво ўзгарди. Баҳор келиб, табиат ўзгарди.

Башорат синглисининг ўз кўз ўнгида ўзгариб бораётганини сезарди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Боғлардаги чиллакилар чумак уриб, олма, ноклар, тилла-қўнғиз ёпишган шафтоли ва олхўрилар ранги соат сайин ўзгарарди. — Назир, Сўнмас чақмоқлар

Отанг нуқул мени кўрса ўзгариб кетади. — П. Қодиров, Қора кўзлар

2. Моҳият жиҳатдан аввалгисига ўхшамаган ҳолатга ўтмоқ, мазмунан бошқача бўлмоқ.

Вазият ўзгарди. Ижтимоий тузум

Бахтимизга замон ўзгариб, Бундай яхши кунларга етдик. Э. Раҳим.

3. Ўрни, вазифаси, мақоми ва бошқалар жиҳати янги бўлмоқ; алмашмоқ, бошқа бўлмоқ.

Ўқитувчи ўзгарди. Бошлиғимиз ўзгарди.

Ўзбек ёзуви бир неча марта ўзгарди. Адресимиз ўзгарди. Иш жойимиз ўзгарди. Маршрут ўзгарди. Амударё оқими тез-тез ўзгариб туради.

Шамол ўзгариб, ўнг томондан эсиб қолди. — П. Қодиров, Қора кўзлар

от Ўзгандда яшовчи шахс.

фл. Ўзгармоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Ўзгармоқ феълининг мажҳул нисбати.

от Ўзгармоқ феълидан сифатдош.

фл. Ўзгармоқ феълининг биргалик нисбати.

сфт. Ҳеч қандай ўзгариш юз бермаган ҳолда; одатдагидай, эскича.

Гулдур-шалдир, тарақ-туруқ ўзгаришсиз давом этади. — А. Қодирий, Обид кетмон.

Доимийлик, абадийлик.DEĞİŞMEZLİK

фл. Ўзгартмоқ феълининг мажҳул нисбати.

1. Сигналларни бир кўринишдан бошқасига, трансформациялаш билан боғлиқ ҳолда уларнинг тузилмасини ўзгартириш жараёни.инглизчаconversionрусчапреобразование

2. Ахборотнинг уни узатиш, акс эттириш, ишлов бериш, ҳужжатлаштириш ҳамда сақлаш учун яроқли кўринишга келтирилиши.

фл. Ўзгармоқ феълининг орттирма нисбати.

сфт. Бир ҳолатда турмайдиган, ўзгариб турадиган; беқарор.

Ўзгарувчан ҳаво. Ўзгарувчан миқдорлар. Табиат ўзгарувчандир.

Ижтимоий-иқтисодий аҳамиятга молик кўпгина ҳодисалар, табиийки, ўзгарувчан бўлади. — Фан ва турмуш

вақт ўтиши билан (ток кучи) ўзгармайдиган ток.Постоянный ток — ток, сила которого со временем не меняется.