Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ўйма» бўйича 265 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

265 та · 1-саҳифа / 14
ўймоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. Бирор нарса билан ковлаб, чуқур ҳосил қилмоқ; ковламоқ.

Ерни ўймоқ. Деворни ўймоқ.

Тирноқ-ла ер ўйиб, сувлар оқизган Ғариблар аҳволи қоларди тангга. — Ғайратий

Аваз учи тирсакка ўхшаш силлиқ тош топиб, бўзни ўйиб, икки қатор чуқурчалар ясади. — П. Қодиров, Қора кўзлар

2. Чуқурча ҳосил қиладиган қисмини ажратиб олмоқ.

Мен ҳам лип этиб ҳужрага кириб, хумчадан ёғ ўйиб олдим. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Мана шу ёлғиз қўлим билан малъун Жапақнинг кўзини ўяман. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

3. Нақш, гул, тасвир ва шу кабилар ишлаш учун бирор сиртга из, ўйиқ туширмоқ.

Супачада бир парча ганчга Наққош ўяр сўнгги насини. — Э. Раҳим

Исломхўжа усталар билан саломлашиб, мармар тошга Огаҳий шеърларини ўяётган Худойберган муҳркан олдига борди. — Ж. Шарипов, Хоразм

[Солижон] Такрорлайди дарсларин, Кўздан тугал ўтказар, Тошга ўйган хат каби Пухталаб дилга ёзар. — Қ. Муҳаммадий

4. Емириб, ювиб, чуқур ҳосил қилмоқ.

Ойқиз бутун кучини йиғиб, Погодинни сув ўйган чуқурлик қирғоғига судраб келди — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

5. Қаттиқ чимчиламоқ.

Роҳила [қизнинг] биқинини ўйиб олди. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

6. Қаттиқ руҳий азоб бермоқ.

Юрак-бағримни ўйдинг, Мени номусга қўйдинг. — Ҳ. Олимжон

7. Ўйиб олмоқ Қаттиқ таъсирли, таъзирли гап қилмоқ.

Алим бува мингбошини ўйиб олди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

бирор нарсани баҳона қилиб, гап билан ўйиб-ўйиб олади. — О. Ҳусанов, Най

Тўлиқ мақола →
ой
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. (О — катта). Қуёшдан нур олиб, ёғду сочувчи самовий жисм, Ернинг табиий ёʻлдоши.

Ўн тўрт кунлик ой. Тўлин ой. Ой нури. Ой чиқди. Ой ботди. Ойнинг юзидаги доғлар. Ойнинг Ер атрофида айланиши.

Ойни этак билан ёпиб бўлмайди. — Мақол

Кечки гуллар очилиб турибди. Кўкда танҳо ой кезмоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Астрономик йилнинг ўн иккидан бирига — Ойнинг Қуёш атрофидан бир марта айланиб чиқиш муддатига яқин вақт оралиғи; ўлчов бирлиги: 28, 29 30 ёки 31 кунлик давр.

Ой боши. Май ойи. Бир йил — ўн икки ой. Бу орада уч ой ўтди. Ёз ойлари ҳам ўтиб кетди. Ойнинг ўн беши қоронғи бўлса, ўн беши ёруғ. — Мақол

Ўғлим бечора ой ўтмасдан бўзчининг мокисидек қатнаб турса. — А. Қодирий,Ўтган кунлар

3. Уч-тўрт кунлик ой шаклидаги безак ёки белги.

Мезана устидаги ой.

4. Аёллар исми таркибига киради ёки аёллар номига қўшилиб, эркалаш, ҳурматни билдиради.

Ойпошша, Ойқиз, Ойтўти, Ойниса; Турсуной. Ширмоной, Қундузой.

  • Ой юз Чиройли юз, гўзал юз. Ой юзинг қора чиммат зулмидан қутултирғил. Чиқ қоронғи турмушдан, нур ичинда жавлон қил. Ҳамза. Ой деса — ойга, кун деса кунга ўхшайди Жуда гўзал, жуда ҳам чиройли.
  • Ойдан ой, кундан кун ўтиб Анча вақт ўтиб. Ойдан ой, кундан кун ўтар дарёдил, Менга танҳо бўлган сен ёʻқсан моҳим. — Ҳабиб Абдуназар, Анжир гули.
  • Ой-кун(лар) ўтиб Вақти, умри, ҳаёти кечиб. Шу ёʻсин оромсизлик ва бесаранжомлик ичида [Отабекнинг] ой-кунлари ўтиб турар эди. А. Қодирий, Ўтган кунлар.
  • Ой бориб, омон кел Сафарга кетаётган кимсага яхшилик тилаб айтиладиган ибора, оқ ёʻл тилаш. У[Элмурод] ёʻлда кетар экан Ой бориб, омон келинг! деб, оқ ёʻл тилаб қолган Гулсумни ҳийлагача ўйлаб ётди. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Ой кўрмоқ Ҳайз кўрмоқ.
  • Ойи тўлди Туғиш вақти етди. Кумушнинг ойи тўлмасданоқ, у [онаси] бешик ясатиш билан машғул эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Ойкуни яқин Туғиш арафасида, олдида.
Тўлиқ мақола →
ойма-ой
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

Ҳар ойда мунтазам.

Нусратбек маошидан ўз харжига кераклигини ажратиб, қолганини хотинига ойма-ой юбориб турди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

Тўлиқ мақола →
ўймакор
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Тахта, ганч, мармар ва шу кабиларга ўйиб, гул, нақш ишловчи уста.

Бу [эшик ]қалин, бақувват тахталардан ясалган бўлиб, моҳир ўймакорлар безаган, уста бўёқчилар нақш берганди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

2. Ўйиб, зарб қилиб ишланган; ўйма.

Олтин қуббачалар, ўймакор гуллар билан безанган эшикни очиб, кичикроқ, лекин серҳашам бир хонага кирди. — Ойбек, Навоий

Унинг [Абдулла Болтаевнинг] қўли билан қилинган ўймакор нақшлар эскизи 1937 йили Парижда очилган санъат виставкасида ҳам юксак баҳо олди. — С. Қодиров, Қирқ китобнинг тўрт саҳифаси

Табақалари кенг, очиқ турган ўймакор шамшод дарвоза Ҳасан овчини қаърига тортиб, ютиб юбормоқчидай. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Тўлиқ мақола →
ўймаламоқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

фл. 1. Ўйиб ташламоқ, ўйиб, чуқурчалар ҳосил қилмоқ.

Болалар ҳовли юзини ўймалаб ташлашибди.

2. Устма-уст, давомли тарзда ўймоқ, чимчиламоқ.

Умид ўз ёʻлида давом этди-ю, юрагини яна ногаҳоний бир алам ўймаларди. — Мирмуҳсин, Умид

Тўлиқ мақола →
ўймакорлик
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Ёғоч, ганч, металл, тош ва бошқаларни ўйиш, ёʻниш ёʻли билан гул, нақш кабилар ишлаш; ўймакор касби.

Ўймакорлик билан шуғулланмоқ. Ўймакорлик тўгараги.

Ўймакорликнинг чўққисига чиққан Худойберган муҳрканни ҳам албатта эслашади. — Ж. Шарипов, Хоразм

Уста Усмон ёғоч ўймакорлигини биринчи бўлиб дутор, танбур, рубобга татбиқ этиб, асбобнинг гўзал! бўлишига эришди. — Т. Баҳромов, Оҳанг хазиначиси

2. Бирор нарсага ўйиб ишланган нақш, тасвир ва шу кабилар

Болалар чизган суратдай соддагина ўймакорликларда ҳайвонлар одамлар тасвирланган. — П. Қодиров, Қора кўзлар

Тўлиқ мақола →
ойи
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Она.

— Бир оздан кейин чиқиб, ойим билан сўрашинг, — деди Кумуш. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

— Ойижон, сиз ҳеч ташвиш тортманг, чарчадим, холос, — жавоб берди Нури. — Ойбек, Танланган асарлар

  • Катта ойи 1. Ота ёки онанинг онаси; Ёʻлчи пишқирган отини тўхтатиб, қичқирди: — Катта ойи, йигитчаларни хурсанд қилинг! — Ойбек, Танланган асарлар
  • Келин ойи
  • Кичик ойи
Тўлиқ мақола →
оят
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Қуръон сураларининг ҳар бир жумласи, ҳар бир банди.

Меҳроблар тепасига хатти шикаста хати билан оят ёзилган. — Мирмуҳсин, Илдизлар ва япроқлар

Баъзилар чўккалаб ўтириб олиб, ўзлари билган оятни тиловат қилмоқда. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Қуръони каримда Од қавми тўғрисида жуда кўп оятлар нозил қилинган. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
ўйин
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Кўнгил очиш, дам олиш, тарбиялаш мақсадида қилинадиган эркин ҳаракат ёки машғулот.

Болалар ўйини.

Кўча туташ балчиқ бўлганидан болаларнинг ўйини тугул, юришига ҳам имкон ёʻқ эди. — Ойбек, Танланган асарлар

кенг майдонда шовқин-суронли қиш ўйинлари: баланд тепадан сирпанишлар, думалашлар, ченаларда учишлар — Ойбек, Танланган асарлар

2. Бошқалар билан мусобақа қилиш учун маълум қоидалар асосида ўтказиладиган машғулот.

Футбол ўйини. Шахмат ўйини. Эстафета ўйинида қизлар командаси ютиб чиқди.

Жон-дилим футбол эмасми, қизни ҳам унутиб, бутун хаёлим ўйинда бўлиб қолди. — Газетадан

3. Ўртага пул ёки нарса тикиб ўтказиладиган машғулот; қимор.

Отам ўйин қизиғида ютқазишга ютқазиб қўйиб, кейин ўзини урди, пешонасини ёрди, йиғлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. Ритмик ҳаракатлар ва мимикалар уйғунлигидан иборат санъат; рақс.

Оёқ ўйини. Шўх ўйин. Кавказча ўйин.

Ўйин ҳам бир турли назокат касб этиб, Гулсунбиби ёʻрғалай кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

5. Парвоз вақтида шох уриб (таш-лаб) қилинадиган енгил, ёқимли ҳаракат.

Кабутар ўйини.

6. Спектакл, консерт, сирк томошаси ва шу кабилар

Булар театрнинг олдига келганларида, ўйин бошланишига учинчи қўнғироқ ҳам берилган эди. — Ойдин, Фонар тагида

7. Бетартиб, бироқ ўзига хос жозибали ҳаракат (ҳайвон ва нарсалар ҳақи-да).

Шабада ўйини.

Ғазаб билан ҳайқириб бўрон, Балки қилар минг турли ўйин. — Ғайратий

Балиқларнинг бундай ўйинини энди кўриб тургани!\. — Назир, Сўнмас чақмоқлар

8. Эрмак тарзидаги ҳаракат, қилиқ ва шу кабилар

Аччиқ ўйин ширин турмушни бузар. — Мақол

Ҳар ҳолда, тақдирнинг бунчалик ўйинлари турган бир замонда биз нима ҳам қила олар эдик. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

У муҳаббатни ўйин деб ҳисоблайди. — С. Кароматов, Олтин қум

Хат сенга ўйин бўлиб қолдими?! — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

9. Унчалик қийин, мушкул бўлмаган иш ҳақида.

Қизники — қийин билан, ўғилники ўйин билан битар. — Мақол

10. Суюқоёқ, бузуқ аёл ҳақида.

  • Ўйинга тушмоқ Бирор рақсни ижро этмоқ. Ҳаваскор ҳофизлар қўшиқ айтди, шўх йигитлар ўйинга тушди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина.
  • Ўйин қилмоқ Ўйин, мазах тарзидаги ҳаракат, қилиқ қилмоқ. — Вой юрагим, вой-вой, — деб атай ерга ағнаб, оғзидан оқ кўпик чиқара бошлади. Унинг ўйин қилаётганини Меъмор сезиб турарди. — Мирмуҳсин, Меъмор
Тўлиқ мақола →
ўйиқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

сфт. Ўйилган жой; чуқурлик.

Ана шу ўйиқнинг охирига етиб, бир тўда ёввойи чўчқага дуч келдим. Ш. — Холмирзаев. Ёʻллар, ёʻлдошлар

Ғорондара — ғорлар дараси маъносида бўлиб, бу ерда қадимий ўйиқлар жуда сероб эди. — С. Кароматов, Олтин қум

Тўлиқ мақола →