Қидирув

фл. Ўтамоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Бегона ўтларни юлиб ташламоқ, ўтоқ қилмоқ.

[Бувим] Томорқада сабзи-пиёз ўтайди. — П. Қодиров, Қора кўзлар

Чўлқуварлар ёз бўйи ғўзанинг ичидан чиқишмади, чопиқ қилишди, ўташди. — Ўзбекистон қўриқлари

от 1. Фарзандли, бола-чақали эр киши (ўз болаларига нисбатан).

Ота бўлмай, ота қадрини билмас. — Мақол

отамисиз, нимасиз ахир, ўғлингизни тийиб олиш сира эсингизга келадими? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тожиддиннинг отаси ҳам кампирининг ўлимидан кейин кўп ўтмай вафот этган эди. — С. Зуннунова, Олов

2. Ёши катта кишиларга мурожаат қилишда ёки уларни ҳурматлаш учун ишлатилади.

Оталар сўзи — ақлнинг кўзи. — Мақол

Юнусали ота қаёққа боришни билмай, ҳардамхаёл бўлиб тургандан кейин идора тарафга ёʻл олди. — С. Аҳмад, Уфқ

Қоратой Ўрозни дарров Шокир отага юборди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Ўғил болани эркалатиш учун ишлатилади.

4. кўчма Бирор иш ёки ҳаракатни бошлаб берган, унга асос солган киши ҳақида.

Абдулла Қодирий ўзбек романчилигининг отасидир. Жуковский рус авиациясининг отасидир.

5. кўчма Меҳрибон бошлиқ, раҳнамо ҳақида.

У [Михаил Маркович] колхозчиларга ота бўлди, ғамхўрлик қилди, иш ўргатди. — Ойдин, Мардлик — мангулик

6. Эл-юртга бошчилик қилувчи, ёши ёки мансаби улуғ зот ҳақида

[Ёрмат:] Тайёрлан, қизим, Сенга юрт отаси, элликбошимиз гапирадилар. — Ойбек, Танланган асарлар

Büyük ve süslü çadırЎТОВ, КАТТА ЧОДИР

от 1. Отмоқ феълидан сифатдош.

Тонг отар чоғи. Олти отар миномёт.

2. от , с.т. Катта базм, тўй.

Қирмизхон ҳали ҳам гоҳ-гоҳида хуфиёна тўйга чиқар, отардан тушган тўн, кўйлак, дўппи, ҳеч бўлмаганда, бир жуфт ароқ ёки коняк билан бошлиғининг кўнглини олиб турар эди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

табибрусчалекарьинглизчаdoctor

Kiši igläsä ot otačï berür Kishi kasal boʻlsa, tabib dori beradi – Если человек заболеет, лекарь даст лекарство – If a person falls ill, the medicine will give medicine

сфт. Отаси бор, отаси ҳаёт.

Отали етим — орсиз етим, онали етим — орли етим. — Мақол

Ўлган алпим тирилиб келар дейман, ёр-ёр. Ёдгоржоним отали бўлар дейман, ёр-ёр. — Алпомиш

от 1. Ўт, олов.

Одам — ишдан, маъдан — оташдан баҳра топади. — Мақол

У ўз муродига етгани учун муқаддас оташ ва сув худосига шукур қилиб, аллақандай бир дуони ўқиди. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

Юрев батареялари ёпиқ позициядан туриб, ёв устига жаҳаннам оташи ёғдирди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. кўчма Дилни ёндирадиган, ўртантирадиган ҳароратли ҳис-туйғу,

Ҳижрон оташи.

Ҳафиза Умид юрагидаги оташга сув сепиб, ўчириб кетмоқчи бўлди. — Мирмуҳсин, Умид

от 1. Яқин Шарқдаги айрим мамлакатлар давлат (князлик, беклик) бошлиқларининг унвони.

2. Салжуқий султонлар валиаҳдларининг мураббийси (унинг вазифаси шаҳзода ва хонзодаларни тарбиялаш ва улар ихтиёридаги улусни балоғатга етгунларига қадар бошқаришдан иборат бўлган).

от 1. эрк. Отага эркалаб мурожаат қилиш.

2. Ёши катта нуроний кишига мурожаат.

3. Отажон (эркаклар исми).

от 1. Отанинг ўз фарзандига бўлган муносабатлари ва шу муносабатларга боғлиқ ҳолатлар.

Оталик бурчи. Оталик муҳаббати.

Қутбиддиновнинг оталик меҳри жўш уриб кетди, Суярнинг бошидан, юзидан ўпди, қучоқлади. — А. Қаҳҳор, Ўжар

Тоғай ўша тун оталик бахтини ҳис этиб, хаёл қанотида юксак-юксакларга учди. — Ёшлик

2. бот. Ўсимликларда ҳосилни вужудга келтирувчи эркак генератив аъзо; чангчи.

Ток гулида оналиги яхши ривожланган бўлиб, оталиги эса унча яхши тараққий этмаган. — Фан ва турмуш

от 1. Моддий, маданий ёки бошқа хил ёрдам кўрсатиш, шу ёʻл билан ташкилотлар ва кишиларни бир-бирига боғлашдан иборат ижтимоий бурч, фаолият.

Оталиққа олмоқ.

Ҳар биримизни алоҳида-алоҳида тўқувчи мастер хотинлар оталиққа олишди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Туман саноат корхоналари ва ташкилотлари жорий ва капитал ремонт қилиш учун уй-жой биноларини оталиққа олишни ташкил этмоқда. — Газетадан

2. Шундай ёрдам кўрсатишни ўз зиммасига олган киши ёки ташкилот.

3. тар. Кавказ халқлари, араблар ва бошқалар баъзи халқларда бадавлат ота-оналар томонидан фарзандларини маълум ёшгача тарбиялаш учун вассаллар ва хизматкорларга бериш одати.

4. тар. айн. Отабек 2.

5. тар. Хонлар саройида энг юқори амаллардан бири; хоннинг маслаҳатчиси.

Қушбегилар, оталиқлар ўзимиздан, ўртада улардан битта-яримта додхоҳлар бўлса бор. — А. Қодирий, Кичик асарлар

Gerçek olan, gerçeğe dayanan, orjinalҲАҚИҚИЙ

от 1. Кекса кишиларга ҳурмат учун қўлланадиган мурожаат шакли.

Ўрмонжон: Отахон, дейман, ўйинга уста экансиз-ку. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Кишилар ўз отасидай ҳурмат қиладиган кекса одам.

Кулги таққа тўхтади, қаёқдандир, темир ҳассасини дўқиллатиб Бобоқул ота — қишлоқ болаларининг яқин отахони пайдо бўлди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

3. Ўз соҳасида ёшларга раҳнамо кекса киши.

Отахон шоирларимиз.

4. Отахон (эркаклар исми).

от Боланинг ота ва онаси.

Ота-оналар мажлиси.

Ота-оналарингизга нисбатан қандай яхши муомалада бўлсангиз, фарзандларингиз ҳам сизга шундай муомалада бўладилар. — Фан ва турмуш

от с. т. Тўй ва базмларда мўмай пул топишга мослашган мусиқачи, ашулачи, раққоса.

Эсонбой суратдаги тўйма-тўй юрадиган шу қишлоқлик отарчини таниди. — Ёшлик

Тўйма-тўй юришни асосий касбига айлантириб олган ашулачини отарчи дейишади. — Газетадан

сфт. 1. кт. Қалб ҳарорати билан иситилган; қизғин, жўшқин; эҳтиросли, алангали.

Оташин салом. Оташин муҳаббат. Оташин нутқ.

Дунёда қолмасин фашист деган ном. Меҳнат диёридан оташин салом! — Миртемир, Асарлар

Сўзлар қарсакларга, қарсаклар оташин хитобларга уланиб кетди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

2. Бутун қалби, жони-тани билан берилган, қалби олов.

Оташин нотиқ. Оташин курашчи.

сфт. кт. Оловли, ўтли; қизғин, жўшқин.

Оташли йиллар.

Гарчи яшама-дим беиқбол, нигун, Гарчи давраларим нурли, оташли. — А. Орипов, Йиллар армони

от Илгари яшаб ўтган кишилар; аждодлар.

[Рўзимат:] Э, Сиддиқжон ака, бизга иш топилади, ота-боболаримиз қилмай, қилолмай, бизга ташлаб кетган иш кўп! — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

У етти ухлаб ҳам ота-бобосининг тушига кирмаган шаҳарни кўрди. — Т. Ашуров, Оқ от