«ўқитувчилик» бўйича 97 та натижа
от Ўқитувчи иши, касби; ўқитувчи эканлик.
Ўқитувчилик —
шарафли касб. Ўқитувчилик қилмоқ.
Жаҳл устида акасининг ўқитувчилигини унутиб, шу ишни қилган Аваз энди ҳеч кимнинг кўзига кўрингиси келмас эди. — П. Қодиров, Қора кўзлар
фл. 1. Сўз, жумла, гап, матн ва шу кабиларнинг ёзма шаклини ичда ёки оғзаки ифодаламоқ.
Мақолани ўқимоқ. Қадимий ёзувни ўқимоқ. Товуш чиқариб ўқимоқ. Ўқиб эшиттирмоқ. Рўйхатни ўқимоқ. Нотўғри ўқимоқ. Қийналиб ўқимоқ. Биринчи саволни ўқиди.
Кўп ўтмай, у дурустгина ўқийдиган ва унча-мунча ёзадиган бўлиб қолди. А. — Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
2. Шеърий ёки насрий матнни ёддан айтмоқ.
Йигит форсча бир байт ўқиди. — Бобо Урёний бу, биламан! — деди Аваз. — Бошқа ўқи! — С. Сиёев, Ёруғлик
Чойхонада узун қулоқли қаландар кўзларини юмиб, янгроқ овозини баланд қўйиб, Машрабдан ғазаллар ўқийди. — Ойбек, Танланган асарлар
Бувижон, дуоларингизни ўзимизнинг тилимизда ўқийверсангиз, худо тушунмасмикин-а? — Гулдаста
3. Диққат билан, таҳлил қилиб назардан ўтказмоқ; мутолаа қилмоқ.
Диққат билан қайта-қайта ўқимоқ.
Кўп ўқигансиз, лекин кам биласиз, синглим! — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Фузулийни яхшилаб ўқиш керак! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. Ўзи бирикиб келган сўзни ёки унга хос маънони (мазмунни) билдирувчи сўзларни, ибораларни айтмоқ.
Лаънат ўқимоқ. Тасаннолар ўқимоқ.
Бу ерда ишлаётган экскурсоводлар ҳамда қайиқчилар маҳорати ва матонатига офаринлар ўқидик. — Газетадан
бугун Эрбўта билан ёʻлда келаётиб, болани эсдан чиқариб қўйганда ҳам, Ҳаёти дилрозини ўқиётганда ҳам шу ўй миясида, тилининг учида эди. — М. Исмоилий, Фарғона т. о.
5. Диний тушунчаларни ифодаловчи баъзи сўзлар билан қўлланиб, шу сўз иштирокидаги жумла, гап ва шу кабиларни айтмоқ, унга оид ҳолат, маросимни ўтамоқ маъносини билдиради.
Никоҳ ўқимоқ. Фотиҳа ўқимоқ. Дуо ўқимоқ. Намоз ўқимоқ.
— Шариат бўйича никоҳ хутбаси ўқилган, — деди шайх — К. Яшин, Ҳамза
Мансур онасининг қабри тепасида узоқ ўтирди. Қоровул чол қуръон ўқиганидан кейин ҳувуллаб қолган ҳовлига қайтди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
6. кўчма Ўз тилида сўзламоқ (шахсдан бошқа нарсаларга нисбатан).
Тонг ёришгани, дунёга нур тўлгани учун қувонаётгандек, осмонда тўрғайлар ҳамд-у сано ўқийдилар — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Бир неча қалдирғоч Салор оқими бўйлаб учар ва учган кўйи валфажри ўқир эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
7. Шахс ёки нарсанинг қиёфа, ҳолатидан бирор маънони англамоқ, билмоқ, тушунмоқ, уқмоқ.
Гўё бу сеҳргар чол ҳамма сирни бетдан ўқиб олар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Унинг кўзларида, сени суйганимдан жўрттага ноз қиляпман, дегандай бир маъно ўқиди Комила. — Ойбек, Танланган асарлар
Табиат ўз тилида роз айтиб шувуллар экан, йигит бундан ўз қувончининг мадҳини ўқирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
8. Ўқув юртларида таҳсил олмоқ.
Мактабда ўқимоқ. Лицейда ўқимоқ. Мадрасада ўқимоқ. Бешинчи курсда ўқимоқ.
Қунт билан ўқиди. Олий маълумотли бўлди. — Х. Ёдгоров, Ҳаёт тўлқинлари
Бўлди! Театр-рассомчилик институтида ўқийдиган қиз. Худди ўшанинг ўзи! — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
9. кўчма Бирор мақсадга кўндирувчи, оғдирувчи гапларни қилмоқ, миясига қуймоқ.
Биз ҳам анойи эмасмиз, ахир. Мухбирни ўртага олиб, роса ўқиймиз — Муштум
Кейин аста устидан сув сочдим, тушунган хотинлар тугун кўтариб юрмайди, бир кило — икки кило ширинлик ёки бирор кийимлик олади-қўяди, деб роса ўқидим. — Т. Алимов, Дашшў
ўқимоқрусчачитатьинглизчаread
Элиг алтï аčтï оқïдï битиг Hukmdor xatni oldi, ochdi, o‘qidi – Правитель принял рукопись, раскрыл[и] прочитал – The ruler accepted the manuscript, opened and read
сфт. 1. Ўткир ақл соҳиби; ақлли, доно.
Оқил одам. Семиз қўзининг гўшти яхши, Оқил онанинг — қизи. — Мақол
Сен [Умид] олийжаноб, оқила бир қиз муҳаббатини оёғости қилдинг, сен бу аламни ўлгунингча тортасан. — Мирмуҳсин, Умид
2. Ақл билан айтилган, қилинган; бамаъни.
Ёрни гўзал дема, оқил сўзи бўлмаса, Тотли бўлмас таом, агар тузи бўлмаса. — Ў.Мирзо
3. Оқил (эркаклар исми).
от 1. Маълум бир томонга оқаётган сув, суюқлик ёки газ жараёни.
Иссиқ оқим. Совуқ оқим. Газ оқими.
Рашид қайиқни оқим ихтиёрига қўйиб юборди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
2. Шундай жараён ёʻналган томон, ёʻналиш.
Азизхон ариққа тушганда, беш-олти йигит оқимга қарши сувни шалоплатиб сузиб юришарди. — С. Аҳмад, Уфқ
Чавандоз отини орқага буриб, сув оқимига қараб кетди ва юз қадамча юргандан кейин юганини тортиб, қамчи урди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
3. физ. Берилган сиртдан вақт бирлиги ичида ўтаётган тўлиқ энергия миқдори.
Ёруғлик оқими. Электронлар оқими. Магнит оқими.
4. кўчма Маълум бир томонга ёʻналган киши ёки нарсалар жараёни.
Одамлар оқими. Хатлар оқими.
Майдон атрофидаги кўчаларда, паркларда халқ оқими тошар, чайқалар эди. — Ойбек, Нур қидириб
Пул оқимини Алиқулнинг ўзи бошқарарди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Ёмғир шаррос қуяр, кўчадаги ёʻловчилар соябон остида шошилиб қадам ташлар, улкан машиналар оқими ёмғир селини шириллатиб кесиб борарди. — А. Нурмуродов, Уруш
5. кўчма Ижтимоий фаолият, илм-фан, назария ва шу кабиларнинг бирор соҳасидаги ёʻналиши; қараш.
Реаксион оқим. Сиёсий оқим. Замон оқими.
Ёшлар ҳали оқим сифатида ўзларини намоён қила олганлари ёʻқ. — Газетадан
от Қозоқ ва қирғизларда: бадиҳагўй шоир, куйчи; халқ шоири; бахши.
Эй сен, жавон шоир, ўспирин оқин, ўтли юрагингга қилурман ҳавас. — А. Орипов, Йиллар армони
чақирмоқ, чорламоқрусчазватьинглизчаcall
Тапуйčï яŋïлса оқïтю керäк, некüкä яŋïлмиš айïтю керäк Xizmatchi xato qilsa, uni chaqirishni buyurish kerak va nima uchun xato qilganini so‘rash kerak – Если слуга ошибается, надо приказать позвать его и спросить, почему он ошибся – If the servant is mistaken, he must be ordered to call him and ask why he was mistaken
хабарчирусчавестникинглизчаinformer
Оқïčï ол эрди баятдïн сенä U senga Allohdan xabarchi edi – Тот вестник был тебе от Бога – That messenger came to you from God
сфт. 1. Ўткир ақл соҳибаси; ақлли, доно (аёл ҳақида).
Гавҳаршодбегим кўп оқила, жуда ҳозиржавоб бўлган, деб эшитганман. — Мирмуҳсин, Илдизлар ва япроқлар
2. Оқила (хотин-қизлар исми).
сфт. Оққа мойил, ним оқ; оқимтир, оқчил.
Оқиш булут. Оқиш бўёқ. Оқиш қоғоз.
Осмон ўзининг ёзги тиниқлигини ёʻқотган, оқиш хира. — С. Анорбоев, Оқсой
Даладан илон изи бўлиб кетган оқиш ёʻлнинг уфқида бир нима йилт этди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
от Қадрдонлик, дўстлик туйғуси, меҳр, муҳаббат ва шундан келиб чиқадиган яхши муносабат; мурувват.
Инсоннинг инсонга оқибати узоқ сафарларда билинади. — Газетадан
Ҳа, шуми ҳали, Бўтабой ака, орамизда пулдан ҳам каттароқ нарса — меҳр-у оқибат бор эди-ку. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
— Мунаввархон, қоқиндиқ, сиздан келган оқибат шуми? Боққа бир бордингиз-у, бадар кетдингиз,— деб гинахонлик қилиб кўришди амма. — С. Анорбоев, Меҳр
Саводли; маълумотли.OKUMUŞ
от Сувилонлар оиласига мансуб, гавдаси ингичка, узунлиги тўқсон сантиметргача бўлган, танасининг орқа томонида тўртта бўйлама қорамтир ёʻли бор илон.
жарчи, хабарчи, элчирусчавестовой, глашатайинглизчаinformer, herald, ambassador
Мени ïдтï элиг оқïтčï сеŋä Hukmdor meni senga elchi qilib yubordi – Правитель послал меня к тебе в качестве вестового – The governor sent me to you as a newsman
хабарчи, жарчирусчавестникинглизчаinformer
Оқïйčï келüркä ануню керäк Xabarchining kelishiga tayyorlanish kerak – Необходимо готовиться к приходу вестника – It is necessary to prepare for the arrival of the messenger
от 1. Бирор нарсани ипга боғлаб сувга ташлаб оқизиш ўйини.
Оқизоқ ўйнамоқ. Оқизоқ қилмоқ.
Ўзбекнинг боласи узумга тўйса, ангишвона қилади деганларидай, болалар сал ўтмай, еб турган нонларини оқизоқ қилиб ўйнай бошладилар. — Ёшлик
2. Оқиб турган, оқаётган ҳолда.
Балки кутар мени бир қиз, кўз ёшлари оқизоқ. — Шарқ юлдузи
3. қ. х. Эгатлардан узоқ вақт сув оқизиб қўйиб, экинларни қондириб суғориш усули.
aqıllılıq, danalıq
фл. Ўқимоқ феълининг мажҳул нисбати.
рвш. Оқил кишилар каби, оқилларча ўйлаб, ақл билан, бамаъни.
Оқилона маслаҳат бермоқ. Маблағларни оқилона ва ишнинг кўзини билиб ўзлаштирмоқ. Оқилона гап.
Бу гапларнинг барини Ҳафиза хомуш ва оқилона тинглаб, уларни тасдиқлар, Умиднинг ҳамма фикрларига қўшилишини бош қимирлатиб билдирарди. — Мирмуҳсин, Умид
Таклиф оқилона бўлгани учун қуйидаги хатни ёзишибди. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
