Поиск

ot 1. Tinch holatda massaga ega boʻlgan zarralar majmui; jismlarni tashkil qilgan narsa.

Organik modda. Portlovchi moddalar. Zaharli moddalar.

Ona sutida oqsillar, yogʻlar, fosfor kabi toʻyimli moddalar yetarli boʻladi. — Saodat

2. Rasmiy hujjat, majmua, qonun va shu kabilarning raqam yoki harf bilan ajratiladigan mustaqil boʻlimi.

3. Ustavning birinchi moddasi.

[Jonfigʻon] Jinoyat qonunlari majmuasining allanechanchi moddasi toʻgʻrisida gapirdi. — A. Qahhor, Jonfigʻon

4. Byudjet yoki biror moliyaviy hujjatning daromad manbai va xarajat qismlarini koʻrsatuvchi boʻlimi.

Daromad moddalari.

jismdagi molekulalar soni $N$ ning Avogadro doimiysi $N_A$ ga, yaʼni 1 mol moddadagi molekulalar soniga nisbati.Количество вещества — отношение числа молекул $N$ в данном теле к числу $N_A$ постоянной Авогадро, т. е. числу молекул в 1 моле вещества.

Moddaning chiziqli tormozlash qobiliyatining shu modda atomlari konsentratsiyasiga boʻlgan nisbati bilan aniqlanadigan, ionlovchi nurlanishning modda bilan oʻzaro taʼsirini tavsiflaydigan kattalik (XBTdagi birligi - joul - metr kvadrat, J·m²).

biosferadagi uning (bio)xorologik boʻlinmalari boʻlmish biogeotsenozlar, landshaftlar va sh.oʻ. oʻrtasida sodir boʻladigan kimyoviy elementlarning oʻzaro joyini oʻzgartirish va transformatsiyalanishining davriy jarayonlari.

kimyoviy elementlarning tuproq va atmosferadan tirik organizmlarga ularning kimyoviy shaklini oʻzgartirib kirishi, soʻng tuproq va atmosferaga organizmlarning hayotiy faoliyati jarayonida va keyinchalik oʻlganidan keyingi qoldiqlar bilan qaytishi, hamda mikroorganizmlar yordamida destruksiya jarayonlari va minerallashishidan keyin yana tirik organizmlarga qaytishi. M.b.a. bunday taʼrifi biogeotsenotik darajaga muvofiq keladi.

Yer chegarasida kimyoviy elementlarning joydan joyga koʻchishi va transformatsiyasi davriy jarayonlari ularning biosferada kristall slanes va b. jinslarga aylanishi.

1) zaryadli erkin zarralar bor boʻlishi, 2) bu zarralarga maʼlum bir yoʻnalishda taʼsir qilib turadigan kuch, yaʼni oʻtkazgichning ichida elektr maydon boʻlishi.Условия необходимые для существования электрического тока в веществе. 1) наличие свободных заряженных частиц, 2) наличие силы, действующей на них в определённом направлении, т. е. электрического поля внутри проводника.

oddiy kimyoviy tarkib, vazn, quvvat miqdorlari oʻlchamlarida oʻz aksini topgan ayni paytdagi mavjud barcha tirik organizmlar toʻplami.

organizmlar hayotiy faoliyati natijasida vujudga kelgan kimyoviy birikma (lekin aynan shu vaqtning oʻzida ularning jismi tarkibida boʻlmasligi ham mumkin).

tabiiy xususiyatlariga koʻra turgʻun, zaharlovchi yoki tirik organizmlarda toʻplanuvchi yoxud ushbu xossalardan baʼzilarini oʻzida mujassamlagan har qanday zaharli modda. Zaharli moddalarning taʼsiri alohida organizm, populyatsiyasi, ekotizim yoki biosfera uchun halokatli oqibatlarga olib kelishi mumkin.

inson salomatligi va u yashaydigan muhitga xavf tugʻdiradigan har qanday modda.

– inson, hayvonlar va atrof muhit uchun jismoniy yoki biologik xavfga ega boʻlgan moddalar. X.m. ga portlovchi (ammonit, dinamit va boshq.), oksidlanuvchi (organik peroksidlar), oʻta alangalanuvchi (vodorod, metan, etan, etilen, uglerod oksidi, atsetaldegid, etilen oksidi), yengil alangalanuvchi (gidridlar, fosfor, erituvchilarning koʻpchiligi), alangalanuvchi (neftni haydash mahsulotlari), zaharli, qichishtiruvchi, kanserogen, ionlashtiruvchi, mutagen moddalar va boshqalar kiradi. X.m. ga maxsus tamgʻa bosilishi va yorliq yopishtirilishi kerak. Saqlash, tashish va foydalanish xavfsizlik qoidalariga rioya qilgan holda amalga oshiriladi.

русскийвзрывчатое веществоанглийскийexplosive substance

русскийотравляющие веществаанглийскийwar gas

xavfsizlik talablari buzilgan hollarda inson organizmiga tegganda (ishlab chiqarish va kundalik turmush sharoitida) moda bilan kontaktda boʻlgan paytda, hozirgi va keyingi avlodlarning uzoq kelajak hayotida ishlab chiqarish jarohatlari, kasbiy kasalliklar yoki salomatlik holatidan chetga chiqishliklar keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan moddalar.

русскийпсихотропные средстваанглийскийpsychotrop substances

neft asosli eritmalar turgʻunligini saqlash maqsadida ishlatiladi. Sulfonol, sulfonat, NCHK, natriy-ixtiol va boshqa moddalar keng tarqalgan. Foydali qazilmalarni boyitish, yuvish vositalarini ishlab chiqish, neftni deemulsiyalash maqsadida qoʻllaniladi. Sulfonol boshqa moddalarga nisbatan samarali. Keyingi vaqtlarda invertli emulsiyalarni barqarorlashtirish maqsadida gidron va moy-yogʻ sanoatining organik boʻyoq chiqindilaridan foydalaniladi.

tashqi impuls (zarba, issiqlik, alangalanish va h.k.) taʼsiri ostida juda katta tezlikda (km/soniya) yuqori haroratli va bosimli gazsimon mahsulotlarning hosil boʻlishi bilan kechadigan oʻz-oʻzidan tarqaladigan kimyoviy reaksiyaga (portlashga) kirisha oladigan qattiq, suyuq yoki plastik holatdagi kimyoviy birikmalar yoki aralashmalar.

tuproqdagi toʻqimali tuzilishini yoʻqotmagan, lekin tirik organizmlar va ularning qoldiqlari tarkibiga kirmaydigan barcha organik birikmalar yigʻindisi.