Поиск

fl. Ilimoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. 1. Bir oz isimoq.

Suv ilidi.

Osmonimizdagi bulutlar tarqalishi bilan, tanamiz iliydi, jonimiz tinchiydi. — H. Gʻulom, Mashʼal

2. Koʻngli (yoki Mehri, yuragi) ilimoq Mehri tovlanmoq, mehr hissi uygʻonmoq.

Kechqurun dasturxon ustida bola yigʻlab berdi. — Ol, emiz — dedi Orifjon. Koʻngli ilib ketdi. — A. Muxtor, Chinor

Oʻgay onam uch farzandli boʻldi. Bolalarni qiynalib tuqqan boʻlsa ham, bizlarga mehri ilimadi. — Gazetadan

Ona., sovuq gapdan oʻzini bir zum yoʻqotib qoʻydi. Keyin, ona ekan, yuragi ilib, bolasini quchoqlagani yugurdi. — M. Ismoiliy, Odamiylik qissasi

ot 1. esk. ayn. Qoʻl 1 (asosan egalik qoʻshimchalari bilan qoʻllanadi).

Sabr aylasang, murodingga yetarsan, Nasib boʻlsa, yor ilkidan tutarsan. — Tohir va Zuhra

Xitoy qizlari moʻgʻul yigitlari ilkiga tushmaslik uchun yonib turgan uylar ichiga oʻzlarini urganlarini oʻz koʻzim bilan koʻrdim. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

Sizga mening maslahatim —

Andijonda koʻp turmang. Ilikka tushib qolursiz. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Boldir suyagi, oyoqning tizzadan toʻpiqqacha boʻlgan qismi.

Yana bu oyoq yo iligidan, yo tizzasidan qirqilgan boʻlsa ham mayli edi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Ha, koʻchaga chiqmaysan, eshitdingmi? Hoy bola! Iligingni sindiraman-u, kasalingni boqib oʻtiraveraman. — N. Safarov, Saodatning qissasi

3. Odamlar hamda qoʻy, mol va shu kabilar hayvonlar oyoqlarining ichida moysimon modda boʻluvchi qismi; ana shu qismning (goʻshti bilan) pishirilgani.

— Qani, barradan oling, oʻgʻlim, — dedi u ilik uzatib. — Qoʻrqmang, bu parranda etiday yengil hazm boʻladi. — A. Mirahmedov, Qoʻylar qoʻziladi

Maxsum yeb tozalangan ilikni asta dasturxonga qoʻydi-da, hayajon ichida baqrayib oʻtirgan Boboqulga tikildi. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. Shu suyak ichidagi moysimon modda, toʻqima (isteʼmol etiladi va nihoyatda quvvat-mador boʻluvchi taom sifatida qaraladi).

Yana bunday toʻqimalar paysimon suyaklar ichidagi ilik, yapaloq suyaklar orasidagi mijik va kemik deb ataluvchi yogʻlardan ham iborat boʻladi. — K. Mahmudov, Oʻzbek tansiq taomlari

-Boʻlmasa, iligini siz qoqib yeng, dada — dedi oʻgʻil. — R. Fayziy, Sen yetim emassan.

Bilim.ILM

узбекскийbogʻlanmoq, berilmoq, tutilmoq, qoʻlga tushmoqрусскийпривязываться, попадаться, быть пойманныманглийскийbind

Meŋä kim ilinsä tutar men ani Menga kim ilinsa, tutarman uni – Того, кто попадается мне, я схвачу – The one who comes across to me, I will grab

koʻchma Yoqimli, xush keladigan. n [ Mayna]

Iliq soʻz. Iliq suhbat. Iliq muomala

Oshiq yigitlarning koʻzlari va iliq tabassumlari haqida zimdan oʻylab, yana oʻzidan-oʻzi uyalibketardi — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Muhammadjonga doim iliq muomala qiladigan Zufar Hakimovich bugun nega qoʻl berib koʻrishmagani mana shu istehzoli savoldan bilinib turardi — P. Qodirov, Uch ildiz

узбекскийbogʻlanmoq, chirmamoqрусскийпривязываться, попадаться, быть пойманныманглийскийbind

Tišin tirŋaqïn teg yaqa tut iliš Tish-tirnogʻing bilan kurash, yoqasidan tut –Кусай зубами, скреби ногтями, хватай за шиворот, вцепляйся– Bite with your teeth, scratch your nails, grab for the collar, catch

Suyu sıcak olarak yerden çıkan hamam.QAYNAR BULOQ

ot Yetishish umidi, koʻzlangan dard-maqsad; umidvorlik.

Muhabbatni bilarmidi? Ilinji pul. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kunlardan bir kuni Zokirxoʻja qassob Abdurasuldan ot soʻraydi. Abdurasul undan goʻsht qarz olish ilinji boʻlganidan, yoʻq deyolmaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Asar qahramonlari bir-birlaridan judo boʻlgan boʻlsalar-da, qandaydir ilinj bilan yashaydilar. — Gazetadan

U Charos haqida togʻasidan biron gap eshitish ilinjida edi. — U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Mening bu uyda shu boladan boʻlak ilinjim yoʻq. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

n heat, heating

1. İliği olan.ILIKLI

2. İliklenmiş.

adv suddenly

Sıcaklığı çok yüksek veya çok düşük olmayan (yer), mutedil.MOʻTADIL (iqlim)

1. Aşırılığa kaçmayan, ölçülü, mutedil.OʻRTAMIYONA.

2. Siyasette aşırı görüşler arasında ortalama bir görüşü savunan.BETARAFLIK (siyosatda).

sarkotib, kotib, mirzaрусскийписарь ханской канцеляриианглийскийsecretary of palace

Qayusï sü bašï qayusï hažib, qayusï ïlïmya bolur Qaysisi lashkarboshi, qaysisi hojib, qaysisi sarkotib boʻlur – Один из них становится военачальником, другой хаджибом, а иной писарем ханской канцелярии – One of them becomes a military commander, another hadjib, and another clerk of the khanʼs office

1. İki şey arasında ilgi, bağlantı, ilişki.MUNOSABAT, ALOQA

2. Üzüntü, kuruntu, kaygı, dert.ALAM, QAYGʻU

ot Ilib qoʻyilgan, ilingan holatda.

Suratkashning doʻkoni derazasida fotosiyam iligʻlik turardi M. M. — Doʻst, Lolazor

Maqsuda lampani koʻtarib, uyga kirdi-da, qoziqda iligʻlik turgan kamzuli choʻntagidan buklogʻlik xatni olib, bir qoʻllab siltadi. — S. Zunnunova, Olov

fl. 1. Ilmoq I feʼlining oʻzlik va majhul nisbati.

Koʻchada ketayotgan bir xotinning yupqa xitoyi zonti qoʻlidan uchib ketib, parashyutday lapanglab bordi-da, bir daraxtga ilindi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar.

Devoriy gazetalarning imtihonga bagʻishlangan yangi sonlari ilindi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

2. Tushmoq, tutilmoq (tuzoq, qopqon va shu kabilarga).

Qarmoqlarga bitta ham baliq ilinmadi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Ovchi asta-sekin toʻrning ipini tortibdi, hamma kaptar tuzoqqa ilinibdi. — Chalpak yoqqan kun

3. koʻchma (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga) Duchor boʻlmoq, yoʻliqmoq.

U kun Nurinisoning hiylasiga ilinib soʻng qocharkan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ha, bu Mastura yallalar tuzogʻiga ilingan pok, begunoh qizlarning taqdiri haqida yigʻlab-yigʻlab kitob yozsa boʻladi. — K. Yashin, Hamza

[Toʻgʻonbek] Baʼzi qassoblardan, oshpazlardan bir necha dinor qarzga ham ilinadi. — Oybek, Navoiy

4. (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga) Ulgurmoq, erishmoq, olmoq.

Oʻzing-ku, zoʻrgʻa uchga ilinib yuribsan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Ha picha roʻmol oluvdik, epchillar ilinib, epsizlar quruq qoldi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Medalga ilinganlar, har qalay, [oʻqishga] joylashib ketadi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

U Buxoroda joy topib, tuzukkina maoshga ilinganidan xursand boʻldi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

5. koʻchma Oʻz holati, mansabi va shu kabilarda zoʻrgʻa turmoq; ketay-ketay deb turmoq.

Ilinib turganingni bilasanmi, rais endi sen haqiqiy rais emas, sobiq raissan. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Aqrab, qora sovuq oyida Buxoroda oʻlim koʻp boʻldi — baʼzi ilinib yurgan keksalar kuz yaprogʻidek chirs-chirs keta boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

6. Ushlash, kiyish va shu kabilar darajasiga yetmoq, yaramoq.

Soqolingiz ustaraga ilinmaydi. — S. Ahmad, Hukm

Oʻroqqa ilinmagan maysalarni qoʻy chilpiganday bittalab yulib olaman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Men pul beray, shu atrofdan oz-moz durust, oyoqqa ilinadigan bir narsa topib bering. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. Oʻzi ishlatmay, oʻzgaga bermoq yoki atab saqlab qoʻymoq (asosan taom haqida).

Sher kosasidagi ilikni bobosiga ilinib olib kirsa, u kishi bosh chayqaydi. — S. Anorboyev, Hamsuhbatlar

Uyidan posilka olgan ekan, menga ham ilinibdi: ozgina shirin tolqon, mayiz. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

ot Iliq holat, iliq ifoda.

Cholning qiyofasida kishini oʻziga tortuvchi allaqanday iliqlik bor edi. — F. Musajonov, Pushaymon

Poshsha xoladan bunchalik iliqlikni kutmagan Dorobbekning rangi qochgan yuzlari yorishib ketdi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

fl. 1. Shahvoniy nafsni qondirish ishtiyoqida ergashmoq; kuyukkan qanjiqqa (itga) ilashmoq.

2. dagʻl. Biror ayolga hirs qoʻymoq, shu maqsadda intilmoq, ilashmoq.

Boyning boshqaruvchilari orasida oymisan oy, kunmisan kunday Bibiqatcha degan qiz boʻlar edi. Aglonbiyning shunga iliqqan yillari ikki xotini birdan oʻldi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq, qissasi.