Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«emish» boʻyicha 4344 ta natija

Filtr

← Barcha natijalar

Lugʻat maqolalari

4344 ta · 1-sahifa / 218
emish
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

Ot va feʼl shakllari bilan kelib, bevosita oʻzi kuzatganlik, eshitib bilganlik kabi maʼnolarni bildiradi.

Tushimda butun dunyoni suv bosgan emish. Ertaga mehmonlar kelar emish.

Sulton hazratlarining oʻzlari ham otash-nafas shoir emishlar. — Oybek, Navoiy

Toʻliq maqola →
em
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

EM ’davo’. Shirin soʻz ham kasalga e m b oʻ l a -d i. Qadimgi turkiy tilda ham shunday talaffuz qilingan bu ot ’shifobaxsh oʻsimlik’ maʼnosini anglatgan boʻlib (ДС, 171), ’davo' maʼnosi shu maʼnodan oʻsib chiqqan (ЭСТЯ, I, 270); em soʻzi hozirgi oʻzbek tilida mustaqil ishlatilmaydi, em bül- feʼli tarkibida keladi

1. Chechak va baʼzi boshqa kasalliklarning oldini olish uchun teri orqali yuboriladigan zardob va uni teri orqali yuborish

Tirsagidan yuqorida oltinga bosilgan muhrdek em izi koʻrinib turardi — Mirmuhsin, Yashiringan kuch

2. Dori, dori-darmon; umuman, shifobaxsh narsa

Doktor saqlab qoldi oʻlimdan, Emi bilan sogaydim otday — O. Yunus

Toʻliq maqola →
emmoq
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

fl. 1. Emchakdan yoki soʻrgʻichdan sut soʻrib ichmoq.

Qoʻzichoq onasini emmay qoʻydi. Yaxshi buzoq ikki onani emadi. — Maqol

Enangni iydirib emgin, Boychibor! — Alpomish

Och chaqaloq sogʻingan mammasini apil-tapil ema boshladi. — H. Gʻulom, Mashʼal

2. Oʻziga singdirmoq, olmoq.

yomgʻir suvini emib toʻygan yer erkin-erkin nafas olardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

gullaridan asalarilar bol emayotgan mevazor bogʻlar boshlandi. — Guldasta

  • It emgan
  • Xom sut emgan banda (yoki inson) Har kim ham xato qilishi mumkin, degan maʼno bildiruvchi ibora. Lekin xom sut emgan banda xatosiz yashay olmas ekan. — Gazetadan
Toʻliq maqola →
Ot sugor desa, labi yorilgan emish.

Ему прикажешь коня напоить, а он скажет: «Губы разбиты» (и что поэтому не сможет свистеть у водопоя).

...Bir odam bolasiga:— Bolam, tur, otni sugʻorib kel!— debdi. —Labim yorilgan, sugʻora olmayman,— debdi bola.— I-ya! Ot sugʻorishga lab yorilganining nima dahli bor?— debdi ota. Bola:—Axir otni sugʻorganda, huvsht-huvsht deb turilmasa, ot suv ichmaydi-da, mening boʻlsa labim yorilgan, hushtak chalolmayman,— degan. Ota bu dangasa oʻgʻlining bahonasiga kulib: «Obbo dangasa-ey, ot sugor desa, labi yorilgan emish-a» degan. Как-то отец попросил своего сына:— Вставай и напои коня. Мальчик ответил:— У меня губы разбиты, и я не могу пойти.— Вот тебе на! А губы тут причем?— спросил отец. На это была отговорка сына: —Ведь когда поишь коней, нужно посвистывать у водопоя, не то они не будут пить, а у меня разбиты губы, и я не смогу свистеть. Отец рассмеялся ответу ленивого сына и сказал: «Ну и лодырь же ты, ему скажешь: напои коня, а он придумает причину: мол, губы разбиты». — Ш. Шомақсудов, С. Долимов, Кенг уйнинг келинчаги.

Toʻliq maqola →
eh
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

und. s. 1. 1 Zavq-shavqni, quvonchni, shodlikni bildiradi.

— Eh! — deb yubordi Sangin oʻz oʻyidan oʻzi zavqlanib. — A. Muxtor, Tugʻilish

Yam-yashil oʻtov ichra yasab bir hujra, Qoʻysang agar patefon. Eh rohatijon. — X. Saloh

2. Afsuslanish, achinish, oʻkinch yoki pushaymonni bildiradi.

Eh, bu dunyoning ishi-ya! Na xotin! Na kulba! — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Eh, attang, orzular uchdi havoga. — Ya. Qurbon, Mehrim va qahrim

Toʻliq maqola →
el
Izohli lugʻat · yana 11 ta lugʻatda

ot 1. Bir joyning odamlari, aholisi, xalqi; umuman, koʻpchilik odam, xaloyiq, hamma.

U erining qilmishidan el oldida boshini xesh qilib yurardi. — T. Ashurov, Oq ot

Odamlarning koʻz yoshidan, qahridan qoʻrqmay, el otasi boʻlib yurganingizga yoqa ushlayman, taqsir. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Bir yurtga, qabilaga mansub odamlar; millat, xalq.

Qipchoq eli. Mangʻit eli. Qardosh ellar.

Shifokorlik kasbini ulugʻlash, elga sidqidildan xizmat qilish, kishilarning dardiga davo topish oliyjanob ishdir. — Gazetadan

3. Yurt, diyor, mamlakat.

Chet ellar. Har kim elida, oʻrdak koʻlida. — Maqol

Bahor keldi elimizga, Yashil toʻn kiydi dala. — I. Muslim.

Shu payt xayol uzoqlarga, ona elimga olib ketdi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

Yashil ellarga tomon uchib ketdi qushchalar. — A. Oripov

  • El boʻlmoq Kimsa bilan oʻz kishisidek yaqin, doʻst boʻlmoq; chiqishmoq. Asli dushman el boʻlmas, Etakni kessang, yeng boʻlmas. — MaqolTomchi sel boʻlmas, Dushman el boʻlmas. — MaqolBekning toʻplagan odamlari allaqanday bir-biriga el boʻlmaydigan olchoq odamlar ekan — A. Muxtor, ChinorYovga el boʻlmagan kabi hech zamon, Yovni el qolmadi fargʻonaliklar. — A. Obidjon.
Toʻliq maqola →
en
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

EN narsaning koʻndalang koʻlami’. Taxtining eni 30 sm edi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli i:ŋ tarzida talaffuz qilingan boʻlib (ЭСТЯ, I, 352), oʻsha davrlardayoq ŋ undoshi n undoshiga almashgan, i: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolib, bu unli e unlisiga almashgan (Devon, I, 83); i:ŋ > i:n > in >

1. Narsalarning koʻndalang yoʻnalishdagi kattaligi; kengligi

Uyning boʻyi va eni. Eni bir metr, boʻyi ikki metr keladigan gilam

Eniga yigirma olchin joy olgan oʻn besh darichali kattakon chorxari uy ichida ellik chogʻli bek yigipiari gulxan soliboʻtirar edilar — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Bir kiyimlik gazlama

Ahmadoʻzi uchun bir jodi, bir targʻil sigir, bir kiyimlik enoldi — Gazetadan

3. Belgi, tamgʻa (adashtirmaslik uchun qoramol yoki qoʻy qulogʻida hosil qilingan kesik)

Toʻliq maqola →
ep
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

ot Bajarish, uddalash qobiliyati.

— Aytmoqchi, — dedi Teshaboy birdan jonlanib, — Gʻulom qorini tushira qolsangiz qalay boʻladi, epi ham tuzuk. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

  • Ep bilmoq Oʻziga maʼqul, munosib bilmoq (asosan boʻlishsiz shaklda qoʻllanadi). Anvar vaʼda berib qoʻyishni ep bilmaganlikdan soʻzsiz oʻtirar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayonIndamay xonaga kirib ketishni Gʻayrat oʻziga ep bilmadi. — M. Hazratqulov, Jurʼat
  • Ep boʻlmoq Maʼqul, oʻrinli boʻlmoq, toʻgʻri kelmoq. Sizga bunday beposhna gaplar ep boʻlmaydi. — T. Murod, Ot kishnagan oqshomOʻziga ep boʻlsa qizim, Zoʻrlik qilib tortib olsin. — Bahrom va Gulandom
  • Ep kelmoq Maʼqul boʻlmoq, toʻgʻri kelmoq. Turkmanning toʻy qoida-rasmini yaxshi bilasiz, elga ep kelguday toʻyni olib bora bering. — BoʻtakoʻzShu yoʻllarning qaysi biri maʼqul? Qaysi biri ep keladi? Qaysi birini qilsam, oʻzimga xayriyat boʻladi? Choʻlpon, — Kecha va kunduz
  • Ep koʻrmoq Hotam ortiqcha adi-badi aytib oʻtirishni ep koʻrmadi. — M. Hazratqulov, Jurʼat
  • Epga kelmoq Durust, maʼqul holatga kelmoq; yaxshi boʻlmoq. Avtobuslar tushsin tartibga, Toʻxtar joylar kelsin bir eta. — Oʻ, RashidTanbeh bilan epga kelmaganlarni idoraga yozib topshiradilar. — A. Qodiriy, Obid ketmon
  • Epga olmoq (yoki solmoq) Maqbul, durust holga keltirmoq. Poyonsiz qirlarning ularning dimogʻiga iskatgan davo islari, yoqimli hidlari har qanday ishdan chiqayozgan hayot egasini ozgina boʻlsa ham eta ola biladilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Epi kelmoq Uddasidan chiqmoq; mashqini olmoq; oʻrganmoq; eplay oladigan boʻlmoq. Otda yurishga epi kelib qolganday edi — endi ogʻmayapti ham, surilmayapti ham. — S. Anorboyev, Mehr
  • Epini qilmoq Yoʻl topa olmoq, ilojini qilmoq. Nimaiki kerak boʻlsa aytishaversin. Bu orada epini qilolmasam, shahar bor, xoʻpmi? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.Ahvolimiz sizga ravshan — Bir epini qilsa boʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Toʻliq maqola →