Қидирув

от 1. тиб. Беморга бир бор ёки бир кеча-кундузда қабул қилиш учун белгиланган дори-дармон миқдори.

Болалар дорисининг дозаси. Катталар дорисининг дозаси.

[Сиддиқа]

Дориларнинг хиллари, дозаларини, яъни қайси дорида қандай аралашмалар борлигини ва бу аралашмалар миқдори қанча эканлигини ҳам айта олади. — Н. Ҳакимова, Врач бўлмаса ҳам

2. Умуман муайян ўлчовга эга миқдорлар.

Намакоб тайёрлаш учун туз билан сув турли дозаларда олиниши мумкин. Ўсимликка радиоактив нур берилса, берилган нурнинг дозасига қараб, ё яхши ўсади, ёки секин ўсади. — Фан ва турмуш

Dozu ayarlamaМИҚДОРИНИ БЕЛГИЛАШ

от 1. Диний тасаввурга кўра: ўлган, дин талабларини бажармаган гуноҳкор бандалар охиратда абадий азобланадиган жой; жаҳаннам.

Дилозорларнинг ҳаммаси дўзахга маҳкумдир. — Ҳадисдан

Дўзахни зино қилган, бировнинг ҳақини еган гуноҳкор бандаларимга яратганман. — А. Қаҳҳор, Асарлар

2. кўчма Кишини ортиқ азоб-уқубат ва мушкул аҳволга солувчи шароит, муҳит, ҳолат.

Яхши рўзғор — жаннат, ёмон рўзғор— дўзах. — Мақол

Бу ғамхона кошона унинг учун дўзах-ку! — К. Яшин, Ҳамза

сфт. 1. дин. Дўзахга тушишга лойиқ бўлган гуноҳ ишлар қилган шахс, дўзахга маҳкум.

[Имом:] Улар худонинг қаҳр-ғазабига учрайди, барчаси дўзахи, дер экан. — Носирова, Мен ўзбек қизиман

2. кўчма сўк.қарғ. Ёмон, бадфеъл кишига нисбатан қўлланади.

Ие, яхши таниймиз у кишини. — Бўлмаса, уста Баҳром ўша дўзахининг божаси бўлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

от Игна билан тикувчи (машиначи, поябзалдўз ва шу кабилар)

[Унинг] Йигирматадан кўпроқ дўзандаси бор эди. — С. Айний, Куллар

Сартарош соқолга, дўзанда оёққа қарайди, деганлари рост экан. — С. Сиёев, Ёруғлик

от 1. тех. 1 Суюқ ва сочилувчан моддалар миқдорини, қоришмага кирадиган таркибий қисмлар улушини автоматик равишда ўзи ўлчайдиган (дозалайдиган) мослама, асбоб.

Ҳозирги вақтда бетон қилиб қориладиган шағал, майдаланган тош, қум, семент махсус тарозилар — дозаторларда тортилади. — Газетадан

2. Ўшандай асбоб билан иш қилувчи мутахассис, ишчи.

фл. Дозаларга бўлмоқ; дозасини белгиламоқ.

Беморларга бериладиган дориларни дозалаб чиқдим.

фл. Дозаламоқ феълининг мажҳул нисбати.

от айн. Дозатор 2.

Корхона дозаторчилари ва лаборатория ходимлари уларнинг [омихта емларнинг] сифатини доим назорат қилиб борадилар. — Газетадан

фл. Дозалаштирмоқ феълининг мажҳул нисбати.

Газ ё суюқлик, ёки сочилувчан модданинг ҳажми ёки массасини узлуксиз ва дискрет ўлчаш учун мўлжалланган ўлчаш асбоби.

модданинг оғирлик бирлиги томонидан ютилган ихтиёрий турдаги нурланиш энергияси. СИ системасидаги Ю.т. бирлиги грей ҳисобланади.

инсон организмига турли ионлаштирувчи нурланишлар биологик таъсирининг ўлчови, ютилган дозанинг нурланишлар сифати коеффициентига кўпайтмаси сифатида аниқланади. Э.д. бирлиги зиверт ҳисобланади.

ионлаштирувчи нурланишнинг тирик организмларга таъсир даражаси.

бир лаҳзада (дарҳол барчаси) ёки тўрт кеча-кундуздан ортмайдиган вақт ичида бўлиб-бўлиб олинган доза.

шикастланганларнинг 50% да ўлимга сабаб бўладиган доза.

– ионлаштирувчи нурланиш манбаи билан ишловчи шахсларнинг соғлиқ ҳолатида нохуш ўзгаришлар келтириб чиқармайдиган, инсоннинг бутун танасида ёки алоҳида органларида энг катта ёʻл қўйилиши мумкин бўлган шахсий, эквивалент дозани тартибга солувчи гигиеник белгиланган меъёр. Радиациявий хавфсизлик соҳасида қўлланилади, қонун ҳужжатлари билан белгиланади.

úlgi, ólshem, qálip

от айн. Андаза.

модданинг заҳарли таъсирни келтириб чиқарадиган миқдори. Т. модданинг организмга тушиш ёʻлига, хусусиятлари ва заҳарлилик даражасига, шунингдек организмнинг модда таъсир қилган вақтдаги ҳолатига боғлиқ.