Hayot Foundation лойиҳаси
Лойиҳа ҳақида
Ўз
Ўз

Қидирув

«дилинг» бўйича 98 та натижа

Филтр
Бўлим
Луғатлар Эртаклар
Луғат тури
Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик
Тилдан
Ўзбекча Русча Инглизча Франсузча Туркча
Тилга
Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Арабча Лотинча Туркча

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

98 та · 1-саҳифа / 5
дил
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. . айн. 1 юрак 1.

Дил уриши. Дил ўйноғи. Содда сири — тилида, Писмиқ сақлар дилида. — Мақол

Ичкаридан дилни ларзага солувчи фарёд эшитилди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Дилим бақувват, қўлим юмуш қидиради. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар.

2. кўчма Кишининг ички руҳий дунёси, ички ҳис-туйғуларининг маркази, рамзи; кўнгил, қалб.

Муҳаббат — дил меваси. — Мақол

Дилда бўлса, тилга келади. — Мақол

Киши дилини киши ҳушини олиб қўядиган куй. — М. Исмойилий, Фарғона тонг отгунча

Азизхоннинг бу гапдан дили ёришиб кетди. — С. Аҳмад, Уфқ

3. кўчма Кўнгилдаги нарса (тилак, мақсад, ният, ўй, фикр ва шу кабилар).

Дили тўғрининг ёʻли тўғри. — Мақол

Қўли қинғирнинг дили қинғир. — Мақол

Чўпон дил қилса, такадан сут олар. — Мақол

Дили яқин кишилар бир-бирининг кўнглидагини дарров топади. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

От ҳам эгасининг дилини билгандай, битта-битта қадам ташлаб, сувлиғини шиқирлатиб борар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. кўчма Кишининг хотири, эс, ёд, хаёл; кўнгил.

Тўртни ёзамиз, икки дилда. Дилимга бир гап келди. У гапларни дилимдан чиқариб юборганман.

[Ғуломжон] Қизнинг ўзини ҳам бир кўриб, суратини дилига чизиб олган эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Бизларга, истасанг — шу, истамасанг — катта кўча, дейди. Тилида айтмаса ҳам, дилида айтади. — Ойбек,Танланган асарлар

Аваз дилида Мутриб билан келишмади. — С. Сиёев, Аваз

  • Дил боғламоқ Кўнгил қўймоқ, дўстлашмоқ, яқинлашмоқ. Савлатига боқма, ким номард экан, дил боғлама. — Ҳабибий, Девон
  • Дил мулки (ёки кишвари, уйи) Кишининг ички дунёси, бутун вужуди; кўнгил тўри. Дил мулкида сенсан меҳри ховарим. — Ҳабибий, ДевонСуҳбати ҳикматга бой, дил кишварин обод этар. — Ҳабибий, Девон.
  • Дил оғритмоқ Хафа қилмоқ, ранжитмоқ. Дил оғритган — дўст эмас. — МақолБир-икки киши Карим отанинг дилини оғритди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
  • Дил чигили (ёки ғубори) Юракдаги орзу-армон, йиғилиб қолган дард; дилхиралик. Дил чигили ёзилсин, деб токқайчи олиб, гулзорга кирдим. — ГазетаданШирин суҳбат билан дилларнинг ғуборини совурамиз. — Ойбек, Навоий.
  • Дил яраси Кўнгилдаги ғам-алам, алам-аччиқ. Бош яраси тузалса ҳам, дил яраси тузалмас. — МақолҚозон қораси кетар, дил яраси кетмас. — Мақол
  • Дил қуввати Кишининг руҳини кўтарувчи, кишига мадад, дадиллик берувчи нарса. Дилимнинг қуввати, дардимга дармон бир келиб кецун. — Ҳамза
  • Дилдан Жон-у дил билан, самимий, чин кўнгилдан. Мен сизни дилдан севаман. Бизга ёзган хатида дилдан салом айтибди. Дилдан табрик этмоқ.
  • Дили бузилмоқ (ёки вайрон бўлмоқ) айн. кўнгли бузилмоқ
  • Дили оқ Кўнглида кири ёʻқ, оқкўнгил, софдил. Онанинг кўкраги битмас булоқдир, Дили оқ бўлгандан сути ҳам оқдир. — Ё, Мирзо
  • Дили сиёҳ Кўнгли ранжиган, ниҳоятда хафа. Тонгдан бери дилим сиёҳ: ёмон туш кўрдим. — Ойбек, Қуёш қораймас
  • Дили хуфтон (ёки қоронғи, вайрон) Кўнглига ҳеч нарса сиғмайди, ниҳоятда хафа. Кечагина дили хуфтон эди. — Т. Малик, ҚалдирғочДили вайрон бўлиб, зор-зор йиғлагиси келди. — П. Турсун, ЎқитувчиФақат Дилдорнинг дили қоронғи, либоси қора эди. — С. Аҳмад, Уфқ
  • Дили қон Юраги ғам-ғуссага тўлган; руҳан эзилган. Мана шу дили қон, юзи заъфарон халқ чеҳрасидаги бир оний шодлик Қудратни ўзининг ёниқ, илиқ бағрига тортарди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаҒуломжон ҳам сувга ташна жон, ҳам ёр ҳажрида дили қон эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
  • Дили қора (ёки кир) Кўнгли қора, нияти, мақсади бузуқ. Дили қора — тили қора. — МақолҒийбатчининг дили кир, Ғар-ўғрининг тили бир. — Мақол
  • Дили ғаш айн. кўнгли ғаш қ. кўнгил
  • Аҳли дил 2. Ҳасраткаш, кимсанинг ҳасратига шерик бўла олувчи киши; Бу замонда шеър тинглайдиган аҳли дил қолмабди. — С. Сиёев, ЁруғликАҳли дилларга ноз-у фироқ ярашмас. — С. Сиёев, Ёруғлик
  • Дил розини айтмоқ (ёки изҳор этмоқ) Кўнгил (қалб)даги истакларини изҳор қилмоқ. Раиса эри билан орани очиқ қилиб қайтган йиллари турмуш қурайлик, деб дил розини айтган эркаклар бўлди. — М. Хайруллаев, Тилла маржонНуқсонингни айтган дўстга дил розини изҳор эцанг арзийди. — Газетадан
  • Дилга тугмоқ Кўнгилда, ичда, юракда сақламоқ, ичга солмоқ. Дунё шундай ясалган экан, болам. Бировга ёруғ, бировга қоронғи. Аммо ҳар нарсани ўйлаб, дилингга тугма, хафақон бўлиб қоласан. — Ойбек,Танланган асарларбир сирни дилингга туг. Уч-тўрт кун ичида дараги чиқиб қолади. — Ойбек,Танланган асарлар
  • Дилни ёрмоқ Фикр-у ўйларини ўртоқлашмоқ, сирларини айтмоқ. Бугун боқсам, сен дилингни ёрасан, Неча вақтдан буён сен оворасан. — Эрали ва Шерали
  • Рамзи дил Кўнгил ишораси, кўнгилдаги муддао. Ҳали ҳам кўнгли аро борми деб ишқим асари, Рамзи дил олмоқ учун билгани мастон келадур. — Ҳамза
  • Шарҳи дил
  • Қулфи дили очилмоқ
Тўлиқ мақола →
дилер
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Товарлар (маҳсулот) олди-сотдиси билан шуғулланувчи, ўз номидан ва ўз маблағи ҳисобидан ҳаракат қилувчи жисмоний шахс ёки фирма.

2. Қимматбаҳо қоғозлар, валюталар, қимматбаҳо металлар олди-сотдиси билан шуғулланувчи, ўз номидан ва ўз маблағи ҳисобидан ҳаракат қилувчи фонд биржаси аъзоси, жисмоний ёки юридик шахс.

Тўлиқ мақола →
дилбар
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

сфт. 1. Дилни мафтун этадиган, ўзига тортадиган, ёқимли, дилрабо.

Дилбар манзара. Дилбар боғлар.

Бу ерда табиат сахий ва дилбар, Хоҳла — нур, хоҳласанг — тахтдир соя жой. — М. Эгамбердиева, Гулбарг.

Яхшиям боқийдир дилбар шеърият, Самандар мисоли ўлим билмас жон. — А. Орипов, Йиллар армони

2. от Гўзал ёр, маъшуқа, маҳбуба.

Қўлларимдан тут ўзинг, дилбар, Ойдин ёʻлга етакла мени — Э. Воҳидов, Муҳаббат

Баҳорда очилган боғнинг гулисан, Сен ҳам бир дилбарнинг жони-дилисан. — Маликайи айёр

3. сфт. Кўркамлиги, одоби ва назокати билан эс-ҳушни оладиган, чиройли.

Дилбар йигит.

Энг дилбар одамни сўрдилар мендан, Менинг отам дедим, отам, албатта! — Т. Тўла, Асарлар

Унақа [Раҳимахондек] дилбар жувон энди қаёқда! — Э. Райимов, Ажаб қишлоқ

4. Дилбар (хотин-қизлар исми).

Тўлиқ мақола →
дилдор
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

сфт. 1. Гўзал ёр, маъшуқа, севгили.

Ғуломжон тўймаган кўзлари билан дилдорига тикилиб: Хайр, яхши қолинг, — деди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Неча вақтдан бери ҳайрон бўлибман, Ажойиб дилдора дучор бўлибман. — Қўшиқлар

Ўйласам, гулчеҳра дилдоримга дилдор ўхшамас, Лоларанг рухсорига ҳар лоларухсор ўхшамас. — Ҳабибий, Девон

2. сфт. Дилни ўзига тортувчи, кўнгилга хуш ёқадиган; ёқимли, меҳрибон.

Мунчаҳам меҳмоннавоз-у дилкаш-у дилдор экан — Ҳабибий, Девон

Орзуманд кўнглимнинг шўх дилдори сен, Севги салтанатин шуълакори сен. — Миртемир, Асарлар

3. Дилдор (хотин-қизлар исми).

Тўлиқ мақола →
дилгир
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

сфт. 1. Кўнгли ғаш, кўнгли олинган, юраги сиқилган.

Абдусалом дилгир бўлиб, отасини кутиб ўтирган эди. — С. Сиёев, Аваз

Лекин мезбоннинг дилгир кайфияти уларнинг очилиб-сочилиб ўтиришига монелик қиларди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

Дилгир дилни шод этиш, ноҳақ йиқилганни суяш, туҳматга учраганни ҳимоя қилиш — марднинг иши. — Газетадан.

2. Юрагини олдириб қўйган, қўрқиб қолган.

Ўша даҳшатли воқеадан кейин у жуда дилгир бўлиб қолган.

Тўлиқ мақола →
дилоро
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от 1. кт. Кўнгилга хуш ёқувчи, кишини мафтун этувчи; дилрабо.

Тожикларнинг тоғлари аро Ўрин олган бир дилбанд қишлоқ. Дарахтзори кўм-кўк, дилоро, Аталаркан у Баланд қишлоқ. — Шайхзода.

2. Дилоро (хотин-қизлар исми).

Тўлиқ мақола →
дилроз
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от кт. Юрак сири, кўнгилдаги ҳасрат ёки тилак, истак, орзу.

Дилроз айтмоқ.

Ғуломжон тоғда бўзлаб, дилрозини сўзлаб ётган ойдин кечада бахтнинг шу қадар яқин эканлигини билибмиди? М. — Исмоилий, Фар-ғона т.о.

Улар [Ўғилой ва Ҳаётжон] бир-бирларига қизиқиб қарар, лекин дилрозларини изҳор қилишга ботинолмас эдилар. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

Тўлиқ мақола →