Qidiruv

ot 1. kam qoʻll. ayn. Qoʻl 1.

Men Isfandiyor boʻlsam, dagʻdagʻali xat bitgan siyosatdonni topib, aning dasti panjasin kesib tashlayman. — S. Siyoyev, Avaz

Olmos yarashgandir mardning dastiga. — Malikayi ayyor

2. Shartta, tez; birdan.

U dast oʻrnidan turib, ayvonga chiqib ketdi. — Yosh kuch

Xotini sut sogʻayotgan paqirni taq etkizib yerga qoʻydi-da, dast oʻrnidan turdi. — M. Hazratqulov, Jurʼat

Ulugʻbek bu kitobni ustozning qoʻlidan dast yulib oldi va koʻzlariga surtdi. — B. Ahmedov, Ulugʻbek

ot 1. 1 Turli asboblarning qoʻl bilan ushlanadigan qismi; sop.

Bolta dastasi. Pichoq dastasi.

Pichoq dastasini qattiq qisganidan, tirnogʻi kaftiga botib ketdi. — Yoshlik

Dastasi boʻlmasa, qilich ham kesmaydi. — Qanotli soʻzlar

U kichkina ketmonini yerga qadab, dastasiga oʻtirdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Tutqich, tutqa, qabza.

Eshikning dastasi.

[

Gulnor] Bir qoʻli bilan derazaning dastasini ushladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bekning chayir qoʻli begona chamadonning dastasini ushlaganicha tinchidi. — A. Muxtor, Tugʻilish

Chashkaning dastasidan tutib, qora choy ichsa, juda gashtli boʻladi. — N. Aminov, Qahqaha

3. Musiqa asbobining tor (ip, sim) tor-tilgan va qoʻl surib, parda bosiladigan qismi.

Dutorning dastasi.

4. Keli (oʻgʻir)da narsa oqlashda (tuyishda) ishlatiladigan tutqichli asbob, kelisop.

U dadasining qiyin-qistovidan keyin, kelini hovliga opchiqib, zarda bilan dastani toʻqillatib, sholi oqlardi. — S. Ahmad, Ufq

Azizxon bir gal shunaqa sholi oqlashda dastani shunday kuch bilan urgan ediki, tut toʻnkasidan qilingan keli ikkiga ajralib ketgan edi. — S. Ahmad, Ufq

ot 1. 1 Turli qurilmalarning richag asosiga qurilgan qismi; richag. Tegirmon qulogʻining dastagi.

2. kam qoʻll. Dasta, sop, tutqa.

Uning [beshikning] dastagi-yu yoʻrgʻasi, qasqoni-yu tagbozisi shunchalik mahkam zichlanardiki, oylab toʻxtamay tebratganda ham, biror joyidan gʻiyq etgan tovush chiqmasdi. — Yoshlik

3. koʻchma Biror harakat uchun asos, tayanch qilib olingan yoki tayanch boʻlib xizmat qiluvchi narsa (dalil, hujjat, bahona va shu kabilar).

Homidning bu gapi unga katta dastak boʻldi. — A. Qahhor, Sarob

Bu [baliq, ovlash] otaning yana bir tirikchilik dastagidir. — H. Gʻulom, Mashʼal

4. Oyoq kiyimining tovonni aylantirib olgan va boshliqqa biriktiriladigan orqa qismi. Etikning dastagi. Kavushning dastagi.

Mahkam aka botinkani qoʻliga olib, dastagini kerib berdi. — R. Fayziy, Sen yetim emassan

ot esk. ayn. Salla I.

Hirot chapanilari dastorni boshlariga naridan-beri chulgʻab, jomega kelgan edilar. — Oybek, Navoiy

Meʼmor dastorini boshiga qoʻndirib, qiblaga yuzini toʻgʻriladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

ot 1. Muayyan maqsad, ish-harakat yoki tadbirning oldindan belgilab chiqilgan yoʻl-yoʻrigʻi, uni amalga oshirishning tartibi, qonun-qoidasi; programma.

Sogʻlom avlod dasturi. Davlat tilini amalga oshirish dasturi.

U

xoksor, dono, kamsuqum shoirdan hamisha iliq bir soʻz eshitadi, oqilona bir dastur oladi. — S. Siyoyev, Avaz

Bugun oʻtkazilyotgan siyosatimiz aniq, muddao ravshan, taraqqiyot dasturimiz mavjud. — Gazetadan

Mehnatga hurmat — axloqning yuksak dasturlaridan biridir. — Oybek, Nur qidirib

2. Bajariladigan tadbirlar tartibi, qilinadigan ishlar roʻyxati.

Anjuman dasturi.

a hand, manual

• dastaki purkagich knapsack sprayer

sft. Sopi, tutqasi bor; sopli, tutqichli.

Dastali ketmon.

Tol novdadan toʻqilgan, uzun dastali zambil allaqachon tayyor boʻlgan. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

Bu kishiga oʻttizta choynak, yuzta paxta gulli piyola, yigirma beshta dastali chashka berilgan. — N. Aminov, Qahqaha

n assistant

ot 1. Kosiblarning, toʻqimachilarning dastaki stanogi; doʻkon.

Men ham toʻquvchi kosiblar dastgohida ishlab turibman. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Chol shosha-pisha dastgohini yigʻishtirdi. — Sharq yulduzi

2. esk. ayn. Stanok.

Toʻxtab qolgan dastgohlarning 70 foizi ishga solindi. — Gazetadan

Avtomat dastgohlardan mavjlanib oqayotgan rang-barang shoyi gazlamalar shu zoʻr toʻlqin bilan toʻxtovsiz koʻpayib bormoqda. — Gazetadan

Bugun Sheralining xayoli shoshqin, Rosa yarqiratib moylangan dastgoh. — A. Muxtor, Asarlar

rvsh. Eng avvalo, dastavval, boshda.

Es-hushini yoʻqotib, garanglangan dehqon dastlab indamadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Karima Oysha opadan dastlab bolalarni sevishni oʻrgandi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

ot 1. Qoʻl artadigan roʻmolcha, dastroʻmol; choʻntak roʻmolcha.

2. shv. Qozon sochiq.

ot Shaxsning oʻz qoʻli bilan yozgan xati.

Mulla Muhsinning oʻz dastxati va tahriri bilan yozilgan ariza majlisda yaxshigina kulgi berdi. — A. Qodiriy, Obid ketmon

Tojiqoʻzi avval yozuvchi dastxatiga mansub oʻsha hayajonli satrlarni oʻqib berdi. — Oʻzbekiston quriqlari

Bu yozuv unga tanish: Asroraning dastxati. — S. Ahmad, Ufq

ot 1. Qoʻldan kelgan ishni bajarib, oilada kattalarning ogʻirini yengil qiluvchi, yordamchi.

Men oʻn bir yoshlarga kirganimda, ota-onamga yaxshi dastyor boʻlib qoldim. — S. Ayniy, Esdaliklar

Esi kirib, dastyor boʻlib qolgan Elmurod ukasining ingichka oyoqlariga qarab qoldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Birovning yengil-yelpi ishlarini bajarish uchun yollangan xizmatkor bola.

Toʻrtinchi kuni [Qudrat] kerosin sotuvchi bir rus savdogarga dastyor boʻlib kirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Kanal boʻyidagi soʻriga oʻtirib, dastyor bolaga koʻk choy buyurdik. — S. Ahmad, Oydin kechalar

Ravshan paltosi bilan qalpogʻini yechib, peshtaxta ortidagi dastyorga uzatdi. — Sharq yulduzi

3. koʻchma Yordamchi, koʻmakchi. Yaxshi it —

choʻponning qoʻriqchisi, doʻsti, dastyori. — Sh. Xolmirzayev, Ogʻir tosh koʻchsa

ot Sop qilishga, dasta qilishga yaraydigan; dastabop.

Dastalik tol yogʻoch.

ot Bir qoʻl bilan ushlab ishlatiladigan (tortiladigan) arra; kichik qoʻlarra.

Otam onamga bolta, dasttesha, dastarra tayyorlashni buyurdi. — S. Ayniy, Esdaliklar

1. sebepli, sebebinen

2. jábirinen, jamanlığınan, zulmınan

ot Daraxtlarning shox-shabbasini kesadigan uzun dastali asbob.

Otam onamga bolta, dasttesha, dastarra, dastkola kabi as-boblarni tayyorlashni buyurdi. — S. Ayniy, Esdaliklar

ot 1. Savdo-sotiq ishlarida aylantirib turiladigan va oʻsha asosda foyda koʻriladigan dastlabki asosiy mablagʻ.

Otam kuyovdan olgan qalin pulini dastmoya qilib, kosiblik — mahsidoʻzlik bilan shugʻullanadi. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman

Mehtarxon singari katta savdogarlar dastmoya berib, Hindiston va Eron bilan savdo-sotiq qilar edi. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

2. s. t. Bisotdagi, peshonadagi bor-yoʻq narsa.

Uning dastmoyasi — shu bitta ketmoni.

[Rafiq Midhatga:] Yozaver Zang bosib qolmasin. Dastmoyani ishga sol. Z. Said, N. — Safarov, Tarix tilga kirdi

— Bularniyam topgan dastmoyasi nuqul ashula ekan-da! — Asom buva qalampir yegan kabi aftini bujmaytirdi. — X. Sultonov, Bir oqshom ertagi

3. koʻchma s.t. Biror ish-harakat uchun vosita, dastak, bahona boʻlgan narsa; roʻkach.

Bultur ishimning oʻngidan kelmagani bu yil sizga dastmoya boʻlib qoldimi! — N. Safarov, Oliyaxon Sultonova

Gʻiyosiddin ikkita meshni dastmoya qilib, rastalarda obi xudoyi deb, meshkobchilik qilib yuribdi. — S. Ahmad, Hukm

ot Qoʻl-bet yuvganda, yuvindi suv oqib tushadigan metall idish.

U [kanizak] xiyol oʻtmay, qoʻlida dastshoʻy va qumgʻon bilan kelib, oʻtirganlar qoʻliga suv quydi. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

Bir qoʻlida obdasta, bir qoʻlida dastshoʻy, soʻrining chetida turib, qoʻllariga suv quya boshladi. — P. Qodirov, Qadrim

sft. 1. Muayyan maqsadga qaratilgan, qatʼiy dastur, reja asosiga qurilgan; belgilangan.

Mening nazarimda, muxolifat aniq muqobil dasturga ega boʻlishi kerak. — Gazetadan

2. Yoʻnaltiruvchi, aniq maqsadni koʻzlovchi.

[Prezidentning] Oliy Majlis birinchi sessiyasidagi dasturiy maʼruzasidan kelib chiqqan holda, joriy va istiqbolga moʻljallangan ish rejalarini tuzish — Gazetadan