Қидирув

фл. 1. с. т. Писта, бодом, ёнғоқ ва шу кабилар қаттиқ пўчоқли меваларни ёки баъзи ҳўл меваларнинг данакларини тишлаб ёки бирор нарса билан уриб ёрмоқ.

Абди-шукур бодом-писта чақиб, аччиқ чой ичиб, яйраб ўтирарди. — Ойбек, Танланган асарлар

Зарар қарағай данакни тишда чақмоқ. — Ҳабибий

Бола ёнғоқни чақиш учун атрофига кўз югуртириб, тош қидирди. — Ёшлик

2. Қаттиқ нарсани синдириб майдаламоқ, бўлак-бўлак қилмоқ; ушатмоқ.

Тош чаққан, семент қорган ҳам ўзим — Миртемир

Оппон қиррали стакан лабига тухум уриб чақди-да яхшилаб арчиб, лунжига солди. — С. Аҳмад, Сайланма

3. Бир-бирига уриб, суртиб, олов чи-қармоқ; ёндирмоқ.

Гугурт чаққандим, кўзим тўрдаги ёғоч сандиққа тушди. — Ш. Холмирзаев, Ёʻллар, ёʻлдошлар

Баратов, папирос олиб, гугурт чақди. — С. Зуннунова, Янги директор

4. кўчма Чақа қилмоқ (

Яланг оёқ юриб кўрсам, шағал бармоқларимни чақиб ташлади. — Ҳ. Назир, Бир туп ғўза

5. кўчма Чарчатмоқ, уринтирмоқ.

— Бугун лойда ишлайсан. Қорнингни тўқламасанг, лой чақади, — деди [Йигитали]. — Т. Малик, Ажаб дунё

Элчи Муҳаммадалини ёʻл чақиб қўйган, бир неча кундан бери ўз меҳмон-хонасида дам олиб ётар эди. — М. Осим, Элчилар

6. кўчма Мазмун-моҳиятини англамоқ; ечимини топмоқ.

Иборалар кўп, ибораларнинг маънолари ҳам кўп, ҳар бирини чақиш керакки, кейин қўлингда фонус бўлиб, ёʻлингни ёритади. М. М. — Дўст, Лолазор

[Ҳафиз] Алёхиннинг этюдларини ёнғоқдай чақиб ташларди, қурғур. — А. Мухтор, Туғилиш

shaqmaqtay, nayzağayday, jıldırımday

от 1. Асосан мис, жез сингари металлардан ясалган, қиймати паст майда танга пул.

Оқ кўйлак устидан олача ипак тўн кийган, гавдаси ёʻғон баққол ёш харидорнинг айтган нарсаларини тортиб, қўлидан майда чақаларни олди. — М. Осим, Ибн Сино

2. эск. Бир тийин.

[Отабек ва Али] Дастурхонни йиғиштирувчи келинчакка ўғил тилаб дуо қилгандан кейин, қўлига ўттиз чақа сурма пули бердилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Умуман пул, маблағ.

Темирчи йигитнинг чақаси миёнагина тўйга етарли бўлиб қолганида, Холхўжа қўрбоши йигитларининг хуружи бошланди. — С. Аҳмад, Ҳукм

от айн. Чақиқ.

от 1. Ўт, ўт учқуни.

Тўғон тепасида электр пайванди чақин чақади. — С. Аҳмад, Онажонлар

Катта олов йилт этган чақиндан бошланади. — Шарқ юлдузи

Кетмонларнинг чақини ялтирар эди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

2. айн. Чақмоқ ИИИ.

Баҳор осмонида чақнаса чақин, Кўксингдан отилар оловли нафас. — А. Орипов

Қора булутлар орасида қиличдек ялтираб чақин чақа бошлади. — С. Аҳмад, Жимжитлик

от Бировнинг устидан етказилган махфий маълумот, хабар; туҳмат.

Бойларнинг чақиғи билан Ёʻлчининг иши оғирлашди. — Ойбек, Танланган асарлар

1. Ўткир қиррали, қиррадор

Қия тушиб турган офтобда чақир тошларнинг акси сувга уриб, жимир-жимир товланар эди — С. Анорбоев, Оқсой

2. Чақир кўз айн. чағир кўз қ. чағир

Вазирнинг новча, чақир кўз ўғли эса, ҳеч нарсани эшитмагандек, кўзларини бақрайтириб турарди — М. Осим, Карвон ёʻлларида

русчакаждую минутуўзбекчаҳар дақиқа

denunciation (of), information (against)

1. Доналаб ёки майдалаб, тортиб сотиладиган.PERAKENDE

2. Унчалик аҳамиятга эга бўлмаган; арзимас, майда-чуйда.UFAK TEFEK

сфт. Ярқироқ; нурли, ёрқин.

Гўё чақноқ юлдуз пайдо бўлди-ю, Фикрдай йилт этиб кечди самодан. — Х. Даврон

Ёш дўстим, сенга қараб туриб ҳавасим келади: юзларинг-да ёшликка хос тароват, кўзларингда чақноқ нур. — Газетадан

сфт. 1. Эпчиллик билан ҳаракат қиладиган; чапдаст.

Бургут — анча йирик, чаққон ва кучли қуш. — Фан ва турмуш

Қўшнисининг чаққон қизини кўз остига олиб қўйган эди. — Ёшлик

2. рвш. Тез, эпчиллик билан.

У чаққон кийина бошлади. — Ёшлик

Қизил чуваклари билан юмшоқ босиб, чаққон елиб хизмат қилмаса, ўзини қаёққа қўйишни билмай қолади. А. — Мухтор, Давр менинг тақдиримда

от Янги туғилган бола; гўдак.

Дунёга келган чақалоқлар улғайгани сайин, уларда ҳиссий аъзолар шакллана боради. — Фан ва турмуш

Еттинчи кун хатми қурон қилиниб, халққа ош берилди ва шу муносабат билан чақалоққа Ёдгорбек деб исм қўйилди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от Хурсандчилик, хушчақчақлик билан қилинган суҳбат; ҳангама.

Болаларнинг қизир суҳбат, чақчақи. — Қ. Муҳаммадий

Супаларга, сўриларга тўшалган шолча, гиламларда одамлар чақчақи тинмайди. Ҳ. Нўмон ва А. — Шораҳмедов, Ота

от Делете.в

от Метрик ўлчов системаси қабул қилингунга қадар қўлланган, 1,06 километрга тенг қадимги узунлик ўлчов бирлиги; бир километр.

Ёдгор қизнинг бир марта кулиб қарашини кўриш орзусида саккиз чақирим наридан гоҳ пиёда, гоҳ ўртоғининг велосипедида келиб кетарди. — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси

от 1. Чақириш мақсадида айтилган сўз, гаплар.

Ғафур аканинг: — Қочадиган одам ёʻқ, келаверинг, — деган ҳазилнамо чақириғи эшитилди. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи

2. Бирор хатти-ҳаракатга ундаш, даъват қилиш.

Демак, Бобурнинг дунё лаззатларидан фойдаланиш тўғрисидаги насиҳат ва чақириқлари ҳаётдаги турли-туман кўн-гилсиз, бахциз воқеалардан ғам чекишнинг ўрнига тавсия этилган тадбирлардан эди. — ЎТА

Командирнинг чақириқлари взвод жангчиларини жасоратга чорларди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

3. Хонадонда бирор муносабат билан ўтказиладиган меҳмондорчилик, зиёфат.

Яқинда бир танишим қизининг туғилган куни муносабати билан меҳмон чақириқ қилди. — М. Исмоилий, Одамийлик қиссаси

4. тар. Шўро даврида: партия, ҳукумат ёки сезд, қурултой, мажлис ва шу кабилар томонидан эълон қилинган мурожаат, даъват ёки шиорлар.

Май чақириқлари.

Бўтабой сўзининг охирида чақириққа ўзининг тайёр эканини билдирди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

5. Навбатдаги сайловдан кейин ҳамкорликда иш олиб борувчи депутатлар таркиби.

shaqırıw

такл.с. Металл ёки металлдан қилинган асбобларнинг бирор нарсага урилиши натижасида чиқадиган овозини билдиради.

Темирчининг чақ-чуқ сасига, Бир куни денг, ишхонасига Кирди ўйнаб талай болалар. — С. Очил.

Тарс-турс, чақ-чуқ этган товушлар чиқиб, юқори кўтарилган кетмонларнинг йилтироқ сиртига тўқинган қуёш нури ялт-юлт чақнаб турарди. — А. Қодирий, Обид кетмон