Qidiruv

fl. 1. s. t. Pista, bodom, yongʻoq va shu kabilar qattiq poʻchoqli mevalarni yoki baʼzi hoʻl mevalarning danaklarini tishlab yoki biror narsa bilan urib yormoq.

Abdi-shukur bodom-pista chaqib, achchiq choy ichib, yayrab oʻtirardi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Zarar qaragʻay danakni tishda chaqmoq. — Habibiy

Bola yongʻoqni chaqish uchun atrofiga koʻz yugurtirib, tosh qidirdi. — Yoshlik

2. Qattiq narsani sindirib maydalamoq, boʻlak-boʻlak qilmoq; ushatmoq.

Tosh chaqqan, sement qorgan ham oʻzim — Mirtemir

Oppon qirrali stakan labiga tuxum urib chaqdi-da yaxshilab archib, lunjiga soldi. — S. Ahmad, Saylanma

3. Bir-biriga urib, surtib, olov chi-qarmoq; yondirmoq.

Gugurt chaqqandim, koʻzim toʻrdagi yogʻoch sandiqqa tushdi. — Sh. Xolmirzayev, Yoʻllar, yoʻldoshlar

Baratov, papiros olib, gugurt chaqdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

4. koʻchma Chaqa qilmoq (

Yalang oyoq yurib koʻrsam, shagʻal barmoqlarimni chaqib tashladi. — H. Nazir, Bir tup gʻoʻza

5. koʻchma Charchatmoq, urintirmoq.

— Bugun loyda ishlaysan. Qorningni toʻqlamasang, loy chaqadi, — dedi [Yigitali]. — T. Malik, Ajab dunyo

Elchi Muhammadalini yoʻl chaqib qoʻygan, bir necha kundan beri oʻz mehmon-xonasida dam olib yotar edi. — M. Osim, Elchilar

6. koʻchma Mazmun-mohiyatini anglamoq; yechimini topmoq.

Iboralar koʻp, iboralarning maʼnolari ham koʻp, har birini chaqish kerakki, keyin qoʻlingda fonus boʻlib, yoʻlingni yoritadi. M. M. — Doʻst, Lolazor

[Hafiz] Alyoxinning etyudlarini yongʻoqday chaqib tashlardi, qurgʻur. — A. Muxtor, Tugʻilish

ot 1. Asosan mis, jez singari metallardan yasalgan, qiymati past mayda tanga pul.

Oq koʻylak ustidan olacha ipak toʻn kiygan, gavdasi yoʻgʻon baqqol yosh xaridorning aytgan narsalarini tortib, qoʻlidan mayda chaqalarni oldi. — M. Osim, Ibn Sino

2. esk. Bir tiyin.

[Otabek va Ali] Dasturxonni yigʻishtiruvchi kelinchakka oʻgʻil tilab duo qilgandan keyin, qoʻliga oʻttiz chaqa surma puli berdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Umuman pul, mablagʻ.

Temirchi yigitning chaqasi miyonagina toʻyga yetarli boʻlib qolganida, Xolxoʻja qoʻrboshi yigitlarining xuruji boshlandi. — S. Ahmad, Hukm

ot ayn. Chaqiq.

ot 1. Oʻt, oʻt uchquni.

Toʻgʻon tepasida elektr payvandi chaqin chaqadi. — S. Ahmad, Onajonlar

Katta olov yilt etgan chaqindan boshlanadi. — Sharq yulduzi

Ketmonlarning chaqini yaltirar edi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

2. ayn. Chaqmoq III.

Bahor osmonida chaqnasa chaqin, Koʻksingdan otilar olovli nafas. — A. Oripov

Qora bulutlar orasida qilichdek yaltirab chaqin chaqa boshladi. — S. Ahmad, Jimjitlik

ot Birovning ustidan yetkazilgan maxfiy maʼlumot, xabar; tuhmat.

Boylarning chaqigʻi bilan Yoʻlchining ishi ogʻirlashdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

1. Oʻtkir qirrali, qirrador

Qiya tushib turgan oftobda chaqir toshlarning aksi suvga urib, jimir-jimir tovlanar edi — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Chaqir koʻz ayn. chagʻir koʻz q. chagʻir

Vazirning novcha, chaqir koʻz oʻgʻli esa, hech narsani eshitmagandek, koʻzlarini baqraytirib turardi — M. Osim, Karvon yoʻllarida

ruschaкаждую минутуoʻzbekchahar daqiqa

denunciation (of), information (against)

1. Donalab yoki maydalab, tortib sotiladigan.PERAKENDE

2. Unchalik ahamiyatga ega boʻlmagan; arzimas, mayda-chuyda.UFAK TEFEK

sft. Yarqiroq; nurli, yorqin.

Goʻyo chaqnoq yulduz paydo boʻldi-yu, Fikrday yilt etib kechdi samodan. — X. Davron

Yosh doʻstim, senga qarab turib havasim keladi: yuzlaring-da yoshlikka xos tarovat, koʻzlaringda chaqnoq nur. — Gazetadan

sft. 1. Epchillik bilan harakat qiladigan; chapdast.

Burgut — ancha yirik, chaqqon va kuchli qush. — Fan va turmush

Qoʻshnisining chaqqon qizini koʻz ostiga olib qoʻygan edi. — Yoshlik

2. rvsh. Tez, epchillik bilan.

U chaqqon kiyina boshladi. — Yoshlik

Qizil chuvaklari bilan yumshoq bosib, chaqqon yelib xizmat qilmasa, oʻzini qayoqqa qoʻyishni bilmay qoladi. A. — Muxtor, Davr mening taqdirimda

ot Yangi tugʻilgan bola; goʻdak.

Dunyoga kelgan chaqaloqlar ulgʻaygani sayin, ularda hissiy aʼzolar shakllana boradi. — Fan va turmush

Yettinchi kun xatmi quron qilinib, xalqqa osh berildi va shu munosabat bilan chaqaloqqa Yodgorbek deb ism qoʻyildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot Xursandchilik, xushchaqchaqlik bilan qilingan suhbat; hangama.

Bolalarning qizir suhbat, chaqchaqi. — Q. Muhammadiy

Supalarga, soʻrilarga toʻshalgan sholcha, gilamlarda odamlar chaqchaqi tinmaydi. H. Noʻmon va A. — Shorahmedov, Ota

ot Delete.w

ot Metrik oʻlchov sistemasi qabul qilingunga qadar qoʻllangan, 1,06 kilometrga teng qadimgi uzunlik oʻlchov birligi; bir kilometr.

Yodgor qizning bir marta kulib qarashini koʻrish orzusida sakkiz chaqirim naridan goh piyoda, goh oʻrtogʻining velosipedida kelib ketardi. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi

ot 1. Chaqirish maqsadida aytilgan soʻz, gaplar.

Gʻafur akaning: — Qochadigan odam yoʻq, kelavering, — degan hazilnamo chaqirigʻi eshitildi. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

2. Biror xatti-harakatga undash, daʼvat qilish.

Demak, Boburning dunyo lazzatlaridan foydalanish toʻgʻrisidagi nasihat va chaqiriqlari hayotdagi turli-tuman koʻn-gilsiz, baxtsiz voqealardan gʻam chekishning oʻrniga tavsiya etilgan tadbirlardan edi. — OʻTA

Komandirning chaqiriqlari vzvod jangchilarini jasoratga chorlardi. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

3. Xonadonda biror munosabat bilan oʻtkaziladigan mehmondorchilik, ziyofat.

Yaqinda bir tanishim qizining tugʻilgan kuni munosabati bilan mehmon chaqiriq qildi. — M. Ismoiliy, Odamiylik qissasi

4. tar. Shoʻro davrida: partiya, hukumat yoki syezd, qurultoy, majlis va shu kabilar tomonidan eʼlon qilingan murojaat, daʼvat yoki shiorlar.

May chaqiriqlari.

Boʻtaboy soʻzining oxirida chaqiriqqa oʻzining tayyor ekanini bildirdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Navbatdagi saylovdan keyin hamkorlikda ish olib boruvchi deputatlar tarkibi.

shaqırıw

takl.s. Metall yoki metalldan qilingan asboblarning biror narsaga urilishi natijasida chiqadigan ovozini bildiradi.

Temirchining chaq-chuq sasiga, Bir kuni deng, ishxonasiga Kirdi oʻynab talay bolalar. — S. Ochil.

Tars-turs, chaq-chuq etgan tovushlar chiqib, yuqori koʻtarilgan ketmonlarning yiltiroq sirtiga toʻqingan quyosh nuri yalt-yult chaqnab turardi. — A. Qodiriy, Obid ketmon

fl. Chaqmoq feʼlining majhul nisbati.