Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «biri» — результатов: 450

Фильтр

← Все результаты

Словарные статьи

450 · страница 1 из 23
bir

son 1. 1 raqami va shu raqam bilan ifodalangan eng kichik son, miqdor.

Bir kam qirq. Oʻndan bir. Bir-u bir — ikki. Yaxshi otga — bir qamchi, yomon otga — ming qamchi. — Maqol

Yetti qiz bir onaning bolasiday ahil turishardi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

2. Hisob, miqdor, oʻlcham, chama maʼnolarini anglatuvchi soʻzlar bilan kelib, predmetlarning miqdori, oʻlchamini anglatadi.

Bir juft. Bir metr. Bir hafta. Bir tanob. Bir yil. Bir minut. Bir oʻram. Bir toʻda. Bir soat. Bir asr. Bir burda. Bir dasta.

Bir oydan beri tutolmaymiz. — S. Ahmad, Yulduz

Bir zum ikkilanib turdi. — T. Ashurov, Oq ot

Qoraboy bir hafta ishga chiqmadi. — T. Ashurov, Oq ot

Unga bir dasta gul uzatib, oʻtib ketdi. — S. Ahmad, Ufq

Bir hafta deganda koʻzini ochdi. — T. Ashurov, Oq ot

Tiniq osmonda bir juft laylak beozor suzadi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Odam dunyoga bir marta keladi. — T. Ashurov, Oq ot

3. Baʼzi otlardan oldin kelib, noaniqlik tushunchasini ifodalaydi va “qandaydir“, “allaqanday“, allaqaysi kabi maʼnolarni bildirib keladi.

Sizni bir odam soʻrab kelgan edi.

Uning koʻkragini bir nima chuqur ezdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shu chogʻ bir xotin bir boʻlak non olib kirdi. — Gʻayratiy, Unutilmas kunlar

Hidoyatxonni bir narsa chaqqan ekan, shoshilib keldilar-da, eshikni berklab oldilar. — Hamza

Mahvash oʻshanda oʻrtoqlari bilan bir toʻyga borgandi. — T. Ashurov, Oq ot

Yoʻq, hovliqmangiz, bunda foydali bir sir bor! — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy

oʻq tekkan oyogʻini bir xotin oq doka bilan bogʻlamoqda edi. — Gʻayratiy, Unutilmas kunlar

4. Feʼllar oldidan kelib, feʼldan anglashiluvchi ish-harakatning bir marta bajarilishi yoki yuz berishini ifodalaydi.

Odam dunyoga bir keladi. Yetti oʻlchab, bir kes. — Maqol

Bir sinalgan yomonni qayta-qayta sinama. — Maqol

Unga mahliyo boʻlib tikilib turgan xotinning kipriklari bir silkindi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

— Biz endi seni turli-turli balolarga solamiz, buni bir bil! — deb musht doʻlaydilar. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy

Toʻmtoq qoshlari, chaqnagan koʻzlari bir koʻrganni dovdiratib qoʻyardi. — S. Ahmad, Yulduz

5. Belgi-xususiyat ifodalovchi soʻzlar oldidan kelib, oʻsha soʻz maʼnosining kuchayishiga xizmat qiladi.

Oʻgʻli bir yaxshi yigit ekan, bir kelishgan, chiroyliki

Boya Mahvash bir ajoyib gap aytdi. — T. Ashurov, Oq ot

Shahnoza degan bir qaqajon qiz gazetami yulib olib oʻqidi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

6. Ajratish, taʼkidlab koʻrsatish uchun xizmat qiladi.

Hamma rozi boʻldi, bir men rozi boʻlmadim. Bu ishni bir oʻzi bajardi. Uyda bir oʻzim qoldim. Kamtarlik ham bir xislat. — Maqol

Bu bir ibrat. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Vali aka oʻgʻliga bir otagina boʻlib qolmay, uning eng yaqin hamdardi ham edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Shuni bir bilib qoʻyginki, Xonzoda tirik ekan, kelinlarga kun yoʻq. — Hamza, Boy ila xizmatchi

7. Kesim vazifasida kelganda, bir-damlik, umumiylik yoki bir xillik, oʻxshashlik maʼnolarini ifodalaydi.

Ularning hammasi bir. Bizning yoshimiz bir. Bizning soʻzimiz bilan ishimiz bir. Kemaga tushganning joni bir. — Maqol

8. Baʼzi otlar bilan qoʻllanganda, “shunday“, shunaqa soʻzlariga teng kelib, boʻrt-tirish maʼnosini anglatadi.

Bir imorat qurayki, barchaning ogʻzi ochilib qolsin. Bir oʻynab berayki, hamma qoyil qolsin.

Bir oʻlkaki, tuprogʻida oltin gullaydi. — H. Olimjon, Oʻlka

9. Qoʻshma soʻzlar tarkibida kelib, turli xil maʼnolarni ifodalaydi.

Bir vaqt, bir mahal, bir muncha, bir oz, bir qancha, baʼzi bir, har bir, hech bir, bir asosli, bir jinsli.

Abdujalilboynikidagi ziyofatni Mulla Obid bir muncha taajjub ichida oʻtkazdi. — A. Qodiriy, Obid ketmon

Bir ozdan keyin u kiyinib olib, yoʻlga otlandi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

10. Ayiruvchi bogʻlovchi vazifasida kelib, gapning uyushgan boʻlaklarini yoki qoʻshma gap qismlarini bogʻlashga xizmat qiladi.

Bir unday boʻladi, bir munday boʻladi. Bir kat-taning gapiga kir, bir — kichikning. — Maqol

Umri bir oqardi, bir qizardi-yu, meni quchoqlab yigʻladi. — A. Qahhor, Xotinlar

Bu gapga chindan ishongan Nilufar taajjublanib, bir akasiga, bir mushukka qaradi. — S. Ahmad, Yulduz

  • Bir pul Mana endi arzimagan koʻngilochar ov deb ekspeditsiyaning bir oylik toat-ibodati bir pul boʻldi. — M. Mansurov, Yombi
  • Bir kun 1. Quyosh chiqqandan quyosh botguncha (12 soat) yoki quyosh chiqqandan ertasi quyosh chiqquncha (24 soat) boʻlgan vaqt. Uyni ozoda qilishga rosa bir kun ketdi. Bir kun bir yilni boqadi. — MaqolBir kun(i) biz bogʻga chiqqan edik.Bir kun ahvolini bilay, deb uyiga telefon qildim. — Shukrullo, SaylanmaBir kuni Arslon xotini ishdan qaytguncha oʻtin yorib qoʻymoqchi boʻldi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
  • Kunlardan bir kun Oʻtgan kunlarning birida. Kunlardan bir kun koʻpni koʻrgan, jahon kezgan ogʻaynilarimdan biri uyimga kelib qoldi. — Shukrullo, Saylanma
  • Bari bir Bari bir yotib yotolmadi, oʻtirib oʻtirolmadi. — S. Ahmad, Yulduz— Bari bir yetishmaydi, — deydi Mulla Obid.
  • Bir boʻlmoq 1. Birlashmoq, bir jon, bir tan boʻlmoq. Koʻp ogʻiz bir boʻlsa, bir ogʻiz yengilar. — MaqolOdamning dili bilan tili bir boʻlsin. — Maqol
  • Bir qilmoq Birlashtirmoq.
  • Gapni bir qilmoq 1. Bir marta gapirmoq, bir gapirib, masalani uzil-kesil hal qilmoq;
  • Bir bor ekan, bir yoʻq ekan Oʻzbek xalq ertaklarining boshlanish iborasi.
  • Bir boʻlsa Hojiya, bir boʻlsa, doktorga ketdi. — A. Muxtor, Opa-singillar
  • Biri ikki boʻlmaydi Roʻzgʻoriga, topgan-tutganiga baraka kirmaydi, muhtojlikdan chiqmaydi. Qudratli qanotingiz ostida birim ikki boʻlishini umid qilib keldim. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
  • Birini olib, biriga uradigan
  • Birini ikkiga olmoq Ikki baravar qimmatga olmoq.
  • Bir kun emas bir kun
  • Bir soʻzni ikki qilmoq Kimsaning soʻzini, gapini yerda qoldirmoq, bir aytgandayoq bajarmay, takror aytishga majbur qilmoq. Oʻrinboy bir soʻzni ikki qilmay, xayol surib chiqib ketdi, rais uning ortidan iljayib qoldi. — Oydin, Oʻzi monand
Полная статья →
BIRIK=

узбекскийbirikmoq, toʻplanmoq, qoʻshilmoqрусскийсоединяться, объединятьсяанглийскийjoin

Köŋül til birikib yaqin bolmïš er Koʻngil, til birikib, yaqin boʻlgan kishi – Сердца и языки соединились, и люди стали близкими друг другу – Hearts and languages joined, and people became close to each other

Полная статья →
birin

rvsh. Birining ketidan biri, ketma-ket, orqama-orqa; navbat bilan.

Kambagʻallar birin-ketin pastga tushishdi. — K. Yashin, Hamza

Majlis tugab, odamlar idoradan birin-ketin chiqa boshladilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Elmurod orqasiga burilib, Latifiy bilan Arab-boyning birin-ketin kelayotganini koʻrdi-da, gʻazablandi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Artilleriya dushman okoplarini, oʻt ochish nuqtalarini birin-ketin tor-mor qilmoqda edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Olma-oʻrik va shu kabi tur mevalar ham birin-ketin pishib, odamlarning ogʻizlariga tegdi. — K. Yashin, Hamza

Полная статья →
birikma

ot 1. Molekulasi bir necha element atomlaridan tarkib topgan modda.

Kimyo fanining hozirgi davrdagi asosiy vazifasi xalq uchun muhim xossali birikmalar olishdan iborat. — Fan va turmush

organik birikma sifatida barcha tirik organizmlarda boʻladi. — Fan va turmush

2. Maʼlum grammatik qonuniyatlar asosida oʻzaro bogʻlangan ikki yoki bir necha soʻz.

Soʻz birikmasi. Barqaror birikmalar. Frazeologik birikma.

Tugal bir fikr bildiradigan soʻz yo soʻz birikmasi gap deyiladi. — Oʻzbek tili grammatikasi

Baʼzan sifatlar ikki yoki bir necha soʻzdan, yaʼni soʻz birikmasidan iborat boʻladi. — Oʻzbek tili darsligi

Полная статья →
BIRIKMÄK

узбекскийbogʻlanish, birikish, toʻplashрусскийсоединениеанглийскийjoin

Bu din dunya birlä birikmäki sarb Bu dinning dunyo bilan birikmogʻi mushkul ish

Bu din dunya birlä birikmäki sarb Соединение религии с миром [житейским]–трудная [вещь]

Bu din dunya birlä birikmäki sarb The union of religion with the world of everyday life is a difficult thing

Полная статья →
birikmoq

fl. 1. Qoʻshilib, bir butunlik hosil qilmoq, birga qoʻshilmoq.

Bel bilan bilak biriksa, ish bitar. — Maqol

Juvozxona ichidan tezak, shiptir, moy va kunjara hidlaridan birikkan allaqanday qoʻlansa hid Yoʻlchining dimogʻiga darrov urdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Bir-biriga ulanmoq, tutashmoq.

Detallarning birikkan joylari.

Kosmik apparatlarning bir-birini qidirib topishi, yaqinlashishi, birikishi va tutashishi bort avtomatikasi yordamida bajarildi. — Gazetadan

3. Bir maslak, maqsad yoʻlida birlashmoq, uyushmoq; bir jon, bir tan boʻlmoq.

Birikkan yengar. — Maqol

Birikkan kuch — kuch, Birikmagan kuch — puch. — Maqol

Koʻpchilik biriksa, togʻni qulatar. — Maqol

4. Birikish reaksiyasiga kirishmoq.

Vodorod bilan kislorod birikib, suv hosil qiladi.

Chaqmoq paytida havo tarkibida azot bilan kislorod birikib, nitrat hosil qiladi. — Fan va turmush

Полная статья →
birinchi

son 1. Tartib oʻrni 1 raqami bilan belgilangan, 1 nomerli.

Birinchi jild. Birinchi bet. Birinchi qator. Navoiy koʻchasidagi birinchi uy.

U birinchi qoʻshiqni yaxshi aytdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Yoʻlchi birinchi kun bozorni aylana-aylana, kechga qadar uch-toʻrt yerga yuk orqaladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qatorda eng oldingi oʻrinda turgan, eng oldingisi, eng avvalgisi.

Birinchi arava toʻxtamay oʻtib ketdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Birinchi masala yuzasidan Boʻtaboy akaga soʻz berildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Oʻsha kuni birinchi soʻroq shu bilan tugadi. — E. Raimov, Ajab qishloq

3. Boshqalariga nisbatan eng oldingi, bosh; toʻngʻich.

Birinchi farzand.

4. Sanab oʻtilgan, zikr qilingan yoki koʻzda tutilgan narsalarning oldingisi, avvalgisi.

Gʻoliblar uchun uch mukofot belgilandi: birinchisi — 10000 soʻm, ikkinchisi — 5000 soʻm, uchinchisi — 3000 soʻm.

Mirzayev Latofatxonga ikkita xat yozdi. Birinchi xati-ku boshdan-oyoq “rahmat“dan iborat edi, keyingisida qulogʻingizga aytadigan gapim bor degan mazmunda shama qildi. — A. Qahhor, Koʻk konvert

5. Ish-harakatda hammadan oldin qatnashgan yoki qatnashadigan, eng avvalgi, ilk.

Uni eng birinchi men koʻrib qoldim.

jazoga loyiq mushtumzoʻrlarni nom-banom aytaylik. Qani, yozing, oʻrtoq Samandarov! Birinchi kim? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

6. Eng avval, ilk bor paydo boʻlgan, yuzaga kelgan; hammadan oldin sodir boʻlgan, yuz bergan; dastlabki.

Birinchi xil muhabbat — tilda, ikkinchi xil muhabbat dilda boʻladi. — A. Qahhor, Asarlar

Turgʻunoy birinchi tovushni eshitganda, seskandi, soʻnggilari esa uni vahimaga soldi. — A. Qahhor, Maston

Atrof jimjit. Uzoqdan xoʻrozning birinchi qichqirigʻi eshitildi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

7. Oldin koʻrilmagan, endi ilk bor yuz bergan.

Ota majlisda birinchi soʻzga chiqishi ekan. — A. Qahhor, Asror bobo

Tanklar jangini Ahmadjon birinchi koʻrishi edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Kumushbibi oʻziga tomon keluvchi bu dahshatli xotinni umrida birinchi marta koʻrishi edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Nuri chiday olmadi, birinchi marta achchiqlanib gapirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bu yilgi musobaqalarda komandamiz birinchi.

U birinchilar qatorida frontga borish haqida ariza yozdi. — Gazetadan

U Mirzachoʻlga birinchilar qatorida kelgin edi. — Guldasta

9. Malakasi, mahorati jihatdan eng yuqori, ustun; eng mohir.

Shaharda birinchi usta.

10. Hammasidan zarur, eng muhim, asosiy, bosh.

Hukumatga yordam berish bizning birinchi vazifamiz boʻlishi kerak. — Oybek, Tanlangan asarlar

Fan-texnika gʻoyat taraqqiy etgan hozirgi davrda ham non elning eng birinchi hayotiy negizi boʻlib qolmoqda. — Gazetadan

  • Birinchi xotin 1. Eng oldinda (turgan, oʻtirgan) xotin; Bu uylanishdan birinchi xotini va boshqalar sira xabardor boʻlmasligi ham mumkin. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Birinchi boʻlib Eng avval, hammadan oldin. Birinchi boʻlib soʻzga chiqmoq.Bu ishda Qurbon otaga birinchi boʻlib qoʻl bermoqchi boʻlgan odamlarning eng birinchisi Abdusamadqori edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariBirinchi boʻlib finishga yaqinlashib kelayotgan sportchini qoʻllab-quvvatlovchi tovushlar eshitildi. — Gazetadan
  • Birinchi galda (yoki navbatda) Eng avval, avvalo, hamma(si)dan oldin. Ish juda soz boshlandi, endi oxirigacha silliq ketsin. Buning uchun birinchi galda dadillik kerak! — Oybek, Tanlangan asarlarGulnorni qochirish toʻgʻrisida taklif qilganda, birinchi galda shu maqsad oʻylangan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Birinchi darajali Eng oliy, eng yuqori; eng ahamiyatli maʼnolarini ifodalaydi. Birinchi darajali diplom va pul mukofoti bilan qaytdi. — S. Ahmad, YulduzFikrning ana shu yoʻsinda ifodalanishi uchun badiiy detallar ham birinchi darajali oʻrin tutadi. — OʻTA
Полная статья →
biriktirmoq

fl. 1. Birikmoq feʼlining orttirma nisbati.

Detallarni biriktirmoq. Moddalarni biriktirmoq.

Biz nutqimizda ayrim soʻzlarni oʻzaro biriktirib, gap tuzamiz va fikrimizni bayon qilamiz. — Oʻzbek tili darsligi

Tirik qolgan jangchilarni darhol har ikkala toʻp raschyotiga biriktirib, toʻplarni jangovar holatga keltirdi. — Gazetadan

2. Ixtiyoriga berib qoʻymoq, topshirmoq.

Dehqon-fermerlar foydalanib turgan yerlar ularga doimiy biriktirib qoʻyiladi.

Yangidan tashkil qilingan bogʻlar tajribali bogʻbonlarga biriktirib qoʻyilmoqda. — Gazetadan

3. Yoʻl-yoʻriq koʻrsatish, yordam berish yoki qarab turish uchun bogʻlab, qoʻshib qoʻymoq.

Birmuncha tajribali yozuvchilar konsultatsiya ishiga biriktirib qoʻyildi. — N. Safarov, Olovli izlar

Har bir oʻquv kabineti va ustaxonaga kombinat boʻlimlarining rahbarlari biriktirib qoʻyilgan. — Gazetadan

  • Boshini biriktirmoq
  • Til biriktirmoq Barno bilan til biriktirib qoʻyganiga qaramay, sovchilar qaytguncha, oyogʻi kuygan tovuqday pitirlab qoldi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
Полная статья →