Қидирув

от 1. Уруш, жанг ҳолатидаги қарши томон, душман, ғаним.

Ёв қочса, ботир кўпаяр. — Мақол

Ёвни аяган яра ер, калтагини сара ер. — Мақол

Бир соат чамаси отишгандан сўнг, ёв бизнинг ўқимизга чидолмай, икки дарвоза орасида уч-тўрт юз ўлик қолдириб, қочишга мажбур бўлди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Қарама-қарши мақсаддаги киши; душман, рақиб.

Ёмон ёʻлдош ёв бўлади, охир иши дов бўлади. — Мақол

Қимор қизиб, ҳар кимса бир-бирига ёв. — Ғайратий

от

Қоқо ёвонида ўз арпасини ўриб янчган Ҳайдар энди уни совураётган эди. — С. Айний, Қуллар

Борай, онам ёвондан келгунларича, овқат пишириб қўйишим керак [деди қиз]. — Н. Қиличев, Ёронгул

шв. Қишлоқ; дала.

Матчон тўра ёвон ҳовлисига кирмасдан, шаҳар ҳовлисига от солди. — Ж. Шарипов, Хоразм

сфт. эск. айн. Яқин.

Ёвуқ қариндош.

Бу вақтда ёвуқдан милтиқ овози эшитилиб, унинг тутуни бандилар ва соқчиларни қоплаб олди. — С. Айний, Қуллар

Булдуруқ ҳам тувалоқ, Суқсур, оққув, тустовуқ, Сайранглар менга ёвуқ. — Миртемир

сфт. 1. Ўтакетган йиртқич; ашаддий.

Энди ёвуз аждар бизларни ютар. — Нигор ва Замон

Қиличдан ўтказамиз, от қўйиб, ёвуз ёвни. — Ҳабибий, Девон

2. кўчма Душман, ёв.

Элмурод ҳайрон бўлиб сўради: — И-й-е. Ҳали сизни биров ўлдирмоқчи ҳам бўлганми? Қандай ёвуз экан у? — П. Турсун, Ўқитувчи

Етиб келди ёвузлар, Одамларни осдилар. — Уйғун

н шева matchmaker

от Гўшциз, зираворларсиз суюқ овқат; фақирона суюқ ош.

Миннатли паловдан миннациз ёвғон яхши. — Мақол

Кечқурун уч-тўрт қошиқ ёвғон ичган, туни билан укол, дори олиб турган бемор тонгга яқин ниҳоят ухлаб қолди. — Ҳ. Ғулом, Замин юлдузлари

Ёт агар қўй сўйса ҳам ёʻлингга, Собир, бормаким, Дўст ила суҳбатни туз ёвғон-у ардоби(нг) билан. — С. Абдулла

Ойим ўчоқбошига бориб, олов ёқади, озгина пиёздоғ қилиб, ёвғон мошхўрдасига урина бошлайди. — Ойбек, Болалик

от 1. Туркий ва туркман уруғларидан бирининг номи.

От им Аваз, айтадиган арзим бор, Арзимга қулоқ сол, ёвмут сардори. — Хушкелди

У[Ойнагул\ ҳам ёвмут қизи. — А. Ҳакимов, Илон изидан

2. Ёвмутларга хос, ёвмутларга оид.

Ёвмут қалпоқ кийиб, жазойир қилич таққан, кўзига қон тўлган карвонбоши даставвал Сариқни отиб ўлдирди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

а brave, valiant, daring

сфт. Ҳеч нарсадан қўрқмайдиган; жасур, ботир, мард.

Зуннун Арғун телбароқ, лекин ажойиб қиличбоз, баҳодир, ёвқур бек эди. — Ойбек, Навоий

Бир вақтлар сизни ёвқур йигит ҳисоблаб, бир адашгандим, мана энди иккинчи бор адашяпман [деди профессор|. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

с. т. Ёв ҳужуми, уруш, жанг.

Ёв-ёв бўлди.

Қадимги замонда ёв-ёв бўларкан. Юртни бирдан ёв босиб келар экан-да, ҳамманинг иши ишда, оши ошда қолиб, жанг майдонига қараб югурар экан. — Ойдин, Ўн беш газли арқон

сфт. Мураккабгуллиларга мансуб, ем-хашак бўладиган кўп йиллик ўсимлик.

Купега иссиқ шамол ёвшан қовжираган майсалар ҳидини олиб кирди. — С. Нуров, Нарвон

Асрлар бўйи янтоғ-у ёвшандан бўлак экин ўсмаган дала тўшида зумрад ғўза ниҳоллари тизилди, борлиқ гул-гул яшнади. — Ш. Ғуломов, Бўз ерлик бўз йигитлар

сфт. шв. Ювош; оҳиста, итоаткорона.

Айби нимадалигини англамаган от жонивор, чиройли сариқ бошини ёввошгина чўзиб, чол кетидан эргашди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

сфт. 1. Хонакилашмаган, табиат қучоғида эркин ҳаёт кечирувчи (ҳайвон, паррандалар ҳақида).

Ёввойи мушук. Ёввойи каптар. Ёввойи эчки.

2. Маданийлаштирилмаган, ўз ҳолича, табиий ҳолатда ўсадиган; зарарли, зиён келтирувчи.

Ёввойи олма.

Хилма-хил ёввойи гуллар теварагида ранг-баранг капалаклар базм қуради, асаларилар ғувуллайди. — Ж. Абдуллахонов, Орият

Сидиқжон каттакон ёввойи жийда тагида тўхтаб, Шарофатни кутди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Дарҳақиқат, салгина хотиржам бўлдингми, ёввойи ўтлар ўсиб кетади-ю, ғўзаларни сиқиб ташлайди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

3. Ўзлаштирилмаган, ишланмаган (ер-жой ҳақида).

Илгари бу ерлар ҳам жарликлар, ёввойи сайҳонликлардан иборат эди. — Газетадан

Ёввойи чўл буюк кенгликда Менга борин очиб ташлади. — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

4. Қўрқинчли, ваҳимали, даҳшатли.

Ёввойи овоз.

Бўрон ёввойи бир куч билан ўкирарди. — С. Анорбоев, Оқсой

Шариф тарранинг ёввойи чинқириғини эшитгандек бўлди. — С. Сиёев, Ёруғлик

5. Маданиятнинг ибтидоий босқичига хос; қолоқ.

Саҳрода арабларнинг бадавий деган ёввойи тоифаси бор экан. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

6. кўчма Одамга аралашмайдиган; бегона, одамови, ёт.

Одамлардан қочаман, Ёввойи бир ҳолим бор! — Миртемир

фл. фолк. Ҳужум қилмоқ, бостириб бормоқ.

Душман кўрсанг, издан қўймай қувлагин, сағир кўрсанг, анинг кўнглин овлагин, Қарши душманнинг юртига ёвлагин, Элингга эл қўшиб юргин, Эрали. — Эрали ва Шерали

Одилхон подшоҳ Қовуштирхоннинг юртига ёвлаб борди ва уни ўлдирди. — Гўрўғли

от эск. Кт. айн. яқинлик.

от Ёвузларга хос хатти-ҳаракат, хунрезлик, жоҳиллик.

Бу ёвузлик уларни ҳатто одам қиёфасидан чиқарган. — А. Қаҳҳор, Сароб

У [Алексей] Ойимхонга тикилиб, Тожибойга савол берди: Сиз унинг илгари ким бўлганини, халққа қарши қандай ёвузликлар қилганини билармидингиз? — П. Турсун, Ўқитувчи

а fearless, intrepid, brave, courageous

от фолк. Қурол-аслаҳа, қуроллар.

от шв. Совчилик.

Аҳмадбек бойга қараб айтди: — Биз ёвчиликка келдик. — Бўтакўз

фл. Ёвламоқ феълининг мажҳул нисбати.