eks ˈel
extra large (size)(oʻlchamda) kattaroq, kengroq
«XL» boʻyicha 183 ta natija
eks ˈel
extra large (size)(oʻlchamda) kattaroq, kengroq
ot Mendeleyev davriy sistemasining VII guruhiga mansub kimyoviy element; yashil-sariq tusli, oʻtkir hidli, zaharli, boʻgʻuvchi gaz.
Xlor birikmalari xalq xoʻjaligining turli sohalarida keng miqyosda ishlatiladi. — Anorganik kimyo
ot Xlor va vodorod birikmasidan hosil boʻlgan tuzli kislotalar guruhi.
sft. Tarkibida xlori bor, xlor qoʻshilgan.
Xlorli suv boʻlgan idishning tishini ochilsa, undan xlorning hidi kelib turadi. — Anorganik kimyo
Xlorning suvdagi eritmasi xlorli suv deyiladi. — Anorganik kimyo
infeksiya bakteriyalarini yoʻqotish uchun oqava suvlarga gazli yoki suyuq holda xlor qoʻshadigan qurilma.
dezinfeksiyalash uchun isteʼmol suvi, oqava suvlar yoki sanoat chiqitlariga nisbatan xlor qoʻllash.
ot Ekin va hayvon zararkunandalariga, hasharotlarga qarshi ishlatiladigan zaharli modda.
ot Muzlatgich va sovitkichlarda qoʻllaniladigan, bugʻlanganda yoki qaynaganda atrof-muhitdan issiqlikni tortib oladigan modda.
fl. Narsalarni xlor vositasida zararsizlantirmoq, dezinfeksiya qilmoq.
Oqova suvlarni suv havzalariga agʻdarishdan oldin xlorlab, ultrabinafsha nurlar taʼsir ettiriladi. — Fan va turmush
ot Oʻsimliklarning yashil pigmenti; yorugʻlik energiyasini oʻzlashtirib, uni organik moddalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishdan iborat biologik vazifani bajaradi.
Suvoʻtlar hujayralarida xlorofill donalari saqlaydigan va yorugʻlik taʼsirida organik moddalar hosil qiladigan tuban oʻsimliklardir. — Botanika
ot Sanoatda erituvchi, tibbiyotda asosan narkoz sifatida qoʻllanuvchi oʻtkir hidli, shirin taʼmli rangsiz suyuqlik.
Xloroform hidlatmoq.
Xloroformni barqarorlashtirish uchun unga 1% li etil spirti qoʻshiladi. — OʻzME
fl. Xlorlamoq feʼlining majhul nisbati.
ot Rangsiz oʻtkir hidli, moysimon suyuqlik; tuproqni dezinfeksiyalashda va zaharlovchi modda sifatida qoʻllaniladi.
ot Tez tasir qiladigan, koʻzni yoshlantiradigan zaharli modda.
zararsizlantirish (dezinfeksiya) maqsadida ichimlik va oqova suvlarga xlor bilan ishlov berish. Ichimlik suvlarini ozonlashtirish (ozon bilan ishlov berish) maʼqulroqdir, chunki S.x. ayrim hollarda mutagenlar va kanserogenlar hosil boʻlishiga olib keladi.
ʼæksl
tex oʻq, val, axled [-d] tex. oʻqqa oid, oʻq boʻylab yoʻnalgan, boʻylama
ot Biror shaxs yoki narsaga aloqadorlik, taalluqlilik; aloqa, munosabat.
Bizning urishib qolishimiz uchun Karim sandiqchining ham daxli bor. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Aslini surishtirsangiz, bu ishlarga xudoning hech daxli yoʻq, aka. Hammasini oqposhsho qilayotibdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
ferroxromlignosulfonat
ot 1. Supurindi va tashlandilar, supurish-sidirish natijasida toʻplangan iflos narsalar.
Hovli yuzi turli-turli axlatlar bilan bulgʻanch, goʻyo yillardan beri tozalanmagan, supurgi koʻrmagandek edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. Najas, najosat.
ot Muomala, xatti-harakat odobi.
Aslini olganda, axloq — maʼnaviyatning oʻzagi. — Gazetadan
Rahbar axloqidagi asosiy narsa soʻz va ish birligini oʻz faoliyatining mazmuni deb bilishdir. — Fan va turmush