Hayot Foundation лойиҳаси
Лойиҳа ҳақида
Ўз
Ўз

Қидирув

«УЛОҚ» бўйича 76 та натижа

Филтр
Бўлим
Луғатлар Эртаклар Шевалар
Луғат тури
Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик
Тилдан
Ўзбекча Инглизча
Тилга
Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Арабча Туркча

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

76 та · 1-саҳифа / 4
улоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. 1 от Уланадиган нарса.

Улоқ солмоқ. Арқоннинг улоғини олиб ташламоқ.

Йиртиғингизга ямоқ, узуғингизга улоқ тегмай юрардингиз, — деди Нафиса эрига. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар

2. сфт. Турли ёʻл билан (боғлаш, тикиш, елимлаш, кавшарлаш, михлаш ва шу кабилар билан) ўзаро туташтириб, маҳкамлаб бириктириб қўйилган, уланган бир неча бўлакдан иборат, яхлит эмас.

Улоқ арқон. Улоқ дастурхон. Улоқ сим. Улоқ тунука.

Бой бобомнинг қизлари, Сочи улоққа ўхшайди. — Оқ олма, қизил олма

3. от Нарсанинг бўлаклари ўзаро уланганда ҳосил бўлган тугуни ёки чоки, уланган жойи.

Арқоннинг улоғи. Парданинг улоғи. Электр симининг улоғи. Тунуканинг улоғи.

  • Улоқ бермоқ 1. Улоқда чопиладиган, ўртадан олиб, маррага етказиб ташланадиган эчки, бузоқ кабини бермоқ. Ҳар кун икки юз қозон ош дамланар икки юзлаб улоқ берилар, мамлакатдан тўйга келувчи аъёнга ҳар кун минглаб тўн кийдирилар эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаёнУлоқ берган киши соврин ҳам беради-да. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаРухсациз улоқ берган кишига жарима солинур. — Муштум
  • Улоқ чопмоқ Улоқ ўйинида қатнашмоқ. Дадам Маҳкамнинг бобосининг улоқ чопишини гапираверса, киши ҳайрон қолади. — А. Қодирий, Улоқда
  • Улоқ қилмоқ Биридан бири олиб, олиб қочиб ўйин қилмоқ, улоқ каби ўйин қилмоқ. Тағин эҳтиёт бўл, қўрбошилар ўғирлаб кетиб, улоқ қилмасин. — Ойдин, Ҳикоялар
  • Улоқни олмоқ Улоқда, умуман, мусобақада ғолиб чиқмоқ, ғалаба қилмоқ. Бу сафар улоқни меҳмонлар олишди.Андижон, Сурхондарё улоқни олиб, Хоразм, Қашқадарё қувлашиб бориб — А. Пўлат, Тасаддуқ
Тўлиқ мақола →
улоқчи
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Улоқ чопадиган, улоқса чопиладиган.

Унинг ҳаракати улоқчи йигитларга ўхшаб кетди. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

Бир улоқчи отим бор, Қорабайир зотидан. — З. Диёр

2. Улоқ мусобақасида қатнашувчи, улоқ чопувчи киши.

Бу чол Гулистондагина эмас, бутун водийда чавандоз номини олган улоқ-чи эди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

— Маҳкамбойваччанинг ота-бобоси улоқчи бўлиб келган-да! — деди Собир тегирмончининг ўғли. — А. Қодирий, Улоқда

Тўлиқ мақола →
булоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Ер остидан отилиб, қайнаб чиқувчи сув ва шундай сув чиқиб турган жой, чашма.

Иссиқ булоқ. Булоқ суви. Сўзнинг онаси — қулоқ, сувнинг онаси — булоқ. — Мақол

Булоқ бўйида жой қилишибди. Дастурхон усти ноз-неъматга тўла. — Саодат

Махсум чўққининг шундай биқинидан қайнаб чиқаётган булоқда ювинди. — С. Анорбоев, Оқсой

2. кўчма поет. Бой манба.

Ижод булоғи. Онанинг қалби — меҳр булоғи. — Мақол

Ижод, нашъа кундан-кун зиёд, Ёʻқдир орзу булоғига банд! — Газетадан

Фолклор халқ даҳосининг туганмас булоғи бўлиб, ёзма адабиёт ҳар доим ундан баҳра топиб келади. — ЎТА

Даромаднинг яна бошқа булоғи чиқиб қолди. — Муштум

Онанинг кўкраги битмас булоқдир! Дили оқ бўлганидан сути ҳам оқдир! — Ё. Мирзо, Ўғил меҳри

  • Бурнидан булоқ бўлди Бурнидан чиқди, татимади, зое кетди. Тўйчи дўкончининг ҳам еган-ичгани бурнидан булоқ бўлиб чиқади. — А. Кўчимов, Ҳалқа
  • Кўз булоғи қайнамоқ Қаттиқ йиғламоқ, кўз ёши тўкмоқ. Энди она анча тузалиб қолди. Фақат Ботиралини эсласа, бағри эзилади, дили эриб, кўзларининг қўш булоғи қайнайди. — Ойбек, Танланган асарлар
Тўлиқ мақола →
қулоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Одам ҳамда умуртқали ҳайвонларнинг эшитиш ҳамда мувозанат аъзоси ва унинг ташқи қисми.

Одамнинг қулоғи.

Отнинг қулоғи.

Қулоқ пардаси.

Қулоқ супраси.

Қулоқ касалликлари.

Қулоққа болдоқ тақмоқ.

Қулоғини (қулоғидан) чўзмоқ.

Қий-чув, чағир-чуғур қулоқни кар қилади. — Ойбек, Танланган асарлар

қўчқор қўнғироқли қулоқларини эркаланиб силкиди. — Газетадан

2. Баъзи нарсаларнинг ушлаш, илиб қўйиш ёки маҳкамлаш учун хизмат қиладиган қисми.

Челакнинг қулоғи.

Ёғоч каравотнинг қулоғи.

Чиғириқнинг қулоғи.

Қозончининг эрки бор, қайдан қулоқ чиқарса. — Мақол

3. Бош кийимларнинг қулоқларни ва иякни ёпиб, иссиқ тутиб туриш учун тушириб қўйиладиган узун қисми.

4. Баъзи механизм ва мусиқа асбобларининг бураб ишга тушириш ёки созлаш учун хизмат қиладиган қисми.

Дуторнинг қулоғи.

Машшоқлар ўз асбобларининг қулоқларини бураб, созини тўғрилашди. — А. Қаҳҳор, Сароб

Шу машинанинг қулоғини бурасанг, лаганча гир-гир айланиб, ашула, дутор-тамбур ванғиллайверади. — Ойбек, Танланган асарлар

Ота радионинг қулоғини буради. — Н. Мақсудий, Юксалиш

Манов боғични — парда, Манов ипни тор дейди. Манов — қулоқ, бу — харрак, Яъни эшак боладир. — Э. Воҳидов, Куй авжида узилмасин тор

5. с. т. Автомобил, трактор ва шу кабилар машиналарни бошқариш учун хизмат қиладиган қурилмаси; рул.

Ҳушёрлик билан машина қулоғини бураб кетаётган ёш шофёр Козим, ўзининг ҳарбий ҳолатда эканини сезиб, ниҳоятда ғайратланган. — М. Мухамедов, Машқ

6. с. т. Ўсимликнинг барг ёки ниҳол ёзадиган ери; дастлабки ниҳолча, баргча.

Уч юз гектарча ернинг ғўзаси учинчи марта экилди. Аммо биз ҳам бўш келмадик: ғўза қулоқ кўрсатди дегунча парваришлаб, яганалайвердик. — Й. Шамшаров, Енгиш

Баҳор жалалари полларни сувга тўлдириб, шоли қиёғининг қулоғидан тортиб чиқарди. — С. Аҳмад, Уфқ

Ариқ бўйидаги икки қулоқ бўлган ялпизнинг ҳиди бирам димоғга ёқади. — Газетадан

  • Жон қулоғи билан ёки жон қулоғини тутиб Бутун диққат-эътибор билан; эшитишга бутунлай берилиб. Мажлис аҳли унинг нутқини жон қулоғи билан тинглади. — Н. Сафаров, Оловли изларМиллатнинг буюк ўғлонлари, оқила ва зарифалари сўзлаганда, уларни жон қулоғимиз билан эшитамиз. — Ғ. Саломов, Таржима назариясига киришунинг гапларига жон қулоғини тутиб турган Нуқранинг секин нафас олиши — нафис кўксининг секин бориб келиши ҳам сезилиб турарди. — Мирмуҳсин, Нуқра
  • Икки қулоғи Ўрин келишигидаги сўз билан қўлланиб, бутун эшитиш, диққат-эътибор шу сўз билдирган шахс ёки нарсага қаратилганликни билдиради. Тун ярмидан оғиб, атроф жимиши билан икки қулоғим деразада бўлади. Дераза тагига нўхатдек нарса тушса сезаман — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
  • Оғзи қулоғида Ниҳоятда хурсанд. жа хурсанд, оғзи қулоғида, ёʻрғалаганча кетяпти. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқТўранинг оғзи қулоғида, кўнгли нимадандир таскин топган эди. — Н. Фозилов, Дийдор
  • Қулоқ бермоқ Муҳаррир бир ярим соат бекорга ўтган вақтга ачиниб, бизга қулоқ берди. — А. Қаҳҳор, Сароб
  • Қулоқ-мияни емоқ (ёки қоқмоқ) Илгари Эркак деган рўзғорни бут қилиб қўяди-да! деб шанғиллаб, қулоқ-мияни ерди — ЁшликБувниса хола эрининг қулоқ-миясини қоқиб, шу йил Содиқжон каникулга келганида, албатта уйлантириб қўяжагини айтди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
  • Қулоқ осмоқ Агар суриштириб, ҳақиқатни ўрнига қўяман деса, унинг ва у сингариларнинг сўзини ҳамма ерда тинглашади. — Р. Раҳмонов, Тиниб-тинчимас
  • Қулоқ солмоқ 1. Эшитиб эътиборини қаратмоқ; қулоқ тутмоқ. Ҳамма жим туриб қулоқ солди. Ҳеч қандай овоз ёʻқ эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаРаъно ҳам Анварнинг сўзига диққат билан қулоқ солар ва кўпинча ҳисобсиз саволлари билан уни кўмиб ташларди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаёнҲусайн Бойқаро Навоийни қаттиқ ҳурмат қилади, унинг оқилона гапларига қулоқ солади. — ЎТА
  • Қулоқ тишлаш Тўтихон билан Набижоннинг юлдузи бир-бирига тўғри келмади. Ёшликдаги қулоқ тишлашлар ҳам чиппакка чиқди. — Муштум
  • Қулоқ тутмоқ Эшик ёпилгач, бошлиқ зипиллаганча юриб, остонага яқинлашди-да, эгилиб, қабулхонага қулоқ тутди. — Н. Аминов, ҚаҳқаҳаФотима бундоқ қулоқ туца, маърузачиларнинг гаплари юз фоиз тўғри. — Т Ашуров, Оқ от
  • Қулоқ эшитмаган Ҳеч ким эшитмаган, ҳеч кимга маълум бўлмаган. Замин қандайдир кучли қувватдан титраб кетди ва шу лаҳзада қулоқ эшитмаган портлаш рўй берди. — Газетадан
  • Қулоқ қоқмай Ҳеч қандай эътирозсиз, гап-сўз қилмай. Бунинг ғайриқонуний эканлигини тушуниб турган йигит жиндаккина деб аталган 600 сўмни қулоқ қоқмай эплаштириб олиб келди. — Муштум
  • Қулоққа олмоқ Эшитиб, унга эътибор қаратмоқ, амал қилмоқ. [Отабек] гўё мажбурият остида ота насиҳатини қулоққа оладигандек бўйин эгиб ўтирар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Қулоғи битмоқ Эшитмайдиган бўлиб қолмоқ (асосан вақтинча эшитмай қолмоқ). Муттасил портлашлар зарбидан Аҳмаджоннинг қулоғи битган, бирон жойга снаряд ёки бомба тушганини тупроқ кўтарилиб тушганидангина билар эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
  • Қулоғи динг
  • Қулоғи динг бўлмоқ (ёки тиккаймоқ) Бирор нарса таъсирида ҳушёр тортиб, эшитишга шайланмоқ. Ҳасаналининг қулоқлари тиккайиб, ўрнидан турди, кўзи олаланган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Қулоғи ёʻқ Гап уқмайдиган; қулоқсиз. Қулоғи ёʻқ бола бўляпсан.
  • Қулоғи остида (ёки тагида) қолмоқ Ўлмоқ. Қушхонага кириб, не кўз билан кўрай, миққийнинг қулоғи остида қолган, яъни ўлган эди. — Ғ. Ғулом, Шум болаШундай қилинмаганда, ҳар икки томондан бир неча кишининг қулоғи остида қолиши турган гап эди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари
  • Қулоғига айтадиган гап Ҳеч кимга эшиттирмай, фақат ўзига айтиладиган гап. иккита хат ёзди. Биринчи хат-ку бошдан-оёқ раҳматдан иборат эди, кейингисида қулоғингизга айтадиган гапим бор деган мазмунда шама қилди. — А. Қаҳҳор, Кўк конверт
  • Қулоғига айтмоқ Ҳеч кимга эшиттирмай, фақат ўзига айтмоқ.
  • Қулоғига етмоқ Эшитмоқ (эшитилмоқ). Бир кун Сирожиддиннинг: Фармоновга ўхшаган амалдорлар нўноқ дорбозни эслатади, дегани Фармоновнинг қулоғига етибди. — Мирмуҳсин, Созанда
  • Қулоғига (гап) кирмайди 1. Эшитмайди, тингламайди. Олимжон, мани кўзим сандан бўлак болаларни кўрмайди. Сандан бошқанинг сўзи қулоғимга кирмайди. — Ҳамза, Танланган асарларБу боланинг қулоғига гап кирмайди.Унинг гаплари Меъморнинг қулоғига кирмади. — Мирмуҳсин, Меъмор
  • Қулоғига кирмоқ Эшитмоқ, эшитилмоқ. Ногоҳ от дукури кириб қулоққа, Чўчиб уйғонади кекса чол мудроқ. — А. Орипов, Юртим шамоли
  • Қулоғига қуймоқ Эсдан чиқмайдиган қилиб тушунтирмоқ, уқтирмоқ. Элчида айб ёʻқ. У ўз ҳукмдорининг қулоғига қуйиб қўйган гапларини гапирди — М. Осим, Тўмарис
  • Қулоғидан кун кўринади Жуда ориқ. Қаранг, ҳаммасининг юзидан қони қочган. Қулоғидан кун кўринади. — Н. Сафаров, Уйғониш
  • Қулоғим сенда Гапиравер, эшитаман (эшитяпман). Хўп, қани, қулоғим сизда — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Қулоғини бурамоқ 1. Жазо, танбеҳ тарзидаги бирор иш қилмоқ. Бу бола қулоқсиз бўлиб кетяпти, бир қулоғини бураб қўйиш керак;Ҳозир улар комиссияни кутяпти, ўқитувчиларнинг ҳам хўп қулоғини бурагандир, бир оз эсларидан чиқсин, кейин борамиз, деганди. — С. Зуннунова, Олов
  • Қулоғини пишитмоқ (ёки пишиқтирмоқ) Жўрахонни ҳам сўроққа чақириб қолишлари мумкинлигини ўйламаган эди. Қизнинг қулоғини пишиқтириб қўймаганига мана энди афсус еб қолди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
  • Қулоғини ушлаб кетмоқ Ёʻқ бўлмоқ. Токи Яхшибоев қулоғини ушлаб кетмагунича чидашлари керак — М. М. Дўст, Лолазор
Тўлиқ мақола →
булоқи
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. Бурунни тешиб тақиладиган зирак, зийнат буюми.

Ўйинчи йигит четга чиқиши билан киприкларига сурма қўйган, бурнига булоқи таққан, бодомқовоқ ёʻғон бир жувон ўртага чиқиб ёʻрғалай бошлади. — П. Турсун, Ўқитувчи

Кичкина бурнига катта-гина булоқи таққан кенжа қизча нималарнидир ғужуллаб, қўғирчоқ ўйнарди. — Ойбек, Нур қидириб

Тўлиқ мақола →
мулоқот
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от эск. кт. айн. Учрашув; мусоҳаба 2.

Сўзга чиққанлар бундай ижодий мулоқотларни тез-тез ўтказиб туриш зарурлигини гапирдилар. — Газетадан

[Пирназар] Болалик ошнаси полвон Қулмуҳаммад билан бўлган ширин мулоқотда яна хон зулми ошиб кетаётганидан шикоят қилди. — Мирмуҳсин, Чўри

Ёш қалам соҳиблари билан ҳамма жойда: Андижонда, Қўқонда, Наманганда доимий равишда мулоқот олиб бориш лозим. — Газетадан

  • Мулоқот қилмоқ Учрашмоқ. Хуросоннинг барча улуғ зотлари билан мулоқот қилмоққа фурсат келган. — Ойбек, Навоий
Тўлиқ мақола →
отқулоқ
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от Отнинг қулоғига ўхшаш катта-катта ва узун баргли кўп йиллик ёввойи ўт.

Қорабойни уйга опкелиб, айвонга ётқиздик. Ярасига баргизуб қўйиб, отқулоқ босдик. — Ш. Холмирзаев, Оғир тош кўчса

Тўлиқ мақола →
қулоқли
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. 1. Қулоғи бўлган, қулоғи бор.

Уч қулоқли қозон. Ғўза икки-уч қулоқли бўлгандаёқ култивация қилинади.

Шу вақтда кампир икки қулоқли ёғоч от ясади. — Эртаклар

Булардан бири — нимча пўстин, қулоқли телпак кийган новча, жуда ҳам ёʻғон бир киши олдинда, Сафаров билан ёнма-ён келар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Гапга, сўзга кирадиган, қобил.

Қулоқли бола.

Тўлиқ мақола →
карқулоқ
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Эшитиш қобилияти ёʻқ; кар.

Мен ундан [бойдан] тўғри ҳисоблашни илтимос қилиб ялинардим, у карқулоқ ва соқовдек ғўдайиб тураверарди. — И. Раҳим, Ҳаёт булоқлари

Тўлиқ мақола →