Қидирув

от Қовурма овқат пишириш, қўрга кўмиб таом тайёрлаш учун ишлатиладиган, гир атрофи қайрилган ясси металл идиш.

Чўян печка устидаги каттагина товада қовурдоқ вижиллаб пишар эди. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Ота чой дамлади, қўрга кўмиб қўйилган товадан иссиқ нон олди. — А. Мираҳмедов, Қўйлар қўзилади

от 1. иқт. Талаб, эҳтиёжни таъминловчи барча нарса, маҳсулот; сотувчилар ва харидорлар ўртасида олди-сотди, бозор муносабатлари обекти.

Товар айирбошлаш. Товар биржаси.

Аммо хотиржам бўлинг, мен сизни товарлардан сиқмайман. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. эск. Матонинг ипакдан тўқиладиган, таги билан гулининг ранги бир хил, ялтироқ бир тури.

Оқ товардан кўйлагим Кўк тиканлар илмасин. — Қўшиқлар

Шаҳзоданинг кўйлагини йиртиб ташлади, товар пешматини бир томонга ирғитди-да бир қўли билан кўксига чанг солди — К. Яшин, Ҳамза

И̇шледиғи бир гüнаҳ вея сучтан пишман оларак бир даҳа япмамая карар верме. ТАВБА

от 1. И 1 Оёқ кафтининг орқа қисми.

Юмшоқ тупроққа қадам қўйганингда, товонинг ҳузур қилади.

Калишда терлаб, товонлари қорайиб кетган оёқларини сувга тиқиб шалоплатди, жони роҳатланди. — Ёшлик

2. Оёқ кийимининг шу жойга тўғри келадиган қисми.

Товони тешик маҳси. Товони қора пайпоқ.

Авазнинг ҳам товони тешилаёзди, ковушининг бутуни қолмади. — С. Сиёев, Ёруғлик

от 1. Юзи ёйиқ, бир оз ялпоқ, коса шаклидаги чуқурроқ идиш (турли ўлчамда сопол, чинни, металл, баъзан мармардан тайёрланади).

Сопол товоқ. Чинни товоқ. Тунука товоқ.

Комил товоқларда қаймоқ, ликопларда узум кўтариб кирди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Буви, юзини сузиб турган сутли товоқни ерга қўйиб, нима деяпсан? дегандай Муродга қарадилар. — А. Мираҳмедов, Кулган чечаклар

2. шв. Лаган.

[Ваҳоб] Бир товоқ хушбўй паловни келтириб, олдимизга қўйди. — М. Муҳамедов, Қаҳрамон изидан

3. с. т. Пластинка (патефон, радиола пластинкаси).

Эрталаб ҳосилотнинг хотини патефон товоғини сўраб чиқибди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

от 1. Товуқсимонлар туркумига мансуб, гўшти, пати ва тухуми учун боқиладиган урғочи уй паррандаси.

Сертухум товуқ. Курк товуқ. Товуқ катаги. Товуқнинг тушига дон киради. — Мақол

тонг от-май, товуқлар қўндоқларидан тушмай, яна ишга тушар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Донлаб юриб, тентираб кетиб қолган товуқлар бир маҳал жой қидириб, уйгача кириб келди. — К. Яшин, Ҳамза

2. Шу парранданинг гўшти (овқат, масаллиқ сифатида).

Товуқни есанг, бир ейсан, тухумини есанг, минг ейсан. — Мақол

Холиса газ ўчоққа товуқларни димлаб қўйган. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

3. Шу паррандага нисбатли ҳақоратни билдиради.

Бундан кўра гўнг титганинг яхши эмасми, кекса товуқ. — Ойбек, Танланган асарлар

Сўк мени, курк товуқ дегин! — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

4. Баъзи қушларнинг модаси, макиён.

Қирғовулнинг товуғи.

5. шв. Тунда хўроз қичқириши билан белгиланадиган вақт.

Бир товуқ ўтганда ётдик.

6. Мучал йил ҳисобида ўнинчи йил номи.

Унинг йили товуқ.

от Қирғовуллар оиласига мансуб, ранг-баранг патли, эркакларининг думи елпиғич шаклли чиройли қуш.

Товус каби айлаб хиромон, Рақсга тушди бир гўзал жонон. — Э. Воҳидов

от с. т. Тавба; пушаймон.

Товва қилмоқ.

от 1. Гапириш, куйлаш, қичқириш, йиғлаш ва шу кабилар вақтида юзага келадиган ва эшитиш аъзолари қабул қилиб оладиган ҳодиса; овоз, садо, сас.

Мунгли товуш. Йиғи товуши. Шамолли кун қичқир-ма, товушинг зое кетади. — Мақол

Қорайган том бўғотларида қўноқлаётган чумчуқлар қулоқни тешгудай товуш билан чирқиллашади. Мачит томондан сўниқ азон товуши эшитилади. — П. Турсун, Ўқитувчи

Отабек товуш эгасини таниди. Бу мажнуна Зайнаб эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бемор Бакиров, укол! деган товушдан уйғониб кетди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Қани, ҳо, йигитлар! Ишга! Ишга, азаматлар! деган товуш эшитилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

— Олимхон ака, — деди ялинган товуш билан Танти, — Салим ўз дадаси билан ҳазиллашмоқчи. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Маълум сифатларга эга бўлган овоз.

Баланд товуш. Мусиқий товуш.

Одамлар жонланди. Баъзилари чиндан, баъзилари эса ҳазил-мутойиба билан Охуннинг товушини мақташди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Механик тебранишлар натижасида юзага келадиган ва қулоқ эшитадиган ҳар қандай овоз, садо.

Оёқ товуши. Тасир-тусур ўқ товуши. Гудок товуши. Карнай-сурнай товуши.

4. Шовқин; шовқин-сурон.

[Мулладўст:] Эшитяпсизми? [Қози:] Ҳа, жуда ҳайронман, нима товушлар? Бошим қотди, ақлим ёʻқ! — Ҳамза, Майсаранинг иши

[Мамат Холисхонга:]

Товуш қилма, ўласан! Мана шу чу-қур сенинг учун қазилди. — Ҳамза, Паранжи сирлари

5. физ. Ҳаво ёки бошқа бир муҳит зарраларининг тўлқинсимон тебранма ҳаракатлари.

Қулоқ эшитмайдиган товушлар. Товуш тезлиги. Товуш назарияси.

6. тлш. Нутқ аъзолари артикуляцияси билан ҳосил бўладиган энг кичик тил бирлиги.

7. мус. Мусиқанинг ифода кучига эга энг кичик таркибий қисми.

8. кўчма Кам қўлл. Сайловларда ёки бирор масалани ҳал этишда ўз фикрини билдириш ҳуқуқи ва усули; овоз.

Мулла Обид бир товушдан, аммо Усмон полвон икки қарши билан колхоз идорасига сайланиб ўтадилар. — А. Қодирий, Обид кетмон

фл. 1. с. т. айн. Тобламоқ И 1.

Қўлини ўтга товламоқ.

Қишлоқ халқининг кўпчилиги далада эди. Гузарда ўн беш-йигирма чоғли — ўзини офтобга товлаб ётган ишёқмасларгина бор эди. — Ҳ. Шамс, Душман

Элмурод титраб-қақшаб, уларнинг олдига борди-да, музлаган қўлларини ўтга товлади. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. айн. Тобламоқ И 2.

Кулаланинг қўлидан фақат чархлаш, теша товлаш келади. — А. Қаҳҳор, Ўтмишдан эртаклар

от Товон тўлашга мажбур шахс.

от Ўрта Осиёда ўсадиган каучукли ўсимлик.

сфт. 1. кам қўлл. айн. Овозли.

Товушли кино.

2. физ. Товуш ҳосил қилувчи, товуш ўтказадиган.

Товушли тўлқинлар. Товушли тебранишлар.

фл. Товламоқ феълининг мажҳул нисбати.

от кам қўлл. айн. Ҳамтовоқ.

— Биз — деди отам, — ишнинг боришидан оқибати нима бўлишини сездик: агар товоқ-дошларимизга қарасак, ўшанча турли-туман лаззатли таомлар олдидан оч қорин билан шаҳарга қайтишимизни билдик. — С. Айний, Эсдаликлар

фл. Сийраклашиб, камайиб қолмоқ, тортилмоқ; босилмоқ.

Умматали кўчага чиққанда, тун соат ўн бир бўлиб қолган, одамлар ҳаракати анча товсилган эди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар

Терим сурони товсилиб, сал нафасни ростлаганларидан кейин, Қодиржон: Энди хотиним билан маслаҳатлашишга фурсат етди, деб билди. — Ҳ. Назир, Ўтлар туташганда