Test Unitрусчаблок контроляўзбекчаназорат қилиш блоки
Қидирув
«ТÜ» бўйича 1106 та натижа
Филтр
Луғат мақолалари
1106 та · 1-саҳифа / 56от 1. шв. Қулоқли иссиқ қалпоқ; қулоқчин.
Орқада бошига қозоқи тумоқ кийган подачи бола ҳадеб шовқин солар эди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси
Ғиёс ака бошида кўҳна тулки тумоқ, хаёл суриб кетяпти. — Н. Фозилов, Дийдор
У тумоғини олиб, тиззасига қўйди. — Э. Самандар, Тангри қудуғи
2. Ўргатилган ов қушининг бошига кийдириладиган тери қалпоқча.
Не мунглиғ бу дунёда — қизлар мунглиғ, Бошида тумоғиси бургут мунглиғ. — Оқ олма, қизил олма
от 1. Таг, ост.
Пақирнинг туби. Денгиз туби.
Саккиз булдозер канал тубини ўйиб, машина хартумига қамраб олган тупроқни юқорига суриб чиқарарди. — Ўзбекистон қўриқлари
Боғнинг этак томони чуқур жарлик. Унинг тубида бир тегирмонча сув қишин-ёзин тўхтамай оқиб ётади. — М. Осим, Тилсиз гувоҳ
2. Кўчма Пировард натижа, охир-оқибат; асос, замир.
Сабр туби — олтин. — Мақол
Ёʻқ, ўртоқ Низомов, биз таваккал қилмаймиз. Таваккалнинг туби — тош, бошингни урсанг — ёрилади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
Бу сўзларнинг тубида жуда катта рашк борлигини сездим. — М. Қориев, Ойдин кечалар
3. Моҳият эътибори билан асосий бўлган; асл, бирламчи.
Ёрдамчи ва шахсий хўжаликларни ривожлантириш кундалик турмушимизнинг туб масалаларидан бўлиб турибди. — Муштум
Адиб, ҳаётга фаол муносабатда бўлиш — ёзувчи меҳнатининг туб моҳияти, деб ҳисоблаган. — Газетадан
4. тлш. Қисмларга бўлинмайдиган, ясама бўлмаган.
Туб сўз. Туб терминлар.
Содда терминлар ўз ўрни билан иккига бўлинади: туб ва ясама терминлар. — ЎТА
- Туб жой Ўзи яшайдиган ер, жой; асл ўзига мансуб жой. Туб жой итидан кўра мусофир итнинг қутургани ёмон бўлади — А. Қаҳҳор, Ўтмишдан эртаклар
- Туб кон Ер ости кони. Ҳозир биз асосан туб конларни излаб топишимиз керак, назаримда. — С. Кароматов, Олтин қум
- Туб қўймоқ Асос олиб ўрнашмоқ, барқарор жойлашмоқ. Бу қишлоқ сувини бир ичган одам, тамом, шу ерда туб қўйиб, илдиз отиб кетмай иложи ёʻқ. — Ф. Насриддинов, Олтин одамлар
- Туби очилди [Тантибойвачча] Биринчидан, ишнинг туби очилишидан ваҳимага тушди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Тубига етмоқ
- Қалб (ёки кўнгил, юрак) туби Қалбнинг энг чуқур, нозик ери. Шу митингда Мурзин ҳам бор эди. Роса қулоқ солиб тинглади. Қалби тубида қандайдир куч уйғонди. — Шуҳрат, Шинелли йилларЭлмурод унинг ёнида ўтирар ва бу сўнгги кунда унга нимадир дегиси келар, лекин кўнглининг тубида йиғилган гапларини ифодалашга пайт ҳам, сўз ҳам тополмас эди. — П. Турсун, Ўқитувчи
/ti: ju: 'si:/
Trade Unions Congressсавдо уюшмалари конгресси
(алос Туес) Tuesdayсешанба
Tues 8 July
от 1. 1 Тупурганда ҳосил бўладиган товушни билдиради.
Насва [насиба] тортиб келиб қолса Аҳмаджон, Ҳақ, туф, деб тупуради юзингга. — Юсуф ва Аҳмад
2. этн. Кўз тегмасликни истаб айтиладиган сўз.
Анзират хола унинг боласига ҳаваси келиб, ўрнидан туриб, болани қўлига олди: — Туф, ёмон кўздан сақла, мунча ҳам дўмбоқ, мунча ҳам оппоқ! — А. Мухтор, Опа-сингил-ар
- Туф деб (ёки туфлаб) тугмоқ Топганини йиғмоқ, тўпламоқ. — Нусратбек топганини туф деб тугаётган бўлса керак, — деди юзлари қип-қизил, думалоққина шериги уни қувватлаб. — С. Нуров, Нарвон
- Юзига туф демоқ (ёки туфламоқ) Сағирнинг ҳақи менга эмас, менинг ҳақим сағирга ўтмаса, юзимга туф денг — П. Турсун, Ўқитувчи
1. 1. Мусулмонларнинг ёғоч дастага ўрнатилган қўтос, ҳўкиз ёки от думидан ва ярим ой тасвиридан иборат байроқсимон белгиси (қадимдан Шарқ мамлакатларида ҳукмдорлик, беклик ва ш. к. белгиси ҳисобланган)
У кўчанинг нариёғидаги бир авлиёнинг соғонаси устига ўрнатилган тути кўрди — Ш. Тошматов, Эрк қуши
2. эск. 2. Байроқ, алам
Ё бирор жаҳонгир, юрт таловчининг Унутиб қолдирган мудҳиш туғидир — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари
"Yazıklar olsun", "vah vah" anlamında.
Синонимлари: АТТАНГ
от 1. Баданда ўсадиган соч ёки юнгнинг ҳар бири; мўй.
Мўйлов туки,
Сочининг ҳар бир толаси, қошидаги ҳар бир тук, мижжасидаги ҳар бир киприк кўз ўнгимда турибди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
2. Баъзи нарсаларнинг устини қоплаб олган (қоплаб ўсган) майда қилсимон ўсимта.
Шафтолининг туки. Чигитнинг туки.
Отлиқ шохни ушлади, уни авайлаб ўзига тортди, кейин беҳилардан бирининг чанг босиб ётган тукини қўли билан артди, қалпоқли бошини энгаштириб, уни ҳидлади, яна ҳидлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Бир туки ўзгамас Кам-пир суратни қўлига олиб тикилиб қолди: — Худди ўзи, Кенжагинамнинг ўзи. Бир туки ўзгамас. — С. Аҳмад, ЧевараБуваси-ку Дадасидан бир туки кам эмас, деб Аъзамнинг болалик чоғини эслайди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар
от Эри ёки хотини ўлиб ёлғиз қолган; бева, есир.
Тул хотин. Тул қолмоқ.
Қанча-қанча оналар, келинчаклар тул бўлди. — З. Диёр
[Аҳмаднинг] Пастдаги қўшниси тул эркак, жуда бўшанг, беозор одам эди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат
Ноғоранинг пўкиллаганроқ овоз чиқарадиган тоқаси ва ундан чиқадиган овоз.
Ноғоранинг так, тум (така, тум) овози эшитилди.
от 1. Сутканинг кун ботишдан кун чиққунгача, оқшомдан тонготаргача бўлган қисми.
Ойсиз тун. Тун капалаги. Ой тунда керак, Ақл кунда керак. — Мақол
Очил ярим тунгача кўчаларда тентираб юрди, ётоққа борса, яна тун бўйи ухлай олмай чиқишини билар эди. — П. Қодиров, Уч илдиз
[Низомжон] Кечалари юлдуз тўла осмонга тикилиб, тунни тонгга улаб, қушлар нағмасидан, сувлар шилдирашидан кўнгилга аллақандай юпанч изларди. — С. Аҳмад, Уфқ
2. Тун қоронғиси, қоронғилик.
Баҳор келди, Тун бағрида Ярқ этгандай бўлди нур. — Э. Воҳидов, Нидо
Ҳали тонг отмаган, кулранг осмон аста-секин оқара бошлаганига қарамай, хиёбонлар, кўчалар, биноларнинг пастки қаватлари тун қўйнида эди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири
Олис-олисларда ёнган юлдуздек Дардим билан сингиб кетдим мен тунга. — Х. Даврон, Қақнус
от Ўсимлик ёки дарахтнинг ҳар бир донаси.
Бир туп дарахт. Ўн туп олма кўчати. Ғўзанинг тупи,
Салкам миллион туп дарахти бор Тошкентда нима кўп, серсоя жойлар кўп. — П. Қодиров, Уч илдиз
[Фарғонанинг] Ҳар туп мевасидан бол томади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
Экиннинг тупини кўриб, ҳосилини аниқла. — Қанотли сўзлар
- Туп қўйиб, палак ёзмоқ (ёки отмоқ)
тацл. с. Қаттиқ нарсаларнинг урилишидан ҳосил бўладиган бўғиқ товушни билдиради.
ТУР 'хил\ 'кўриниш'. Республикамиз ёшлари орасидан спортнинг шахмат т у р и бўйича жаҳон чемпиони етишиб чиҳди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сўз асли тüр тарзида талаффуз қилинган (Девон, И, 441: тüрлüк; ЭСТЯ, ИИИ, 328); ўзбек тилида ü унлисининг юмшоқлик белгиси ёʻқолган: тüр > тур
2. биол. Ўсимлик ва ҳайвонлар тизимида бирор туркумга мансуб, алоҳида сифатга эга бўлган шакл, тасниф бирлиги
Уссури қобони — япон чўчқасининг бир тури
Ирсият туфайли узок; эволюция давомида пайдо бўлган асосий структуралар ҳамма турларда сақланиб қолади — "Фан ва турмуш"
3. Баъзи белги билдирувчи сўзлар билан қўлланиб, "тарз", "ҳолат", "аҳвол" маъноларини билдиради
Элликбоши бир минут қадар сукут қилиб, ҳалиги "икки оғиз" сўзни қай турда бошлашни ўйлади-да, жилмайиб қўйди — Ойбек, Танланган асарлар
-Бугун эрцшаб домла бизникига келган эди, — деди Султонали жиддий турда — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
от 1. Нарсаларга хос бўлган ранг, ранг кўриниши.
Туси ўзгармоқ. Туси оқармоқ, Тусини ёʻқотмоқ.
Шунинг учун ёз кунлари махдумнинг боғчаси оқ, нимранг, ола-зангор, малла-ложувард ва бошқа тус капалакларнинг ялт-юлт учишлари билан алоҳида бир кўринишга киради. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Марзалардаги майса-гиёҳлар бир хил рангда — олтин тусида товланади. — Н. Аминов, Суварак
Мардон Ёʻлчиевич новча, юзи чўзинчоқ, туси ҳам Темиржоннинг чеҳрасидай тиниқ экан. — Ж. Абдуллахонов, Орият
Одатда денгиз суви кўкимтир рангли, бўлади. Примореда эса денгизнинг суви темир зангининг тусини эслатади. — Газетадан
2. Ташқи кўриниш; қиёфа.
Замонлар ўзгаради, жойнинг ҳам туси ўзгаради. — Й. Шамшаров, Тошқин
Болаларнинг қий-чуви, хотинларнинг бақириб-чақиришлари бу жимжит тўқайзорга маҳалла тусини бериб қўйди. — С. Аҳмад, Уфқ
Қизи шомда қайтганда, ҳовлида гард ҳам ёʻқ, салқин, сув сепилган, ҳовлининг туси ўзгариб, чанг босиб ётган акаслар ҳам чеҳраси очилгандай эди. — С. Нуров, Нарвон
Ҳомид мағрур тус билан Ота-бекка қаради. А. — Қодирий, Ўтган кунлар
Қувонч, қўшиқ ҳар ёнда, Оқ каптарлар осмонда Парвоз қилади кўркам, Байрам тусида ўлкам. — Р. Бобожон
- Тус бермоқ Қандайдир тус пайдо қилмоқ, қандайдир тусга олмоқ, тусда ифодаламоқ, тус киритмоқ. Юзига тушуниб бўлмайдиган аллақандай тус бериб, бир хўрсиниб қўйди-да, унга деди — К. Яшин, ҲамзаНаҳотки ўз жангчиларимизни унуцак, — дея гапга тус берди Муҳаррам. — Шуҳрат, Шинелли йилларҲар анорларки донаси чойнакдай, узумини кўтаролмай букилиб қолган ишкомлар, ёмби олтиндек сап-сариқ беҳилар бу боғга чинакам жаннат тусини берар эди. — С. Аҳмад, Ҳукм
- Тус олмоқ Қандайдир тус-қиёфа касб этмоқ; тусга кирмоқ. Унинг ранги оқариб, важоҳати қўрқинчли тус олди. — М. Ҳазратқулов, ЖуръатПайкаллар этагини ювиб оқаётган Қашқа суви қизғиш-сариқ тус олиб тол, жийдалар остигача тошган. — С. Нуров, НарвонАста-секин муносабатларимиз бошқача тус ола бошлади. — Э. Аъзамов, Жавоб
- Тусга кирмоқ Қандайдир тус, қиёфа касб этмоқ, тус-қиёфага айланмоқ. Ариқ ва анҳорлардаги сувлар шаффофлигини ёʻқотиб, малларанг тусга кирди. — С. Зуннунова, Янги директорМурзин унинг назарида лаҳза сари юксалиб, ажойиб қаҳрамон тусига кириб бормоқда эди. — Шуҳрат, Шинелли йилларНафис кийимлар билан ёш келин тусига кирган Холжон деразадан ўтган-кетганларни томоша қилиб ўтирди. — Ғайратий, Довдираш
Шу дарахтнинг истеъмол қилинадиган оқ, қора ёки қизил тусли тотли меваси
Жувон бошидан рўмоли тушиб кетган, Сиди қжонга орқасини ўгириб, зўр иштаҳа билан тут териб емоқда эди — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Германияда электрон жиҳозларни сертификатлаш учун жавобгар ташкилот.Technical Supervision Bureau
İnsan ve hayvan derisi üzerinde bulunan ince kıl.ТУК, ПАТ
Кислота таркибидаги водород ўрнини бирор металл эгаллаши натижасида ҳосил бўладиган кимёвий бирикмаларнинг умумий номи.TUZ