Поиск

ot ad. Maʼlum bir tartibda ikki tilda yozilgan sheʼr; shunday sheʼr yozish usuli.

Maxmurning Dar sifati Qosim beklarbegi satirasi shir-u shakar usulida yozilgan.

ot 1. Hoʻl meva va poliz ekinlari hosili pishib yetilishi bilan ular tarkibida hosil boʻladigan shirin suyuqlik; sharbat.

Uzumning shirasi. Qovun shirasi.

U [qozi domla] bir necha lahzada kosani tushirib, yupqa poʻstloq ichidan shirasi tomib ketguday boʻlib turgan shaftoliga qoʻl urdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Qovun pishdi, anor qizardi senga atab qoʻygan uzumlarim xalta ichida shira bogʻlab yotibdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Oʻsimliklar tanasida boʻladigan suyuqlik, namlik.

Ergash barg shirasi singib ketgan qadoq kaftiga boqdi. — A. Muxtor, Chinor

3. Inson yoki hayvon organizmi hujayralarida boʻladigan suyuqlik.

Baʼzi bezlar oʻzidan shira chiqarib turadi.

Bular [baʼzi ovqatlar] oshqozon osti bezi shiralarining koʻp-kam chiqarilishiga yoki oshqozon va ichaklarning harakatiga taʼsir qiladi. — N. Ismoilov, Kasallarni parvarish qilish

4. s. t. Koʻknor poʻstini suvda ezib tayyorlangan, kayf beradigan ichimlik.

5. koʻchma Biror asar, gap, soʻz va shu kabilarga xos mazmun, maʼno.

Gapining shirasi yoʻq odam,

Bir xalq tilidagi asar ikkinchi xalq tiliga shu asarning butun fazilati, shirasi, jozibasi sakllanib tarjima qilingandagina maqsadga erishiladi. — Gazetadan

6. koʻchma Ohangdorlik, jarangdorlik; yoqimlilik (ovoz haqida).

Ovozning shirasi qochgan, keksalik. — A. Muxtor, Opa-singillar

graflik (Angliyaning maʼmuriy-hududiy birligi)

Allah'a ortak koşma.SHIRK

taql. s. Ip, barg kabilar uzilganda yoki qirqilganda chiqadigan qisqa tovushni bildiradi.

Ip shirt etib uzildi. U gulni shirt etib kesib oldi.

sft. 1. Shirasi oʻtkir, shirali.

Shirin qovun. Shirin ichimlik.

Shirin mevalarga oʻrgangan ogʻizlariga bu yerning nordon neʼmatlari yoqmadi. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Taʼmi yoqimli, mazali, lazzatli.

Shirin shoʻrva.

— Albatta, albatta, — dedi Sulaymonov jiddiy qiyofada, — masalan, baliq — koʻp yaxshi narsa, qovurilsa, qanday shirin boʻladi! — A. Qahhor, Ikki yorti — bir butun

Mening ikki onam bor, Ikkisi ham mehribon: Biri menga sut berdi, Biri esa shirin non. — Uygʻun

siz pishirgan taom shu darajada shirin, lazzatli boʻladiki — Mirmuhsin, Meʼmor

3. koʻchma Kishi huzur qiladigan, orom oladigan, lazzatlanadigan, xush yoqadigan; yoqimli, yoqimtoy.

Shirin xayollar. Shirin tush koʻrmoq. Shirin muomala. Shirin soʻz shakardan shirin. — Maqol

Muharram shirin tabassum bilan kuldi-da, bejirim labining ikki burchagini nozik toʻr tutilgan dast-roʻmolchasi bilan artib qoʻydi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Bir ogʻiz shirin soʻz — nondek arzanda. — Gʻ, Gʻulom

U shovqin-suron ichida shunday shirin uxlardiki, bunday uyqu halol ishlab charchagan vaqtdagina boʻlishi mumkin. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Voy, muncha shirin boʻlmasang! Juda aqlli bolasan-da! — S. Siyoyev, Yorugʻlik

— Doʻmbillamay qolsin shu shirinlar-yey! — deguvchi edi, harbiylarni koʻrganda bir oʻrtogʻim. — Oydin, Sadagʻang boʻlay, komandir

4. Ahil, totuv.

Shirin oila.

Dunyoda bitsin urush, Yer yuzi koʻrmasin dogʻ, Gullasin shirin turmush, Tinchlik boʻlsin hamma yoq. — Q. Muhammadiy

5. Shirin (xotin-qizlar ismi).

taql. s. Metall, shisha parchalari kabi narsalarning bir-biriga urilishidan hosil boʻlgan tovushni bildiradi.

Shiriq etmoq. Piyola siniq shiriq etib yerga tushdi.

ot 1. Xonani boʻlish, ayirish uchun ishlatiladigan maxsus yigʻma toʻsiq, parda devor.

Mohidil shirma orqasiga oʻtib, yechina boshladi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

2. koʻchma s.t. Yashirish, pardalash uchun xizmat qiluvchi shaxs, narsa, xatti-harakat.

soʻzl. achchiqlanadigan, darrov gʻazablanib (gʻijinib) ketadigan, serjahl

ot ayn. Sirach.

Kichkina oʻtmas gazan bilan charmlarni kesdim. Shirach bilan bir-biriga yopishtirdim. — Oybek, Bolalik

sft. 1. Tarkibida shirasi bor, shirasi koʻp; shirador.

Shirali uzum. Shirali ozuqa.

Polizlardagi shirali qovunlar kechki kuz sovugʻida yorilib ketib, meni yenglar, deb termilib turibdi. — J. Sharipov, Xorazm

Butazorning oʻrtasi yalanglik. U yerda juda shirali oʻtlar oʻsadi. — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Shira yuqli, shira teggan.

Shirali, yuvuqsiz qoʻllarini ikki tomonga yoyib, xushlamayroq, mehmonga yelkasini tutdi kelin. — A. Muxtor, Kumush tola

3. koʻchma Mazmunli, maʼnodor; sermazmun.

Shirali gap.

4. koʻchma Xush yoqadigan, yoqimli; jarang-dor (ovoz, kuy va shu kabilar haqida).

— U [Elmurod] baʼzan oʻzi ruscha oʻqiganlarini gapirib berar, lekin bu, oʻqib berganday shirali va maʼnodor boʻlmas edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Bu qoʻshiq shunchalar yoqimli, shirali ediki, temirchi yigitning yuragida allaqanday bir hisni uygʻotib yubordi. — S. Ahmad, Hukm

ot 1. Sut yuzida hosil boʻlgan yangi qaymoq.

Shirava qaymoq. Sutning shiravasini piyolaga olmoq. Shiravaga non botirib yemoq.

Yangi sutning mazasi shiravadan qolishmaydi. — R. Fayziy, Balli, ona qizim

Sharofat xola oʻgʻli Mirpoʻlatga olib kelgan bir kosa shirava sutni Alijonning oldiga qoʻydi. — H. Nuʼmon, Fasllar

— Oftobchuvoqda nonushta qilib oʻtiribmiz. Nonushta quyuq: ikki kosachada shirava qaymoq, uzum, — dedi Shokirjon. — Sh. Rizo, Qor yogʻdi, izlar bosildi

2. koʻchma Qor, qirov, muz kabilardan hosil boʻlgan yupqa qatlam.

Sovuqdan chelakdagi suv shirava bogʻlabdi.

Kechasi birin-chi shirava qor yogʻib chiqdi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

1. Ciltçilikte, kitap yapraklarını düzgün tutmaya yarayan ince örülmüş şerit.MUQOVA BANDI

2. Pehlivan kispetinin parçası.

ot Sut emib oʻsayotgan, semiz (qoʻzi).

ichiga shirbozning goʻshtini qiymalatib soldirganman. — S. Nurov, Narvon

Temurlang har gal otarga kelganda, Mengliboy unga shirboz pishirib berar, yaxshi tushgan terilarni koʻrsatardi. — S. Ahmad, Yulduz

ot anat. Kavsh qaytaruvchi hayvonlar meʼdasining bir boʻlimi.

Chaynalgan ovqat yutilganda, oshqozonning toʻr-tinchi boʻlimiga — shirdonga oʻtadi. — Zoologiya

ot 1. Maʼlum ishni birga amalga oshirish maqsadida birlashgan kishilar hamkorligi, oʻrtoqlik uyushmasi, ixtiyoriy birlashmasi.

Ular yer, suv, ot-ulov, omoch-boʻyinturugʻini bir yerga toʻplab, katta shirkat tuzishdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Zum oʻtmay: Hamma shirkat idorasiga borsin, Oxunboboyev vaʼz aytadi, deb xabar qilishdi. R. Rahmonov, — Izida gul ungan

2. Teng huquqli ishtirokchilardan tashkil topgan sanoat yoki savdo uyushmasi.

Paychilik shirkati.

Abdullaning otasi Aziz aka kerosinfurush edi. Ot-arava bilan koʻchama-koʻcha yurib, Nobel shirkatining kerosinini sotar edi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

U [Mirzo] Nikolay zamonasida shirkatlarda, firmalarda mirzolik qilib, oʻz xizmatini manzur qilgan edi. — A. Qahhor, Mirzo

Ortaklık.SHIRKAT

ot ayn. Shirmoyi.