Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Руҳ» бўйича 113 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

113 та · 1-саҳифа / 6
руҳ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Киши ҳаётлигида у билан бирга, вафотидан кейин эса танадан чиқиб, абадий қоладиган кўзга кўринмас нарса, куч; арвоҳ.

Руҳ танадан чиққач, тана ўлади. — Фан ва турмуш

Ҳозир унинг руҳи, Сидқийнинг арвоҳи Мадина орқасидан эргашиб кетаётгандай кўринарди. — Мирмуҳсин, Чодрали аёл

Хаёлан унинг руҳига сиғинади, ундан мадад истайди. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Кишининг ички ҳолатини, психик кечинмаларини, ҳис-туйғуларини акс эттирувчи кайфияти.

Кўтаринки руҳ. Унинг руҳи кўтарилди.

Эрталабки соф ҳаво унинг руҳини енгиллатиб юборди. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

Умиднинг уларникида меҳмон бўлганини эшитган Ҳафиза бирдан руҳи кўтарилиб, хурсанд бўлиб кетди. — Мирмуҳсин, Умид

Қутидор ҳали ҳам Отабекнинг руҳига тушуна олмаган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

[Ёʻлчининг] Кўкси гоҳ юпантирувчи кечинмалар билан, гоҳ бутун руҳига сингган тотли ҳасрат билан тўла эди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Кишининг ички дунёсини, маънавий қиёфасини, ўй-фикрларини, маслак ва мақсадларини акс эттирувчи кайфияти.

Миллий руҳ.

Саида Зуннунованинг ижоди ҳам бошдан-оёқ мана шундай ифтихор руҳи билан суғорилгандир. — Газетадан

Болаларни Ватанга муҳаббат руҳида тарбиялайдиган ўйингоҳлар керак. — Саодат

[Ҳожи] Мажлиснинг Ниёз қушбеги руҳида борганлигини яхши сезди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Басила Назаровна бу қизнинг руҳида бўйсунувчанлик эмас, исёнкорлик борлигини кўриб, тутақиб кетди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

4. Кибр-ҳаво, димоғ.

Манманлик руҳи. Катталик руҳи.

5. Кишининг умумий кайфияти, кайф-аҳволи.

Руҳи сўлғиннинг иши сўлғин, Руҳи тетикнинг иши тетик. — Мақол

Шу куни Гавҳар ланж бўлиб уйғонди. Унинг руҳи тушиб кетган, нимадан хафалигини ўзи ҳам билмас, лекин ҳеч ишга қўли бормасди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Рустам қоронғи тушиб қолган қишлоқ кўчасидан руҳи чўккан аҳволда юриб бораркан, ҳадеб шу саволни такрорларди: — Нега олади? — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Ўжар руҳим, жангари руҳим, Бир зумгина ўйга толсанг-чи. — А. Шер, Қадимги куй

6. Аъло кайфият; бардамлик, тетиклик; ҳузур, завқ.

Отабек сунбул исли сочлардан руҳ олар, Кумуш гўё унинг бағрига сингиб кетган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

7. Жонлилик, файз.

Навоий уй ичига кириши билан мажлисга руҳ кирди. — М. Осим, Аждодларимиз қиссаси

Ўйин қизиб борар эди, уйнинг дарича, эшиклари бекланиб, токчаларга шам ёқилгандан сўнг, базмнинг руҳи яна ошди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

8. Ортиқ завқ; пафос.

[Султонмурод] Дўстининг шеърларида бўлган нуқсонларини едириб кетиш учун кўпроқ завқ ва руҳ билан ўқишга тиришди. — Ойбек, Навоий

9. Иш-ҳаракат, воқеа-ҳодиса ва шу кабиларнинг боришидаги, ёʻналишидаги характерли хусусият.

Замон руҳи.

— Иншоолло, шу йигит мирзабоши бўлар! — деди Сафар бўзчи суҳбатнинг руҳини билмаган ҳолда. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Яхши асар яратиш учун аввало замон руҳини тушунмоқ керак. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи

Изланиш ва ижодкорлик руҳи лаборатория муҳитини белгилайди. — Газетадан

Адабиёт ҳамиша навқирон кучлардан қувват олади, улар ҳисобига бойиб, янгича руҳ ва ёʻналишлар касб этади. — Ёшлик

10. Маслак, таълимот, ҳужжат ва шу кабиларнинг асосий моҳияти, улар негизидаги белгиловчи ғоя.

Қонуннинг руҳи. Конституциянинг руҳи.

11. Маънавий-руҳий, номоддий ибтидони ифодаловчи фалсафий тушунча; онглилик ва онгсизлик бирлигини ифодаловчи фалсафий категория.

  • Руҳи пок Тоза, покиза ном, хотира. Шу куни дошқозонда ош дамланиб, ўтган улуғ аждодларимиз руҳи покига дуойи фотиҳалар қилинди. — Газетадан
  • Руҳи равон Ҳаракатдаги, юриб турган қон, жон. Туйғуларим туғёнидан бехабарсан, Тегма бир дам, гўзал, руҳи равонимга. — Т. Тўла, Асарлар
  • Руҳи енгил тортмоқ (ёки енгиллашмоқ) 1. Соғайиб, тузалиб ёки ҳордиқ олиб, ўзини енгил, дуруст ҳис қилмоқ. Бугунги осойишта уйқу Пўлатжонга анча қувват киргизди, ўзини тетик, руҳини енгил сеза бошлади. — Ойдин, Садағанг бўлай, командирАтрофга суқланиб қараркан, кўнгли нимадандир шодланиб, руҳи енгиллашди. — ЁшликСамандарнинг руҳи анча енгил тортди, яна чорбоғга ўтди. — С. Кароматов, Бир томчи қонСергей Петрович унинг кўнглини кўтариб ҳазиллашар, у ердан Адолатнинг руҳи енгил чиқарди. — С. Зуннунова, Гулхан
  • Руҳи тетик Кайфияти яхши, димоғи чоғ, хурсанд. Уч кундан бери Алимардон шод, руҳи тетик эди. Бутунлай соғайиб қолди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солБунақа обрў кимнинг тушига кирибди дейсиз. Руҳим тетик, бир гапириб, ўн куламан. — С. Аҳмад, Сайланма
  • Руҳи тушмоқ ёки руҳини туширмоқ Руҳий тушкунликка берилмоқ; ҳафсаласи пир бўлмоқ, кайфияти ёмонлашмоқ. Бировга айтиб, тушунтириб бўлмайдиган ҳасрат уйқуни, дармонни қочириб, руҳини тушириб, бир ҳолатга келтиради одамни. — А. Мухтор, Туғилиш
Тўлиқ мақола →
руҳан
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

1. Руҳий жиҳатдан; руҳий.

Руҳан эзилди, бутун вужуди билан унсиз йиғлади. — Т. Ашуров, Оқ от

Хавотир ва ҳаяжондан руҳан қаттиқ чарчаган Адолатнинг кўзи илинди. — С. Зуннунова, Олов

Одам табиатга яқинлашиб, уни теран ҳис қилгани сари, ўзини руҳан бардам сезади. — Газетадан

2. Хаёлан, фикран.

[Ёʻлчи] Кўкракдан оққан қонга беланиб ёца ҳам, у фикран, руҳан жангда — курашда эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
руҳий
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

сфт. 1. Кишининг руҳига, руҳий кайфиятига, ички кечинмаларига оид, улар билан боғлиқ бўлган.

Руҳий ҳолат. Руҳий кўтаринкилик. Руҳий эзилиш.

Муттасил руҳий азоб чеккан одам ҳамиша янги зарбаларга чоғланиб туради. — С. Аҳмад, Уфқ

Ҳафиза ноумид уйга келди. У сўниқ, кайфи паст эди. Баъзи қизларга ўхшаб ички руҳий ҳолатини яшира олмас — хафалиги дарров билиниб қоларди. — Мирмуҳсин, Умид

2. Маънавий 1.

Руҳий озиқ.

Аллаларда онанинг руҳий дунёси, фарзандга бўлган муҳаббати, орзу-ўйлари акс этади. — Саодат

Унда атрофимизда бўлаётган экология ҳалокати эмас, балки руҳий оламнинг ҳалокати акс эттирилган. — Муштум

[Суннатилло махсум Шукруллога:] Сен уларга руҳий озиқ берасан, мен моддий томондан суяйман. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи

  • Руҳий енгиллик (ёки тетиклик) Кайфияти яхшилик, димоғи (кайфи) чоғлик, хурсандлик. Касалдан турган ҳар қандай одамда бўладиган алланечук бир руҳий енгиллик унинг ҳам қалбига қувонч тўлдирди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солКечаги бахтиёр дамларини эслашнинг ўзиёқ Ёдгорга баланд бир руҳий тетиклик берган эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
  • Руҳий касалликлар Бош мия фаолиятининг бузилишидан келиб чиқадиган, руҳий фаолиятнинг функсионал ўзгаришидан то унинг бутунлай бузилишигача бўлган ҳолатларда намоён бўлувчи касалликлар.
Тўлиқ мақола →
руҳли
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. 1. Кўтаринки рухдаги, руҳи баланд.

Йигитли жой салобатли, қаҳрамон руҳли бўлади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

2. Жонли тус олган, жонли, завқ-шавқли.

Тўй жуда ҳам руҳли. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Қурилиш кундан-кунга қизиқроқ, руҳлироқ давом этди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Тўлиқ мақола →
руҳсиз
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

сфт. 1. Руҳи паст, жонли тус олмаган, шавқ-завқсиз.

Руҳсиз тўй. Руҳсиз ҳаёт.

Мажлис очилмаган, очилса ҳам руҳсизроқ. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Уста Сирожиддин Навони, дарҳақиқат, руҳсиз, ёмон чалди. — Мирмуҳсин, Созанда

Абдураҳмон бир неча ойлар ниҳоятда руҳсиз, кайфсиз ва дарсига ҳам ҳафсаласиз давом этиб юрди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. Бўш, ланж, кайфияциз.

Ўзининг руҳсиз товуши билан Ойша буви ҳам гапга аралашди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тонгда руҳсиз кўз очаман, Қовурилар танда жон. Онажоним, бундай қилма, Бундай қилма, онажон. — А. Орипов, Йиллар армони

Тўлиқ мақола →
руҳафзо
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. Руҳни кўтарадиган, жонга руҳ бағишлайдиган, жонлантирадиган.

Руҳафзо ҳаво.

Яқинлашиб қолди дарёйи азим, Руҳафзо салқинин сезар жон-у тан. — Ж. Жабборов, Қуёш юрти

Бугун кечқурун кинотеатрдан чиқишимиз билан, руҳафзо ҳаво бизни оғушига олди. — Ёшлик

Тўлиқ мақола →
руҳият
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Руҳий кечинмалар мажмуи, руҳий ҳолат.

Алла нафақат ухлатилаётган гўдак қалбига, балки кишилар руҳиятига ҳам ижобий таъсир кўрсатади. — Саодат

Боғларга, маданият уйларига, майдонларга, кўчаларга берилаётган номларнинг халқ руҳиятига ўтказадиган таъсирини фақат зукко одамларгина англайдилар. — Муштум

Кишиларимиз онгида, руҳиятида, қалбида ва қиё-фасида кузатилаётган ҳурлик ўзгаришларини бўй-басти билан кўрсатиш ижод аҳли олдида ўта долзарб вазифа бўлиб турибди. — Газетадан

  • Миллий руҳият Миллатнинг ички ҳо-лати, кечинмалари, ҳис-туйғулари, маънавий дунёси, ўй-фикрлари, мақсад ва маслаклари билан боғлиқ мулоҳазалар мажмуи. Миллий руҳиятни мазмунан ва шаклан бойитиш янги поғонага кўтариш мустақилликнинг энг муҳим ва долзарб вазифаларидан биридир. — Мустақиллик луғати
Тўлиқ мақола →
руҳоний
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

сфт. Дин пешвоси, дин ёʻлида, диний лавозимда хизмат қилувчи, уни тарғиб этувчи диний киши; диндор.

Эрта билан Султон Абусаид мирзо Бухоронинг руҳоний ва номдор кишиларини чорлаб, улар билан қисқа мулоқотда бўлди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Зоҳир шайх, оғасидек руҳоний бўлгани билан, оғаси каби арзимаган нарсага ловуллаб кетадиган тажанг, жаҳлдор эмас, кўнгилчан, раҳмдил киши эди. — С. Сиёев, Аваз

Тўлиқ мақола →
руҳланмоқ
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

фл. Руҳий кўтаринкилик касб этмоқ; илҳомланмоқ, рағбатланмоқ.

Бойқаронинг зафар ғурури билан руҳланган йигитлари душманни янчиб, даҳшатли сурон билан уни таъқиб этдилар. — Ойбек, Навоий

[Элмурод] Гулсумнинг ҳар бир сўзни жон-у дили билан тинглашидан руҳланди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Тўлиқ мақола →
руҳшунос
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от Психология олими, мутахассиси.

Таниқли руҳшунос олимлардан бири А. Пере-Клермон ижтимоий ривожланиш манбалари хусусида эътиборли фаразларни олдинга суради. — Фан ва турмуш

— Инсон руҳиятида юқоридаги каби чақириқлар, асосан, киши руҳий зарба ёки ҳаяжон остида бўлганида юз беради, — дейди кўпчилик руҳшунослар. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
руҳсизлик
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Руҳий тушкунлик кайфиятига берилиш, умидсизлик, завқ-шавқсизлик.

Уйга келсангиз, аллақандай кўнгилсиз, жимжит руҳсизлик сизни қарши олади. — Ойдин, Икки кўзи шунда

Тоштемир хонасига кириб, чироқни ёқди. Руҳсизлик билан хона ичини кўздан кечира бошлади. — Ёшлик

Тўлиқ мақола →