от 1. Қуш ва ҳашаротларнинг учиш аъзоси.
Ғознинг қаноти. Қалдирғочнинг қаноти. Капалакнинг қаноти. Пашшанинг қаноти. Ҳуш қаноти билан учиб, қуйруғи билан қўнар. — Мақол
Марғилон ва Қўқонга учадиган махсус кабутар келтирилди. Найча қилинган қисқа хатлар уларнинг қанотлари тагига маҳкамланди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
Нозик ранг-баранг парвоналар, капалаклар лампа атрофида айланар, гулдор қанотларини шишага уриб типирчилар, гиламга енгилгина қулаб, тинар эдилар. — Ойбек, Танланган асарлар
2. кўчма Шахс ёки нарсанинг учиши, парвозига хизмат қилувчи аъзосининг рамзи маъносини билдиради.
От — йигитнинг қаноти.
Янгиликнинг қаноти бор. Оғиздан оғизга ўтиб, тез тарқалади. — Газетадан
Ҳамза бўлса, хаёл қанотида ўтмишни бирма-бир кезиб чиқди. — К. Яшин, Ҳамза
Шундоқ деб Илҳомнинг нозик ва майин Қанотларин Ҳасад юлиб ташлади. — А. Орипов, Йиллар армони
Умумхалқ жонкуярлиги ўқитувчиларга қанот бахш этяпти. — Газетадан
3. Самолётнинг ердан кўтарилиб, ҳавода муаллақ туриши учун хизмат қиладиган қаноцимон ёйиқ қисми.
4. Автомобил, велосипед каби машиналар ғилдираги устига лойдан ҳимоя қилиш учун ўрнатилган мослама.
[Йигит] Олдинги қаноти синиб қолган Зиф велосипедики секингина ҳайдаб келяпти. — Ш. Отамуродов, Кўнгил
Автомобил қаноти алюминийдан ишланади. — Фан ва турмуш
5. Эшик, дераза ва шу кабиларнинг табақаси.
Юнусов деразанинг қанотларини очиб, кесакисига қулочини ёзганча туриб қолди. — Н. Мақсудий, Мажлисдан сўнг
Узоқдан Ботирнинг устма-уст берган сигнали эшитилгандан кейин катта дарвозанинг қанотлари кенг очилди. — И. Раҳим, Ихлос
6. Ёйиқ, чўзиқ нарсаларнинг бирор томони, ёни, чеккаси.
Бинонинг сўл қаноти — эшик олди баланд айвон. — А. Қаҳҳор, Янги ер
Кўчалар қанотидаги ариқларда зилол сувлар шарқираб оқиб турибди. — Ж. Эргашев, Гулбулоқ
7. Зина, кўприк ва шу кабиларнинг ёнига ўрнатилган тўсиқ; панжара.
Маҳкам зинапояга қараб чопди ва унинг силлиқ ёғоч қанотидан ушлаб, учинчи қаватга югуриб чиқди. — П. Қодиров, Уч илдиз
Тоҳир кўприкнинг қанотидан пастга эгилиб қараб, шу тиргаклардан бирини мўлжалга олди-ю, тўхтади. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
8. ҳарб. Ёйиқ жойлашган қўшинларнинг, фронтнинг ўнг ёки сўл томони, шу томон қисми.
Мирзо Ёдгорнинг ўнг ва сўл қанотлари қаттиқ шикаст еб, бутунлай бебош-бетартиб қочишга юз тутган эди. — Ойбек, Навоий
Бобур қўшини ёв билан юзма-юз тўқнашиши учун ўнг қанотини олдинроқ чиқариб, дарёга орқа ўгирди-ю, жанубга томон бурила бошлади. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
9. кўчма Суянчиқ, кўмакчи.
Ёрим бўлса, қанотим, дейман. — Сайёр.
У [Низомжон] Икромжонга ўғил бўлди. Унинг қўш қаноти бўлди. — С. Аҳмад, Уфқ
10. кўчма Диққат-эътиборда бўлиш ҳолати; ҳимоя, ҳомийлик, паноҳ.
Устозлар қанотида, уларнинг кўмаги ва ёʻл-ёʻриқлари асосида илғорлар тажрибасини ўргандим. — Газетадан
Унинг қанотида кўпдан-кўп ёш талантлар таржимонлик, таҳрирчилик сингари мураккаб ишнинг сир-асрорини билиб олдилар. — Х. Ёдгоров, Ҳаёт тўлқинлари
- Қанот қоқмоқ (ёки силкимоқ) 1. Такрор ҳолда қанотларини кўтариб, ёнига урмоқ. Том орқасида хўроз қанот қоқиб, қичқирди. — А. Қаҳҳор, АнорШийпоннинг атрофидаги гулзорда ранг-баранг капалаклар, игначилар қанот қоқар, асаларилар ғўнғиллар, аллақаерда ғуррак ғуриллар эди. — А. Қаҳҳор, КартинаУндан нарироқда қора калхат ўз санъатини намойиш қилаётгандай, қанот силкимай, бир текис сузиб юрибди. — Н. Фозилов, Дийдор
- Қанот бағишламоқ Учиш, парвозга имкон яратмоқ, шундай имкон билан таъминламоқ; мадад бермоқ. юрагининг аллақаерида учқунланаётган умид унга қанот бағишлар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Қанот ёзмоқ 1. Қанот пайдо қилмоқ, қанот чиқармоқ, юзага келмоқ. Қалбимда янги бир орзу — Шерободга отланиш орзуси капот ёзди. — ГазетаданИлғор тажриба, ибратли ташаббус ҳамиша қўллаб-қувватланади, кенг қанот ёзади. — Газетадан
- Қанот ёймоқ Чўлда янги ҳаёт қанот ёймоқда. — Ўзбекистон қўриқлари
- Қанот қоқмоқ 1. Шайланган, интилган ҳолатда бўлмоқ. Сиздан билимдан топилиб қоларди юборишга. Ўзингиз элбурундан қанот қоқиб қолдингиз. — Ҳ. Назир, Ўтлар туташгандаУ дунёга десангиз ҳам, қанот қоқиб борардим — С. Кароматов, Олтин қум
- Қанотини қайирмоқ (ёки синдирмоқ) Иш-ҳаракат, фаолият воситаси (имконияти)дан маҳрум қилмоқ, мажруҳ ҳолга келтирмоқ. [Жамила:] Қуш эдим — қанотимни қайирдилар. Гул эдим — булбулимдан айирдилар. — Ҳамза, Бой ила хизматчиҚанотимни қайириб, Туққан элдан айириб, Ташладилар зиндонга, Бошладилар ҳижронга. — Ё, Мирзо
- Қанот ости (ёки таги) Бу хатарли аснода мен сени қанотим остидан чиқармагайман. — П. Қодиров, Юлдузли тунлармана энди у сизнинг қанотингиз тагида жон сақлаб юрган экан — С. Маҳкамов, ШогирдСидиқжон Собиржон қорига қарол бўлиб юрган вақтларида Хадича хола уни ўз қаноти остида ҳисоблар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Қаноти остига (ёки тагига) олмоқ 1. Ўз паноҳига, ҳимоясига ёки қарамоғига олмоқ. Етимларни қаноти остига олибди;Қодиров оғзи катта эркакларни қаноти остига олиш ёʻли билан ўз мавқейини кучайтиришга интилганини сезиб турарди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
- Қаноти остида бўлмоқ Кимсанинг паноҳида, ҳимоясида ёки қарамоғида бўлмоқ. [Майсара:] Энди, тақсирим, давлатни ҳам кўрганман, ишқилиб, сизнинг қанотингиз остида бўлсак бўлади-да. — Ҳамза, Майсаранинг иши