Поиск

ot din. Qurʼon suralarining har bir jumlasi, har bir bandi.

Mehroblar tepasiga xatti shikasta xati bilan oyat yozilgan. — Mirmuhsin, Ildizlar va yaproqlar

Baʼzilar choʻkkalab oʻtirib olib, oʻzlari bilgan oyatni tilovat qilmoqda. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Qurʼoni karimda Od qavmi toʻgʻrisida juda koʻp oyatlar nozil qilingan. — Gazetadan

Haddan tashqari, nihoyatda, juda.

Gʻoyatda goʻzal. Gʻoyat kuchli.

Uyimiz gʻoyat shinam, Hammaga joy bor. Mehmonlar yulduz boʻlsa, Oʻrtada oy bor. — M. Shayxzoda.

Majlisga choʻkkan gʻoyat ogʻir vaziyatni tarqatish uchun tanaffus eʼlon qilindi. — H. Nazir, Koʻkterak shabadasi

Umid gʻoyatda xursand, orderni olgan kuniyoq darrov koʻchib ketdi. — Mirmuhsin, Umid

ot 1. Marhamat, lutf, iltifot.

Turkistondan darhol qochish kabi fasod xayollarga bormaylik. Xudoning inoyati, marhamati katta. — K. Yashin, Hamza

2. Inoyat (erkaklar va xotin-qizlar ismi).

Gʻoyat darajada, gʻoyatda, juda ham.GAYETTE

adv extraordinary, very, extremely

ot 1. Foydali yoʻnalish, toʻgʻri yoʻl boshlash.

Hidoyat qilmoq.

Podani zalolatdan qutqazib, hidoyatga boshlamogʻi lozim! — A. Qodiriy, Obid ketmon

2. din. Xudo tomonidan belgilangan toʻgʻri yoʻl; haqiqiy eʼtiqod yoʻlidan yurish; zid. zalolat.

3. Hidoyat (erkaklar va xotin-qizlar ismi).

ot 1. esk. ayn. Hikoya.

Maqollarga, ertakka, hikoyatlarga. Men umrimda juda koʻp quloq osibman. — M. Shayxzoda

Mirza Bahrom ham hali Tavhidiy oʻqigan hikoyatning yozilish tarixini soʻzlab berdi. — A. Qahhor, Millatchilar

Hikoyatlarning har birida qissa-dan hissa tarzida hikmatomuz xulosalar, tanbehlar mavjud. — H. Homidiy, Tasavvuf allomalari

2. Hikoyat (xotin-qizlar ismi).

sft. esk. kt. ayn. Himoya 1.

Bugun malikaning mehri tushgan, uning himoyatidagi Oqqiz boʻlgʻusi kuyovi bilan kuch sinashardi. — M. Maxmudov, Mangu kuy izlab

Bir xil ota-onalar kasallik yo qarilik natijasida bolalarining moddiy himoyatlariga muhtoj boʻlsalar, boshqalar bunga ehtiyoj sezmaydilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot 1. huq. Davlat qonunlari bilan belgilangan tartibga xilof va shu qonunlarga asosan javobgarlikka tortishni talab qiladigan, jamoat uchun xavfli xatti-harakat.

Ogʻir jinoyat. Amaldan foydalanib qilingan jinoyat. Jinoyat ustida ushlamoq.

Tergov tugashi uchun esa jinoyatga iqror boʻlish kerak. — H. Gʻulom, Mashʼal

Bir marta jinoyat qilgan odam oʻsha jinoyatini yopish uchun yana oʻn marta jinoyat qilishdan xam qaytmas ekan. — N. Fozilov, Diydor

2. koʻchma Yomon oqibatlarga olib boradigan zararli xatti-harakat, ish; gunoh.

Bas, siz bilan biz, Tojiboy aka, bu ishga rahbarlik qilish oʻrniga qoʻl siltar ekanmiz, jinoyat qilgan boʻlamiz va buning uchun xalq oldida javobgar boʻlamiz. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Bunday ishni kechiktirish jinoyat. — Sh. Rashidov, Gʻoliblar

ot 1. ayn. Nihoya.

Ellikboshi urush nihoyatida oq podsho gʻolib kelishini isbot qilishga tirishdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. rvsh. Gʻoyat, juda, nihoyatda.

Elmurod ularning ovozlaridan oʻz ishlaridan nihoyat xursand ekanliklarini sezdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. krsh. s. Oxir-pirovardida, oxiri.

Nihoyat, har minuti bir kunday tuyulgan bir soat vaqt oʻtgach, butadan yigirma-oʻttiz metrcha berida qora kaska koʻrindi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Nihoyat, ular ham charchadi shekilli, vagonga sukunat choʻkdi. — Gazetadan

ot 1. Avloddan avlodga oʻtib kelayotgan, voqea va hodisalarni, inson faoliyatini baʼzan uydirmalar vositasida, baʼzan real tasvirlovchi ogʻzaki hikoya; naql, afsona.

Mavlono Lutfiy kabi keksa shoir hali goʻdak Navoiyning oʻzbek tilidagi bir bayti uchun oʻzining jamiki gʻazallaridan voz kechishga tayyor ekanini bildirgan ekan. Bu rivoyatga ne deysiz? — Oybek, Navoiy

Baʼzi rivoyatlarga qaraganda farishtalar, jannatdagi Kavsar suvidan qumgʻonlarimizga quyib ketar emish! — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Dengiz, koʻhna rivoyatlardan Bittasini soʻylab ber menga. — E. Vohidov, Nido

2. Umuman, ogʻizdagi gap, hikoya.

Rivoyat qilishlaricha, Dehlida shoh Akbar hukmronlik qilgan zamonda bir savdogar yashar ekan. — Gazetadan

Rivoyatlarga qaraganda, baʼzi bir issiq mamlakatlarning odamlari haroratdan darmonlari qurib kun kechirganlar. — Gazetadan

3. koʻchma din. Biror masala yuzasidan shariat qonunlari asosida chiqarilgan hukm, xulosa.

[Gʻofir qoziga:] Bu qanday zulm sevgan xotinimni zolim boy tortib olmoqchi boʻlsa-yu, menga yordam berish oʻrniga boyning yonini olasiz! Rivoyatlar topasiz! Fatvolar yasaysiz! — Hamza, Boy ila xizmatchi

Ulamolar Yodgor va unga ergashib kelgan xotinni tosh-boʻron qilish toʻgʻrisida rivoyat yozib, eshon Sultonga berdilar. — S. Ayniy, Dohunda

ot 1. tar. Mamlakatning poytaxtdan yiroqdagi chekka oʻlkasi.

Bobur mirzoning orzulari shulkim, Movarounnahr yana Ulugʻbek davridagi kabi birlashsa, poytaxt asliga qaytsa, hamma viloyatlar hamjihat-u obod boʻlsa — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. esk. Umuman, mamlakat, oʻlka, yurt.

Qadimdan lojuvard, laʼl va boshqa qimmatbaho toshlari bilan mashhur boʻlgan Badaxshon viloyatida [Afgʻonistonda] ham geologlar yangi konlarni aniqladilar. — Fan va turmush

Ota, Chambil derlar viloyatingni — Hasanxon

Xuddi oʻsha yili Shimoliy Hindiston hokimi Akbar tobeligidagi Markaziy Hindiston viloyatiga elchilar yuboradi. — S. Karomatov, Oltin qum

Senda koʻpdir, oʻgʻlim, aql-u farosat, Oxir senikidir taxt-u viloyat. — Erali va Sherali

3. esk. Shahardan chekka joy(lar).

Kezib shahr-u viloyat, koʻbakoʻyin darbadar koʻrdim. Uvaysiy.

4. Mamlakatning bir va undan ortiq shaharlarini ham oʻz ichiga oladigan yirik maʼmuriy-hududiy boʻlinma.

Toshkent viloyati. Navoiy viloyati. Qashqadaryo viloyati.

Andijon viloyati paxtakorlari bu yilgi rejani muddatidan ilgari amalga oshirdilar. — Gazetadan

Haddan tashqari, nihoyatda, juda.GAYET, ÇOK

Hammasi boʻlib, bor-yoʻgʻi, atigi, faqatgina.

— Ota, — dedi Salim jerkib, —

bu narsa koʻpga kelgan toʻy. Oʻgʻlingiz nihoyati bir necha oy ishlab qaytadi. Nimasiga qaygʻurasiz? — Oybek, Tanlangan asarlar

— Oʻgʻlingni oʻlimga olib borayotganim yoʻq, nihoyati bir piyola choy ichadi-yu keladi! — dedim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

ot ayn. Qoya 2.

Akbar baland qoya-tosh ustida turardi. — H. Ahmar, Kim haq?

Baland qoyatoshlar bilan tekis vohalar bir-biriga gʻalati tarzda kirishib ketgan. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

ot 1. Norozilik, nolish soʻzi; hasrat.

Uyqusizlikdan shikoyat qilmoq.

Hammaning tilida shikoyat: qimmatchilikdan, mardikor olish voqeasidan, bekorchilikdan shikoyat. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Kambagʻalchilik oʻlsin! — xotin bu gapni shikoyat tarzida aytdi, ammo Turobjon buni taʼna deb tushundi. — A. Qahhor, Anor

2. Norozilik va maʼlum talab bilan ogʻzaki yoki yozma tarzda bildirilgan fikr; arz.

Shikoyat — ojizlik alomati.

Shikoyatni oʻziga ep koʻrmay, jim oʻtirdi Ahmad. — F. Musajonov, Himmat

Koʻpchilikning arz-dodiga quloq solmagandan keyin shikoyat oqaveradi-da. — Mushtum

Yo Qoʻqon hokimi Medinska janobi oliylariga arz qilarsan Bor, bora qol, shikoyat qila qol. — K. Yashin, Hamza

3. ayn. Shikoyatnoma.

Shikoyat va tavsiya daftari.

Kasabaqoʻm ishchi va xizmatchilarning shikoyatlarini korxona maʼmuriyati bilan birgalikda koʻrib chiqadi. — Gazetadan

Hukmlar toʻgʻrisida shikoyat berish erkinligi koʻzda tutiladi. — Gazetadan

the Karachai-Cherkess Autonomous Region.

sft. 1. 1 Yuqori darajada, ortiq darajada; cheki yoʻq, nihoyasiz, cheksiz.

Qadrdoningiz Yusufbek hojining oʻgʻli Otabek bir necha kunlardan buyon benihoya bir dard bilan ogʻrir edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. rvsh. Chegarasi yoʻq, haddan tashqari; juda ham. Benihoya oriq. Benihoya uzoq. Benihoya koʻp. Benihoya quvonmoq.

U nimadandir benihoya xursand, nimadandir xijolat boʻlib, uyga ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Kishining molini saqlash benihoyat qiyin, uka. — Oybek, Tanlangan asarlar

U [Elmurod] oʻz oldiga shunday bir odamning kelib qolganidan benihoyat xursand edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

sft. Qoʻllab-quvvatlaydigan, homiy boʻluvchi; himoyachisi bor, kimning-dir panohida boʻlgan.

Yaxshi kunlarimda saltanatli onam, Yomon kunlarimda himoyatli onam. — Oq olma, qizil olma

Oq sut bergan onalari Rozi boʻlsin, yor-yor. Himoyatli(k) onalari Qozi boʻlsin, yor-yor. — Qoʻshiqlar

— Gapingizga qaraganda, hamiyatli, himoyatli, besh vaqt namozni kanda qilmaydigan musulmon bir kosibning qizi ekansiz, — dedi Oysha yallachi Latifaxonga. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

rvsh. Gʻoyat darajada, gʻoyat, juda ham.

Nihoyatda ogʻir masala. Nihoyatda yaxshi ish.

Bu gapni oltmishga borib qolgan bir choldan eshitganligi unga [Sidiqjonga] nihoyatda nasha qildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.