Поиск

und. s. 1. Kimsaning diqqatini oʻziga jalb etish, chaqirishni bildiradi; ey.

Hay, eshik taqillayapti, qara. Hay bola, qayoqqa ketyapsan?

Mulla Norqoʻzi dargʻazab boʻlib, oʻrnidan turdi va eshik oldiga borib, bor tovushi bilan baqirdi: — Hay xotin, deyman, qandoq behayosan! A. — Qahhor, Mayiz yemagan xotin

2. Eʼtiborni tortish, ogohlantirishni bildiradi; ey.

Hay, bu gapni unga ayta koʻrma. — Hay, elektr simiga tegib ketma

U, uyning zinasiga endi qadam qoʻyganda, poxol gʻarami ostidan chiqqan bir kampir: — Hay, bolam, nemis bor! — deb qichqirdi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

3. Boʻlgan yoki oʻtgan ishdan rozilikni, eʼtirozsizlikni yoki unga eʼtibor bermaslikni, shunday boʻlsa boʻlibdi maʼnosini bildiradi.

Hay, oʻtgan ishga salavot. Hay, boʻlar ish boʻldi, endi bu tomoniga ehtiyot boʻl.

Hay, mayli, ishqilib seni toparman. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Qalʼaga sigʻmay, bu yerga kelibsan, hay, men rozi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Utanma duygusu.HAYO, UYAT

1. Arzimaslik, munosib emaslikni, achinishni bildiradi; attang, afsus, esiz.

Churuk uyingga hayf shunday farishta! Oybek, — Ulugʻ yoʻl

Nima qilasiz surishtirib? Hayf maktab, hayf bularga sarf boʻlgan pul! — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Yoʻq, adras hayf, Raʼno, — dedi toʻnni tahiga solib [maxdum], — haligi boʻzni beraver! — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Tan olmaslikni, eʼtirozli munosabatni bildiradi.

hatto koʻchalarda uni toʻxtatib, hayf senga deganlarning koʻpligini jigʻibiyron boʻlib gapirdi. — Oybek, Nur qidirib

Hayf shunaqa ovqatga axir menga ham kalla goʻshtidan qilingan ovqat keltirasanmi?! — Mushtum

Nima deyapsiz oʻzingiz? Kap-katta odam Hayf sizday oqsoqolga! — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot Nojoʻya, nomaʼqul xatti-harakatdan tiyilish hissi; uyat, sharm.

Vafosizda hayo yoʻq, Hayosizda vafo yoʻq. — Maqol

Hayo — insonning eng oliyjanob fazilati, uning koʻrki, bezagi. — S. Karomatov, Vobkentlik oshiq

Odamda or-nomus, hayo boʻlishi kerak, Joʻraxon! Axir eringiz bor-a! — M.Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

und. s. 1. 1 Hayvonlarni qoʻzgʻashni, haydashni bildiradi.

Hayt degan tuyaga madad. — Maqol

Hayt, deb Hasan mard Gʻirkoʻkni oʻynatib, suvliqni chaynatib ha, deb ketib borayotir. — Ravshan

2. yoki 2: hayt deb (deya) ayn. hayyo-hay deb

— Shoshma. Avval gapni eshit, — dedi Tojiboy. — Bir erdan yolchimading, bundan ham yolchimaysan, kelgindi, musofir odam. Bir kun hayt deydi-yu, ketadi-qoladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Zihinde tasarlanan, canlandırılan ve gerçekleşmesi özlenen şey.XAYOL

1. Yaşam, dirim.HAYOT

2. Doğumdan ölüme kadar geçen süre, ömür.

Boş, işe yaramaz.KERAKSIZ

1. İsteklendirmek için kullanılır.QANI, OLGʻA!

2. Kabul ve onama bildirir.MAYLI, BOʻPTI

1. İyilik, karşılık beklenmeden yapılan yardım.YAXSHILIK, EZGULIK

2. "Yok, öyle değil, olmaz" anlamında onamama, inkar kelimesi.YOʻQ!

ot 1. din. Yilda ikki marta: ramazon tamom boʻlgach uch kun va qurbon oyida uch kun boʻlib oʻtadigan diniy bayram.

Toʻy tegishliniki, hayit barchaniki. — Maqol

Ilgari hayit kunlari Koʻmirsaroyda qoʻgʻirchoqbozlik, chodirxayol boʻlar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hayitdagi marosimlarga koʻp joylarda xalqlarning mahalliy odatlari —

arafa kuni osh ulashish, yangi kiyim kiyish, hayitlik berish, sayl qilish, yaqin odamlarini koʻrish va hokazo ham qoʻshilib ketgan. — OʻzME

2. etn. Vafotiga yil toʻlmagan kishini hayit kunlari yoʻqlab aza tutish, eslash marosimi; maʼraka.

Onasining hayiti yaqinlashgan kunlar edi. Hademay akasining hayiti ham keladi.

3. koʻchma Biror muvaffaqiyat, gʻalaba munosabati bilan boʻladigan umumiy shodlik, bayram.

Paxta planimiz bajarilgan kuni siz-u bizga hayit-da! — Echkiga jon qaygʻusi, qassobga moy qaygʻusi. Men nima gʻamda-yu, sizga hayit ekan-da? — dedi Akmal Qudratga. — J. Abdullaxonov, Yoʻl.

4. Hayit (erkaklar va xotin-qizlar ismi).

Epey, oldukça çok.KOʻP, TALAY, XIYLA

ot esk. Foyda, naf.

Bir miri hayon, uch miri ziyon. — Matal.

U [Teshaboy] savdogar otasi Bolta koʻpasning hayon koʻtarsa, ziyondan qochma, degan vasiyatini koʻz oʻngida tutadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

U yelkasini qisib: — Shunaqa bir harakat bor edi, hadisini olmagan odamga qiyin ekan, hech hayon chiqmadi, — deb qoʻya qolibdi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Paxtadan kelgan hayon chorvaga yamoq boʻlib ketardi. — Y. Shamsharov, Toshqin

ot 1. Materiyaning oʻz rivojlanishining muayyan bir davridagi harakatlanish shakli.

Yerda hayotning paydo boʻlishi. Oʻsimliklar hayoti.

Yaqin atrofimizni oʻrganib, faqat sayyorangizda hayot borligini aniqlaganimizga ancha boʻldi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

2. Inson, hayvon, oʻsimliklarning tugʻilgandan (yuzaga kelgandan) oʻlgunga (yoʻq boʻlgunga) qadar boʻlgan fiziologik holati, tirik, mavjud, yashayotgan holati.

Koʻz juda murakkab optik sistema boʻlib, kishi hayotida koʻzning yaxshi koʻrishi muhimdir. — Gazetadan

Bir avlodning hayoticha davr ichida nur degan soʻz ermakday boshlanib, asrlarning hokimi boʻlib qoldi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

Uning hayot asari qolmagan yuzi yana xiralashdi — K. Yashin, Hamza

3. Yashash muddati; umr. Toʻy — kishi hayotidagi eng yaxshi orzu-umidlarning ushalishi. Gazetadan.

Gapni choʻzma, chunki hayot qisqadir. — M. Joʻra, Iztirob

Olima hayotining oxiriga qadar xalq uchun pokiza vijdon bilan xizmat qildi. — Saodat

4. koʻchma Hayot bagʻishlovchi, hayotni taʼminlovchi narsa.

Elektr simlardan hayot oqadi. — Guldasta

Harakat — issiqlik, issiqlik— hayot demak. — Mirmuhsin, Meʼmor

Non hidida hayot bor, Har magʻzida mamot bor. — Gazetadan

5. Kishi va jamiyatning yashash tarzi, holati; turmush, tirikchilik.

Ijtimoiy hayot. Oilaviy hayot. Yozuvchining hayoti va faoliyati. Respublika hayoti. Mahalla hayoti.

Bilim yurti talabalarining hayoti har tomonlama sermazmun oʻtmoqda. — Gazetadan

U ishning baland-past loy tomlari shahardagi qashshoq hayotning guvohidek mungʻayib turipti. — S. Karomatov, Oltin qum

Shu hayot, shu turmushdan gadolik aʼlo. — Gʻayratiy

6. Bizni oʻrab olgan real borliq, voqelik.

Hayot juda qiziq-a?! Birovlar — asal, birovlar zahar berarkan. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

Hayotda shunday odamlar borki, ular butun umrlarini faqat bir ishga, biron kasbga bagʻishlagan boʻladilar. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

7. sft. Yashab turgan; tirik.

Kim biladi, balki hayotdir va, ehtimol, hayotga yotdir. — H. Olimjon

Shu darcha cholingiz hayot vaqtida ham qiyshiq edi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. koʻchma Jonlanish, uygʻonish.

Redaksiya-da havo yurishib, hayot alomatlari paydo boʻlgandek tuyuldi Ahmadga. — F. Musajonov, Himmat

9. Hayot (xotin-qizlar ismi).

Utangaç, sıkılgan.UYATCHAN

Büyük önem taşıyan, önemli.HAYOTIY

ot 1. Ulugʻvor koʻrinish; vajohat, salobat.

Baʼzida togʻlar haybati, dengizlar toʻlqiniga qarab, bu moʻjiza oldida beixtiyor ichimizdan xoʻrsiniq keladi. Shukrullo, — Javohirlar sandigʻi

[Ochil buva] Chinortogʻ etagida haybat bilan qorayib turgan chinorga uzoqdan tikilib, tong ottirdi. — A. Muxtor, Chinor

Mozoriston haybati, mozoriston sukunati uni gʻamgin oʻylar girdobiga botiradi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. koʻchma Vahimali his-tuygʻu, shunday his-tuygʻu uygʻotuvchi narsa, holat; vahm.

Ahmadbek mindi tarlonning beliga, Haybat bilan qaradi sogʻ-u soʻliga. — Oysuluv

Ajdarho domiga Shakar ketadi, Ajdarho haybati shunday boʻladi. — Shirin bilan Shakar

ot 1. Ikki chakkadan qoʻyilgan kokil.

Boqqa kirsam, tong shamoli Haydarimni yozadi. Uyga kirsam, gʻarib onam Yuragimni ezadi. — Qoʻshiqlar

2. ayn. Haydar kokil.

Orqam toʻla haydarim, Har joyda xaridorim. — Oq olma, qizil olma.

4. Haydar (erkaklar ismi).

n 1. rut

2. ploughing

1. Silahlı soygun yapan kimse, eşkiya.QAROQCHI, BOSQINCHI

2. Yaramaz, sevimli çocuk.TIRRANCHA, SHUMTAKA