Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «DI» — результатов: 7405

Фильтр

← Все результаты

Словарные статьи

7405 · страница 1 из 371
did

ot 1. Goʻzallikni, nafosatni his etish, undan estetik zavq olish qobiliyati.

Nozik did. Did bilan kiyinmoq. Didiga toʻgʻri (mos) kelmoq. Har kimning didi boshqa, har gulning hidi boshqa. — Maqol

Ustunlar naqshinkor, bino peshtoqlariga did bilan rang berilgan edi. — E. Usmonov, Yolqin

Hovlidagi orastalik uy egasining yaxshi did egasi ekanidan dalolat edi. — Yoshlik

Xalqimizning kitobga boʻlgan ehtiyoji, estetik didi ham oʻsmoqda. — Saodat

2. Aql-farosat, fahm, idrok.

Didingga did qoʻsh, Farosatingga — farosat. — Maqol

Dunyodan umidi boʻlmagan odamda did ham, orzu-havas ham suvga urib ketar ekan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

  • Didiga oʻtirmoq Maʼqul kelmoq. Ayolning xushsuxanligiyu pazandaligi ham, uy-roʻzgʻor tutishi ham Rohat xolaning didiga oʻtirishdi. — L. Tojiyeva, Mehrim sizga, odamlar
  • Didini bermoq Oʻxshab ketmoq, oʻxshab koʻrinmoq, oʻxshamoq. Oʻzi yosh boʻlsa ham, oltmish yashar cholning didini beradi.
Полная статья →
dig английский

[dıg]

1. v dug, esk. digged 1. chopmoq, yumshatmoq, chopiq qilmoq, qazimoq, kovlamoq, oʻymoq, izlab (qidirib, kovlab, kovlashtirib) topmoq, qidira-qidira topib olmoq, kovlashtirib tagiga yetmoq, surishtirib bilmoq, aniqlamoq

2. turtmoq, itarmoq

  • dig smb. in the ribs biqiniga turtmoq
  • dig in okop qazib yotmoq, okoplarga oʻrnashib olmoq (shuningdek dig oneself in)
  • dig up 1) qazimoq, kovlamoq; 2) haydamoq, shudgor qilmoq, shudgorlamoq; 3) kovlab olmoq, qazib chiqarib olmoq

2. n 1. turtish, itarish

2. shpilka, sochtoʻgʻnogʻich, achchiqlik, zaharlik, tikandek oʻtkirlik

3. uy, kulba (o jiliщe)

Полная статья →
dik

Yuqori tomon yoʻnalgan va juda tez sodir boʻladigan, bir onli harakat haqida.

Burga dik etib sakradi. Bola dik (etib) oʻrnidan turdi.

Gavhar suyunib ketganidan dik etib oʻrnidan turdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Shanba kuni nogihoniy bir xabar Pochchajonovni yotgan yeridan dik turgʻizdi. — Mirmuhsin, Hikoyalar, qissalar

Kotiba rais kirishi bilan dik etib oʻrnidan turdi. — A. Koʻchimov, Halqa

Полная статья →
dil

ot 1. 1 yurak 1.

Dil urishi. Dil oʻynogʻi. Sodda siri — tilida, Pismiq saqlar dilida. — Maqol

Ichkaridan dilni larzaga soluvchi faryod eshitildi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Dilim baquvvat, qoʻlim yumush qidiradi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar.

2. Kishining ichki ruhiy dunyosi, ichki his-tuygʻularining markazi, ramzi; koʻngil, qalb.

Muhabbat — dil mevasi. — Maqol

Dilda boʻlsa, tilga keladi. — Maqol

Kishi dilini kishi hushini olib qoʻyadigan kuy. — M. Ismoyiliy, Fargʻona tong otguncha

Azizxonning bu gapdan dili yorishib ketdi. — S. Ahmad, Ufq

3. Koʻngildagi narsa (tilak, maqsad, niyat, oʻy, fikr va shu kabilar).

Dili toʻgʻrining yoʻli toʻgʻri. — Maqol

Qoʻli qingʻirning dili qingʻir. — Maqol

Choʻpon dil qilsa, takadan sut olar. — Maqol

Dili yaqin kishilar bir-birining koʻnglidagini darrov topadi. — F. Musajonov, Himmat

Ot ham egasining dilini bilganday, bitta-bitta qadam tashlab, suvligʻini shiqirlatib borar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. Kishining xotiri, es, yod, xayol; koʻngil.

Toʻrtni yozamiz, ikki dilda. Dilimga bir gap keldi. U gaplarni dilimdan chiqarib yuborganman.

[Gʻulomjon] Qizning oʻzini ham bir koʻrib, suratini diliga chizib olgan edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Bizlarga, istasang — shu, istamasang — katta koʻcha, deydi. Tilida aytmasa ham, dilida aytadi. — Oybek,Tanlangan asarlar

Avaz dilida Mutrib bilan kelishmadi. — S. Siyoyev, Avaz

  • Dil bogʻlamoq Koʻngil qoʻymoq, doʻstlashmoq, yaqinlashmoq. Savlatiga boqma, kim nomard ekan, dil bogʻlama. — Habibiy, Devon
  • Dil mulki (yoki kishvari, uyi) Kishining ichki dunyosi, butun vujudi; koʻngil toʻri. Dil mulkida sensan mehri xovarim. — Habibiy, DevonSuhbati hikmatga boy, dil kishvarin obod etar. — Habibiy, Devon.
  • Dil ogʻritmoq Xafa qilmoq, ranjitmoq. Dil ogʻritgan — doʻst emas. — MaqolBir-ikki kishi Karim otaning dilini ogʻritdi. — A. Qahhor, Asarlar
  • Dil chigili (yoki gʻubori) Yurakdagi orzu-armon, yigʻilib qolgan dard; dilxiralik. Dil chigili yozilsin, deb tokqaychi olib, gulzorga kirdim. — GazetadanShirin suhbat bilan dillarning gʻuborini sovuramiz. — Oybek, Navoiy.
  • Dil yarasi Koʻngildagi gʻam-alam, alam-achchiq. Bosh yarasi tuzalsa ham, dil yarasi tuzalmas. — MaqolQozon qorasi ketar, dil yarasi ketmas. — Maqol
  • Dil quvvati Kishining ruhini koʻtaruvchi, kishiga madad, dadillik beruvchi narsa. Dilimning quvvati, dardimga darmon bir kelib ketsun. — Hamza
  • Dildan Jon-u dil bilan, samimiy, chin koʻngildan. Men sizni dildan sevaman. Bizga yozgan xatida dildan salom aytibdi. Dildan tabrik etmoq.
  • Dili buzilmoq (yoki vayron boʻlmoq) ayn. koʻngli buzilmoq
  • Dili oq Koʻnglida kiri yoʻq, oqkoʻngil, sofdil. Onaning koʻkragi bitmas buloqdir, Dili oq boʻlgandan suti ham oqdir. — Yo, Mirzo
  • Dili siyoh Koʻngli ranjigan, nihoyatda xafa. Tongdan beri dilim siyoh: yomon tush koʻrdim. — Oybek, Quyosh qoraymas
  • Dili xufton (yoki qorongʻi, vayron) Koʻngliga hech narsa sigʻmaydi, nihoyatda xafa. Kechagina dili xufton edi. — T. Malik, QaldirgʻochDili vayron boʻlib, zor-zor yigʻlagisi keldi. — P. Tursun, OʻqituvchiFaqat Dildorning dili qorongʻi, libosi qora edi. — S. Ahmad, Ufq
  • Dili qon Yuragi gʻam-gʻussaga toʻlgan; ruhan ezilgan. Mana shu dili qon, yuzi zaʼfaron xalq chehrasidagi bir oniy shodlik Qudratni oʻzining yoniq, iliq bagʻriga tortardi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaGʻulomjon ham suvga tashna jon, ham yor hajrida dili qon edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Dili qora (yoki kir) Koʻngli qora, niyati, maqsadi buzuq. Dili qora — tili qora. — MaqolGʻiybatchining dili kir, Gʻar-oʻgʻrining tili bir. — Maqol
  • Dili gʻash ayn. koʻngli gʻash q. koʻngil
  • Ahli dil 2. Hasratkash, kimsaning hasratiga sherik boʻla oluvchi kishi; Bu zamonda sheʼr tinglaydigan ahli dil qolmabdi. — S. Siyoyev, YorugʻlikAhli dillarga noz-u firoq yarashmas. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Dil rozini aytmoq (yoki izhor etmoq) Koʻngil (qalb)dagi istaklarini izhor qilmoq. Raisa eri bilan orani ochiq qilib qaytgan yillari turmush quraylik, deb dil rozini aytgan erkaklar boʻldi. — M. Xayrullayev, Tilla marjonNuqsoningni aytgan doʻstga dil rozini izhor etsang arziydi. — Gazetadan
  • Dilga tugmoq Koʻngilda, ichda, yurakda saqlamoq, ichga solmoq. Dunyo shunday yasalgan ekan, bolam. Birovga yorugʻ, birovga qorongʻi. Ammo har narsani oʻylab, dilingga tugma, xafaqon boʻlib qolasan. — Oybek,Tanlangan asarlarbir sirni dilingga tug. Uch-toʻrt kun ichida daragi chiqib qoladi. — Oybek,Tanlangan asarlar
  • Dilni yormoq Fikr-u oʻylarini oʻrtoqlashmoq, sirlarini aytmoq. Bugun boqsam, sen dilingni yorasan, Necha vaqtdan buyon sen ovorasan. — Erali va Sherali
  • Ramzi dil Koʻngil ishorasi, koʻngildagi muddao. Hali ham koʻngli aro bormi deb ishqim asari, Ramzi dil olmoq uchun bilgani maston keladur. — Hamza
  • Sharhi dil
  • Qulfi dili ochilmoq
Полная статья →
dim

sft. 1. Shamolsiz, shabadasiz va nafasni qaytaradigan darajada issiq.

Havo shu qadar issiq, dim ediki, ertalab oʻrilgan pichan kechgacha shaqirlab qurib qoldi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Jazirama issiqdan hammayoq dim boʻlib ketgan. — N. Safarov, Olovli izlar

2. Havosi yetishmaydigan, havosi buzilgan; ogʻir, boʻgʻiq.

Oʻtov dim boʻlgani uchun Yusufjon ancha vaqtgacha uxlay olmaydi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

Hammomdagiday gup etib, yuzimga dim havo urildi. — H. Nazir, Yonar daryo

Dim xonada qasqonga tushgandek aʼzoyi badanimdan ter quyiladi. — Guldasta

3. Ichi havo bilan toʻlib qolgan, ichiga havo yigʻilgan.

Oshnam, toshdek ogʻir, puflangan meshdek dimsan. Bir kun paqqa yorilib, oʻligingga ega boʻlmasalar, shu. — A. Qodiriy, Obid ketmon

Полная статья →
din

ot Ilohiy kuchga, Xudoga ishonishga asoslangan dunyoqarash, tasavvur, urf-odat va marosimlar majmui.

Islom dini. Xristian dini. Budda dini. Dini boshqaning feʼli boshqa. — Maqol

Islom dini kishilarni toʻgʻri yoʻlga boshlaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Janobi oliy uchun, din uchun, shariat uchun jonimiz-molimiz fido, — dedi beliga qilich osib, kiftiga beshotar miltiq koʻtargan bir yigit. — S. Ayniy, Qullar

Imoniga, diniga mustahkam pokiza odam bor joyda ajina yuz chaqirim nariga qocharmish. — S. Ahmad, Hukm

  • Dindan chiqmoq (yoki qaytmoq) 1. Dinga ishonmay, unga amal qilmay qoʻymoq; dahriy boʻlmoq. Dindan chiqsang, chiq, eldan chiqma. Maqol. Yaxshi gap bilan ilon indan chiqadi, yomon gap bilan musulmon dindan chiqadi. — MaqolMayli, dindan qaytganni yana din yoʻliga solish — savob ish. — P. Qodirov, Yulduzli tunlarXristian dinidan chiqib, Islomni qabul qilmoq.
Полная статья →