Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «DEV» — результатов: 273

Фильтр

← Все результаты

Словарные статьи

273 · страница 1 из 14
dev

ot 1. . Ertak va xalq dostonlarida shoxli, dumli, benihoyat ulkan odam qiyofasida tasavvur etiladigan, ezgulikka qarshi kurashuvchi xayoliy maxluq, yovuzlik timsoli.

Oʻsgan yurtin toza aniq bildingmi, Soʻyla, xonim, dev-u jinni koʻrdingmi? — Murodxon

Chinor tagida bir supa ustida qirqta dev uxlab yotibdi. — Ertaklar

Devni oʻldirib boʻlmaydi, deyishadi, shu rostmi? Uning qoni toʻkilsa, har tomchisidan ming dev paydo boʻlaveradi, deyishadi. Shu rostmi? — Mirmuhsin,Meʼmor

2. Davangirday, beoʻxshov, qoʻpol gavdali.

[Qizingizni] Erga bermay, devga berdingiz. — M. Ismoiliy, Fargʻonat.o.

Polvon ketidan Matyoz dev ham Polvon ogʻadan qolishmay, deb oʻz kuchiga yarasha ishlangan katta gʻaltak aravani itarib borardi. — J. Sharipov, Xorazm

3. Dahshat; qoʻrqinch; salobat.

Teshaboyning yuragida bosh koʻtargan gumon devi Toʻraxonning oʻpkalaridan keyin yota qoldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.

Makrning, munofiqlikning devi hamma fazilatlarini oʻz komiga tortibdi. — Oybek,Navoiy

4. Katta, ulkan; bahaybat.

  • Sulaymon oʻldi — devlar qutuldi Qattiqqoʻl kishi ketib, hamma istaganini qila olishiga — oʻzboshimchalikka imkoniyat tugʻilishi (mifga koʻra, Sulaymon paygʻambar oʻzboshimcha devlarni bandga solib qoʻygan, Sulaymonning vafotidan soʻng ular erkin nafas olganlar). Nega hammang ish qilmay, bekor oʻtiribsanlar? Sulaymon oʻlib, devlar qutulibdi-da! Hamza, — Boy ila xizmatchi
Полная статья →
devon

ot Muayyan bir shoirning radif va qofiyalarga rioya etgan holda alifbo sirasi bilan tartib etilgan sheʼrlarining (dostonlardan tashqari) toʻliq toʻplami.

Navoiy devoni. Nodira devoni.

Haqiqatan ham Navoiy forsiy devoni bilan Jomiydan soʻng fors-tojik adabiyotini yangi bir bosqichga koʻtardi. — UTA

Xufton namozidan soʻng poychiroq yoniga oʻtirib, Fuzuliy devonini varaqlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

  • Devon qurmoq Oliy davlat amaldorlari majlisini oʻtkazmoq.
  • Mirzoyi devon Davlat oliy mahkama-sini idora etuvchi amaldor, bosh mirzo.
Полная статья →
devor

ot 1. Binoning, uyning tomni koʻtarib turuvchi yoki xonalarga ajratuvchi tik koʻtarilgan qismi.

Uy devori. Hujra devori. Yomonga surkansang, dogʻi yuqar, Devorga suyansang — tuprogʻi. — Maqol

Devorning sichqoni bor, Sichqonning qulogʻi bor. — Maqol

Xonaning shifti va devorlari koʻhsiz, lekin yaltiroq boʻyoqlar bilan boʻyalgan. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

2. Biror yerni (bogʻ, hovli, qoʻrgʻon va boshqalar), hududni oʻrab olgan yoki qismlarga ajratib turadigan gʻov, toʻsiq.

Chiy devor. Paxsa devor. Taxta devor.

Eʼzozxon oʻzini devordan otib, xolasinikiga qochib qutuldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Bogʻchalarni bir-biridan ayirgan devorlar koʻrinmas, ishkomlar, mevazorlar, ekin dalalari tutash yashil manzara yasaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Devorlar tagida adashib bosh koʻtargan munis maysalar ertaga qor ostida qolishidan bexabar yashnab turardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. Biror narsaning atrofini oʻrab olgan yoki uni boʻlimlarga ajratgan qismi.

Oshqozon devori. Silindr devori.

Hatto qorin devorining chap tomoniga barmoq bilan bosilsa, ogʻriq oʻng tomonda seziladi. — H. A. Hakimov, Oʻtkir appenditsit.

4. Gap eshitmaydigan, gap taʼsir qilmaydigan; bezbet.

Arzga qulogʻingiz kar, tebranmas bir devorsiz. — Guldasta

  • Devor boʻlib qolmoq Qoʻrqinch yoki hayratdan rangi oqarib, serrayib turmoq. U [qiz] yigitga tikilib turdi-da, hali shunaqami? deb yuziga bir shapaloq tushirdi. Yigit yuzini ushlagancha devor boʻlib qoldi. — U. Nazarov, Birinchi uchrashuv
  • Devorga gapiryapmanmi? Gap uqmas yoki birovning gapiga quloq solmaydigan, loqaydlik bilan qaraydigan kishilarga qarata aytiladi.
  • Devorga tanbur chertganday Birovning gapi, nasihati eʼtiborsiz qolganda ishlatiladigan ibora. — Ming marta aytganman bu megajinga, bir nimani tayinlik qilib qoʻygin deb. Qayoqda, devorga tanbur chertganday. — A. Muhiddin, Aybsiz aybdor
  • Devori qiyomat Hech narsa eshitmaydigan, qulogʻi tamoman bitgan; garang, kar.
  • Devorning qulogʻi bor Hushyor boʻlib gapirmoqqa undash. Bas qil deyman, koʻp gapirma behuda, Devorning ham qulogʻi bor, goʻrsoʻxta! — H. Olimjon
  • Rangi devor boʻlmoq Rangi oqarmoq yoki kulrang tusga kirmoq (charchoq, qoʻrquv yoki gʻazabdan). U rangi devor boʻlib, koʻllarini oʻrikka tirab, qaddini rostladi, goʻyo ikki opa-singilga qarashga uyalganday. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
  • Toʻrt devor ichida yashamoq Tashqi olamdan, jamoatchilikdan ajralgan yoki majburan ajratilgan holda ichkarida qullarcha hayot kechirmoq. Toʻrt devor ichida yashab ado boʻlayotgan Shahzodaxon bir kuni yuzini parang durra bilan yarim toʻsib, eshik tirqishidan tashqariga moʻraladi. — K. Yashin, Hamza
Полная статья →
devkor

sft. Charchashni bilmaydigan, ishlab tolmaydigan odam.

Odamlar uni [Lutfullani] devkor der edilar. S. — Ayniy, Esdaliklar

Hech erinmay kuch toʻkibdi Koʻkan devkor. Uylamabdi: shuncha piyoz kimga darkor? — Gʻ. Gʻulom

Shodiboy charchashni bilmaydigan favqulodda devkorlardan edi. — Oybek, O.v. shabadalar.

  • Devkor dehqon 2. Tez va ulgurji ish qiluvchi usta; hunarmand. Bugungi devkor ishlarimizni hech qanday mezon bilan oʻlchab boʻlmaydi. — GazetadanRespublikamiz iqtisodiyotining devkor odimlar bilan ilgarilayotgani ushbu raqamlarda oʻz ifodasini topgan. — GazetadanU fabrikaning zarbdori, Devkor usta boshchisi, basma-basda ham. — Gʻ, Gʻulom
Полная статья →
devona

ot 1. Aqldan ozgan, esi past; telba, savdoyi.

Devonadan oy boshi soʻrama. — Maqol

Bechora oʻgʻlining qatlidan keyin devona boʻlib qolibdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Hoʻkizman desa indamang, devonaga eʼtiroz bildirib boʻlmaydur. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

2. . Allohning vasliga yetishish umidida zikr-u samoga berilib, bu dunyo ishlaridan voz kechgan sufiy, darveshsifat odam.

— Yo huv, yo man huv, pirim Nakshband devona koʻllasinlar, — deb [kalandar] laʼlini olib borib, chosh boshida choʻkkalab oʻtirgan imomning oldiga qoʻydi. — S. Ayniy, Qullar

Yigit oʻchoq oldiga kelayotib, zikrchilarni kalaka qola-yotganday takrorladi: Mullabozor devona, haq doʻst, yoollo! — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Biror maqsad, harakatga tamoman berilib, es-hushdan ajralgan.

Ey dilrabo, ishqing bilan devona boʻldim sogʻinib. Bulbul kabi tun kechalar giryona boʻldim sogʻinib. — Hamza

Layli yorimdan ayrilib Devona boʻldim, naylayin. — Tohir va Zuhra

Oʻzin afsun etib, boʻldi afsona, Devon bitolmasdan boʻldi devona. — Gazetadan

4. Xayr-sadaqa bilan kun koʻruvchi; gado, tilanchi.

Devona ham xurjunini bir yoʻqotadi. — Maqol

Begona tuproq ~ devona tuproq. — Maqol

Doʻstlar, bechora, qashshoq, kambagʻal devonaman. Nay chalib, har yerda oʻqirman gʻazal, devonaman. Muqimiy.

Himmat qilib, shu devona bolaning yoʻliga sadaqa qilishlaringizni soʻrayman. — Guldasta

5. Erkalatib gapirganda yoxud hazil tariqasida jinnivoy, tentakvoy kabi maʼnolarda ishlatiladi.

— Devona boʻldingmi? — dedi Safar choʻtir rangi oqarib. — Oybek, Quyosh qoraymas

Pul yoʻq, devona, piyoda joʻnaysanmi? — Oybek,Tanlangan asarlar

Полная статья →