Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ЧИР» бўйича 235 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

235 та · 1-саҳифа / 12
чир
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда
  • чир айланмоқ Гир-гир айланмоқ, тез айланмоқ. Ўйнар бўрон, чир айланиб қор, Тинмай инар кўкдан ер сари. — УйғунЎнгирларда кўтарилган гирдоб хас-хашакларни чир айлантириб, осмони фалакка олиб чиқиб, қўйиб юборарди. — С. Аҳмад, Жимжитлик
Тўлиқ мақола →
чирк
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от 1. Ёғ ва қурум аралаш ёпишқоқ масса; ис.

Қозоннинг чирки. Чирк босиб қорайган уй.

Идиш ювадиган, ишчилар қўл ювадиган жой чирк босган. — Газетадан

2. Қалин қатирма кир, яғир.

Чирк боғлаб кетган дўппи.

Чирк босган кепка кийиб юрадиган қоп-қора, боши сўпоқ, суяги бузуқ, рангпар йигит. — А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда

3. Қотиб қолган арава мойи.

Тўлиқ мақола →
чирқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

тақл. с. Қушларнинг чирқиллаши, баъзи майда нарсаларнинг урилиши ва шу кабилардан ҳосил бўладиган товушларни ифодалайди.

Кўп ўтмай бир қушча чирқ этди. Кечаги читтакмикан? — А. Мухтор, Чинор

Роҳила сумкани чирқ этиб беркитди-ю, кўчага қараб чопди. — Ш. Тошматов, Тонгдаги кўланка

Тўлиқ мақола →
чирс
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

тақл. с. Шиша, муз ва шу кабиларнинг синишидан, қуруқ ўтиннинг ёнишидан чиқадиган кучсиз товушларни билдиради.

Лампа шиша чирс этиб синди.

Тухум тошга тушиб, чирс этиб ёрилди. — Ёшлик

Қадам босган сари оёғи остидаги муз чирс этиб ёриларди. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
чирт
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

тақл. с. Ип узилиши, чўпнинг синиши ва шу кабилардан ҳосил бўладиган кескин товушларни ифодалайди.

Ип чирт узилди.

Илкис бир силтовдан арқон чирт узилди. — Шарқ юлдузи

ҳар замонда олтинранг барг чирт узилиб, пилдираб учарди. — А. Мухтор, Кумуш тола

Шербек тишари орасидан чиқариб, чирт этказиб тупурди. — С. Анорбоев, Оқсой

  • Кўзни чирт юммоқ 1. Кўзни қаттиқ юммоқ. Севаргул беихтиёр чинқириб, кўзларини чирт юмди. — Н. Қиличев, ЧиғириқЖамол полвон кўзларини чирт юмиб олди. — Шарқ юлдузиКўзни чирт юмиб, тўйни борайверинг.
Тўлиқ мақола →
чирги
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Терлик, ёпиқ (от абзали).

Шул замонда солди отнинг устига Зарлию зарбофдан бўлган чиргини. — Алпомиш

Омборхонадан от абзалларини — терлик, беллик, чирги юган, эгарни қўлтиқлаб келдим. — Т. Мурод, От кишнаган оқшом

Тўлиқ мақола →
чирик
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

сфт. 1. Чириган, чириб ишдан чиққан, яроқсиз ҳолга келган.

Чирик пахта. Чирик тиш. Чирик олма.

Йигит чирик оғочлар тирқишидан пастга қаради. — С. Сиёев, Аваз

Чирик сомон ва гўнг ҳиди [Саиднинг] димоғига урилди. — Х. Султонов, Бир оқшом эртаги

2. Нарсаларнинг чириган жойи.

Олманинг чиригини олиб ташламоқ.

3. Ўлиб, ёʻқ бўлиб бораётган, ҳалокатга юз тутган; носоғлом; эски, бузуқ.

Чирик назария.

Драма ёзганда, мавзуни турмушимизнинг нақ чирик бир жойидан олмоқ ва унинг ила баробар адабиёт тарозисига солиб ёзмоқ керакдир. — А. Қодирий, Кичик асарлар

Тўлиқ мақола →
чироқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Хонани, жойни ёритиш учун хизмат қиладиган уй-рўзғор асбоби; лампа.

Жин чироқ. Неон чироқ. Осма чироқ Баширжон электр чироқлари порлаб турган катта ёʻлдан юришга истиҳола қилибми ўзини қоронғилик қўйнига урди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

Унинг [ўтовнинг] ичи иссиқ, лампа чироқ чароғон қилиб турарди. — Газетадан

2. Машина, телевизор, радио ва шу кабиларнинг ёниб турувчи қисми. Машина мотори гуруллаб, чироқлари асфалт ёʻл, ресторан деворларини пийпаслаб ўтди. С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди.

3. Фарзанд ёки яқин одам.

Чироққинам, шундай ёмон туш кўрдим. — Юсуф ва Аҳмад

Ўғил тугул, ёʻқдир-да бирор қизим, Чамбилда чироқсиз ўтганман ўзим. — Нурали

  • Ичига чироқ ёқса ёришмайди Жуда хафа, тушкун кайфиятда. Дилдорнинг ичи чироқ ёқса ёришмас, ҳамма нарсага бефарқ эди. — Саодат
  • Чироғини ёқмоқ Марҳумдан кейин унинг уй-жойини обод қилиб, хотирасини асрамоқ. Ўғил ёққан чироқни қиз ҳам ёқар. — Мақол— Мендан кейин чироғимни ёқадиган шу набирам, — деди кампир. — Ёшлик
Тўлиқ мақола →
чирой
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Гўзаллик; ҳусн, кўрк.

Муҳаббат чирой танламас, уйқу — ўрин. — Мақол

Акпоп, қирққа борган бўлса-да, чиройини, тароватини ёʻқотмаган бу аёлнинг киприклари узун кўзларига қарашга ботинмай, ерга боққанча, “ҳа, кўрдим“, деди. Ёшлик

2. Кўзга ёқадиган кўриниш, кўркамлик, кўрк, қиёфа.

Шаҳар чиройи.

Бино тайёр бўлгандан кейин унга чирой бериш, нафислик билан ичию ташига кўрк бағишлаш — санат. — Саодат

Чол кўзида ўзгарар ҳар он Қишлоғининг чиройи, туси. — Ҳ. Олимжон

  • Чиройи очилмоқ Кайфияти яхшиланмоқ. Муҳсина хонимнинг чиройи очилди: эрини бундай жаҳлдору чўрткесар ҳолда кўриш унга ёқарди. М. М. — Дўст, ЛолазорОқсоқолнинг чиройи очилиб, Баракалла, оқил йигит экансан, дегандай мийиғида кулумсирабди. — М. Мансуров, Ёмби
Тўлиқ мақола →
чиркин
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

сфт. 1. Чирк босган, чирк босиб қорайган; хира.

Чиркин ва синиқ шишалар.

2. Қатирма кир. яғир. исқирт. ифлос.

Улар гулларни севадилар. Кийимлари чиркин бўлса ҳам, чаккаларига гул қистириб юрадилар. — Ойбек, Танланган асарлар

Улардан бири енгли мийкада. бошига чиркин дўппи кийган. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

3. Разил, қабиҳ, тубан.

Чиркин ҳаёт. Чиркин маънавий қиёфа.

Бу чиркин ғамхонада жой учун ижара тўлайсизлар-а.ъ — Ойбек, Нур қидириб

У [Султон Ҳусайн] кеча бир дақиқалик чиркин ҳисга берилиб, бемаъни иш қилганидан пушаймон эди. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

4. Чирик, чириган, ўлиб бораётган.

Ўтмишнинг чиркин қолдиқлари жамиятимизга иснод келтиради. — А. Мухтор, Туғилиш

Тўлиқ мақола →
чирпит

от Метрик ўлчов системаси қабул қилингунча ишлатилган, уч литрга яқин ҳажм ўлчов бирлиги ва шу ҳажмдаги шиша идиш.

Пешинга яқин Оқсоқолникидан тўй келди: ярим қоп гуруч, бир чирпит ёғ, бир қоп ун. — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси

-[Эчкининг] Онаси ҳар йили иккитадан туғади, — дерди даллол шанғиллаб, —

кунига бир чирпитдан сут беради. — Ёшлик

Тўлиқ мақола →