Qidiruv

ot 1. Biror narsani (yogʻochni, goʻshtni va shu kabilar) chopish, kesish, yorish uchun ishlatiladigan, tigʻi dastasiga parallel metall asbob.

Bolta tushguncha, kunda dam olar. — Maqol

Ming daraxtning boshini bir bolta chopar. — Maqol

Aqlli, toʻngakning nozik yerini — yoriladigan yerini topib turib, bolta uradi — aqli bilan yoradi, oʻzini qiynamaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Hovlida qor ustida bolta bilan oʻtin yorayotgan yirtiq-yamoq toʻnli bir yigit Elmurodni imlab chaqirdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Bolta (erkaklar ismi).

ot 1. Mayda qismlarga boʻlingan, parchalangan; boʻlak-boʻlak.

Bu yerlarning tarixi deganda, otaning koʻz oldida yalangʻoch dasht, qoʻrgʻonlar, pastak devorlar, boʻltak yerlar gavdalanadi. — Y. Shamsharov, Dovrugʻ

2. esk. Guruh, brigada.

Har bir boʻltakka tarozu berish birmuncha ogʻir koʻchadi. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy

ot Bolta bilan ish koʻruvchi; bolta bilan ishlovchi.

Oʻroqchining ming urgani, Boltachining bir urgani. — Maqol

fl. Bolta bilan kesmoq, chopmoq.

ot zool. Qarchigʻaysimonlar oilasiga mansub, oʻlimtiklar bilan ovqatlanuvchi yirtqich qush.

Boltayutar odamga va yirik sutemizuvchilarga hujum qilmaydi. Baʼzan kaklik, quyon, sugʻurlarga hujum qiladi. — OʻzME

fl. Boltalamoq feʼlining birgalik nisbati.

ot zool. Chumchuqsimonlar turkumining targʻilboshlilar oilasiga mansub danakxoʻr, sayroqi qush.

Har xil boʻlaklarga boʻlingan; boʻlak-boʻlak, parcha-purcha.

Boʻltak-soʻltak yerlar.

погов.букв. пока топор опускается, плаха (чурбан) отдыхает (т. е. надо умело (рационально) использовать каждую свободную минуту между какими-л. действиями, делами и т. п.).

Пока придет топор, чурбан отдыхает; пока придет мясник — барану передышка.

Обреченный бык топора не боится.

Uladigan hoʻkiz boltadan toymas degandek, Tamanno xotirjam javob berdi: — Renening xati. Как говорится, обреченный бык не боится топора, и Таманно спокойно ответила: «Это письмо Рене.» — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар.

погов. (букв. обреченный вол не боится топора) в безвыходном положении человек идет на риск, ≈ была не была, будь что будет.

посл.сов. не руби ветку, на которой сидишь.

Не ударяй тешой (топором) по своей ноге (т. е. не вреди самому себе).

— ...Hozir biz tanqid olovini Mannonovga sochsak, oʻz oyogʻimizga oʻzimiz bolta urib, piragulchilikning tegirmoniga suv quygan boʻlamiz. — ..Если мы сейчас обрушим всю критику на Маннанова, то этим самым подрубим сук, на котором мы сидим, и сделаем большую глупость. — П. Қодиров. Уч илдиз.

ot 1. tar. Boltaning tigʻi yarim oy shaklida, ikki uchi gajak boʻlib qayrilib kelgan, dastasi uzun bir turi; tabar (Xonlik davrlarida harbiy qurol sifatida ishlatilgan).

Yelkalariga oybolta qoʻygan soqchilar shahar darvozasi yonida saf tortgan edi. — M. Osim, Elchilar

2. Boltaning qassoblar goʻsht chopadigan va roʻzgʻorda ishlatiladigan kichik bir turi.

Mamasidiq qoʻlidagi ketmonni yoniga surib qoʻyib, oybolta bilan yulgʻun ildizini bir urishda uzib tashladi. — S. Mahkamov, Guliston