Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«BIY» boʻyicha 371 ta natija

Filtr

← Barcha natijalar

Lugʻat maqolalari

371 ta · 1-sahifa / 19
biy
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

ot 1. Qabilaning yoki qabilalar ittifoqining boshligʻi, toʻrasi; koʻchmanchi yoki yarim koʻchmanchi turkiy xalqlarning urugʻ oqsoqoli.

Xon bilganni biy bilar, Soʻzlaguday haddi yoʻq. — Maqol

Izlaganim biyning qizi, Jonim singlim, xush qol endi. — Alpomish

Yana katta-kichiklarni yigʻib, nomdor biylardan oʻn kishini Boysarini olib kelgani yubordi. — Alpomish

2. Yuqori martabali kishilarni ulugʻlash uchun ishlatilgan soʻz yoki ularga berilgan unvon.

Siz ulugʻ martabali mehmondoʻst Gʻijduvon begi Norboʻtabiy binni Shodibekka yetib maʼlum boʻlsinki. — M. Joʻraboyev, M. B. martabasi

3. Qozoqlarda va qirgʻizlarda: oqsoqol oqsoqol 2).

Men umrimda toʻrt xon koʻrdim, Talay biy koʻrdim. — Mirtemir

  • Biy dala Ochiq, keng yalang dala, biyday dala. Biy dalada oʻzimizni sovuqqa oldirmaslik uchun belkurak bilan okopni chuqurroq qazirdik. B. — Imomov. Hormang, quroldoshlarKuni kecha oʻt qovjirab yotgan biy dalada bir necha soat mobaynida azim bino qad koʻtarmoqda. — Gazetadan
Toʻliq maqola →
biya
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot Voyaga yetgan urgʻochi ot.

Qulunli biyadan quduq suvi ortmas. — Maqol

Quda-andalik joyingdan qulunli biyani ayama. — Maqol

Alp — enadan, tulpor — biyadan. — Maqol

Ahmad yettiga kirganda, shu biya bir qulun tugʻdi. — Oysuluv

Toʻliq maqola →
biylik
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

ot 1. Urugʻ yoki qabila boshligʻi vazifasini ado etish.

Biylik qilmoq. Biylik huquqi.

2. Egalik, idora qilish huquqi; hukmronlik, xoʻjayinlik; erk, ixtiyor.

Oʻz biyliging oʻzingda, Ishrat, safolar qurding. — Gʻayratiy

Roʻzgʻorga kim biylik qiladi? Janjalga mana shu narsa koʻproq sabab boʻlardi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qiz meniki, biyligi ham menda. — Uygʻun, Asarlar

3. Xohish, iroda, buyruq.

davrning shunday razyezdlari keladiki, unda toʻxtab-toʻxtamaslik amirlar, xonlar, xoqonlar amri bilan emas, balki oddiy mashinist biyligi bilan boʻlajak. — Gʻ, Gʻulom

Agar har bir tashkilot oʻz bilganicha quvur yotqizsa, bu koʻcha uch qayta kovlanadi. — P. Qodirov, Erk

— Oʻtir, dam ol! — biyligi oʻtadigan kishilar ohangida dedi opa. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Toʻliq maqola →
biyron
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

sft. Tobiga yetkazib qovurilgan, pishirilgan.

Koʻrgan kishi husniga boʻlur hayron, Har kim koʻrsa, boʻlar yuragi biyron. — Erali va Sherali

  • Jigʻi biyron Kampirning jigʻi biyroni chiqdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Toʻliq maqola →
biyobon
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot Suvsiz va giyohsiz taqir, choʻl, sahro.

Yaxshilikni daryoga qil, biyobondan top. — Maqol

Pashsha Saidjalolxonni ergashtirib, bir biyobonga olib chiqdi. — A. Qahhor, Asarlar

Toʻliq maqola →
biylamoq
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

fl. 1. Botinib roʻpara kelmoq, yaqiniga yoʻlamoq, betlamoq.

Unga hech kim biylay olmaydi.

2. Egalik, xoʻjayinlik qilmoq, bosh-qarmoq.

Yaxshi oʻgʻil biylar ota molini, Yomon oʻgʻil sochar ota molini. — Maqol

Sadqayi ota keting! Shu mushtumday qizni ham biylay olmaysizmi?! — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Toʻliq maqola →
biylatmoq

fl. Biylamoq feʼlining orttirma nisbati.

U hech kimni yoniga biylatmaydi.

Har bir ish uning [kundoshning] buyrugʻi bilan boʻladi, hech nimaga meni biylatmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

U [Salim chol] ariq labiga oʻrnatilgan karavotini saharlardan hech kimga biylatmay oʻtirardi. — Guliston

Toʻliq maqola →
biyo-biyo
  • Koʻz(lar)i biyo-biyo boʻlmoq yoki suzilmoq 1. Koʻzini uyqu bosmoq, koʻzi qisilmoq (mastlik yoki charchoqsan). Valixonning kayfi oshib, koʻzlari biyo-biyo boʻlib suzilardi. — Sh. Toshmatov, Erk qushiTolibjon mudrab, arang uyiga yetib keldi. Ikkinchi qavatga chiqqanida ham, koʻzi biyo-biyo boʻlib, tikka turgancha uxlab qolgudek holi bor. — S. Ahmad, Saylanma;avval manavi titrab-qaqshayotgan ayolni joy qolsa, koʻzlarini biyo-biyo suzib turgan anavi ofatijon juvonni mindirasan. — N. Qilichev, Chigʻiriq
Toʻliq maqola →
biyronlik

ot Soʻzga chechanlik, gapdonlik; notiqlik.

Nabiraning biyronligi, hozirjavobligi buvini lol qoldirdi. — Mushtum

—Siz boshlamaysizmi, Roʻzixon! — dedi shogirdining biyronligini yaxshi koʻradigan Shoira. — Yoshlik

Toʻliq maqola →