Qidiruv

sft. Tirik organizmlarning hayoti va oʻsishiga, yaʼni biologiyaga oid.

Biologik jarayonlar. Biologik tadqiqotlar.

Ichimlikning biologik qimmati undagi mineral modda, vitamin, oqsil, ferment va hokazolar miqdoriga koʻra belgilanadi. — Fan va turmush

Onaning farzandiga boʻlgan biologik, ruhiy va ijtimoiy bogʻliqligi bu betimsol qoʻshiqning taʼsirchanligini kuchaytiradi. — Saodat

u yoki bu hayvon organizmlari yoki turkumlarining tarqalishiga gʻov boʻlib turgan biologik omil (raqobat, yirtqichlik va b.).

B.t. yoki tur deb, odatda, individlari chatishib, serpusht nasl qoldirish xususiyatiga (fertilligi pasaymasdan) ega boʻlgan, umumiy morfofiziologik belgilar bilan oʻzaro munosabatlarda boʻluvchi, boshqa shu kabi individlar guruhidan farqli oʻlaroq gibrid shakllari amalda butunlay boʻlmaydigan muayyan arealda yashovchi populyatsiya yoki populyatsiyalar turlariga aytiladi. B.t.- tirik organizmlar tizimining asosiy tarkibiy birligi, evolyutsiyaning sifatiy bosqichidir. Majburan bejins (agam), partenogenetik va oʻzini-oʻzi urugʻlaydigan organizmlarda B.t. deb bir xil klonlar (bir organizm nasllari) guruhi yoki genetik, morfofiziologik jihatdan, egallagan muayyan areali va yashash muhiti bilan oʻxshash oʻzaro munosabatlarga ega tizma tushuniladi.

organizmlarda tabiat hodisalari va fasllarining oʻzgarishi bilan bogʻliq boʻlgan fiziologik, biokimyoviy oʻzgarishlar.

население биологическое

oqovalarni biologik usulda tozalashda qoʻllaniladigan hovuzlar. Mustaqil ravishda tez oksidlanuvchi organik moddalar bilan toʻyingan oqovalarni mikroorganizmlar va suv oʻtlari yordamida tozalashda yoki sanoatning tozalash inshootlari hamda tabiiy suv qabul qiluvchi havzalar oʻrtasidagi oraliq obyekt sifatida foydalaniladi. Suvning oʻzini-oʻzi tozalash xususiyati asosida ishlab, qishloq xoʻjaligida oʻgʻit, yoki oʻgʻit ishlab chiqarish uchun xom ashyo sifatida qoʻllaniladigan loyqasimon massani yigʻadilar.

ruschaбиологическое свойствоinglizchabiological peculiarity

ekologik monitoringning ifloslangan tabiiy muhitda tirik organizmlarning hayot kechirishini (reaksiyasini) kuzatadigan turi.

odamlar, hayvonlar, oʻsimliklar, atrof muhitning biologik favqulodda vaziyat manbai keltirib chiqargan yoki keltirib chiqaradigan xavflardan muhofazalanganlik holati.

ekotizimga unga yot boʻlgan organizm turlarining kiritilishi va ularning koʻpayishi. Mikroorganizmlar bilan ifloslanishga bakteriologik yoki mikrobiologik ifloslanish ham deyiladi.

Biosferada – tirik organizmlar va oʻsimliklarda axborot texnologiyalari amalga oshishining umumiy qonuniyatlarini va xususiyatlarini oʻrganuvchi fan. XX asrning oxirlarida rivojlana boshlagan fundamental informatikaning boʻlimi.inglizchabiological informaticsruschaбиологическая информатика

organik materiallarning mikroorganizmlar yordamida parchalanishi.

inson qon aylanishi tizimidagi qoʻgʻoshinning eng yuqori darajasi biologik standartga misol boʻla oladi. Nazorat vositasi sifatida biologik standartdan foydalanishning afzalligi shundaki, u oʻrganilayotgan, yaʼni himoyaga muhtoj obyektga barcha manbalarning bir vaqtdagi taʼsirini aniqlaydi. Kamchiligi: biologik standartni qoʻllab, eng yuqori meʼyordan ortib ketganligini aniqlash uchun organizmga ifloslantiruvchi kelib tushishi kerak, uning miqdori esa juda katta boʻlishi mumkin.

turkumning modda va energiyadan foydalanish asosida organik moddani qayta ishlab chiqarish xususiyati. B.m. odatda maydon birligiga taqsimlangan biologik netto va brutto mahsulot miqdori bilan baholanadi.

umuman olganda tirik moddaning murakkabligi, oʻz funksiyalarini oʻzi sozlash qobiliyati va ulardan har tomonlama foydalanish imkoniyatini aks ettiruvchi biologik obyektlarning farqlanadigan turlari yoki hodisa-

sanoat materiallari, mahsulotlar, inshootlar, yem va oziq-ovqat mahsulotlari odam uchun foydali (qar. Antropotsentrizm) xususiyat va sifatlarining ularga joylashib olgan tirik organizmlar taʼsirida nomaqbul (inson nazarida) tomonga oʻzgarishi (yogʻochning zamburugʻ va hasharotlar tomonidan kemirilishi, oziq-ovqat mahsulotlarining mogʻorlashi, gʻisht devorlarining oʻsimlik ildizlari taʼsirida yemirilishi va h.k.).

tirik modda biomassasining muayyan vaqt birligidagi (odatda 1 yil) umumiy oʻsishi.

tuproq, suv va oqava suvlarga oqib ketgan neft mahsulotlari qoldiqlarini yoʻqotish yoki ularni boshqa ifloslantiruvchi moddalardan tozalash uchun tirik organizmlar, masalan, bakteriyalardan foydalanish.

muayyan vaqt birligida (odatda 1 yil) tirik modda biomassasining yoʻqotilgani chegirib tashlangan holdagi oʻsishi.

moddaning mikroorganizmlar taʼsirida jismonan yoki kimyoviy parchalanishga moyilligi.