Qidiruv

ot 1. Sarvdoshlar oilasiga mansub, doim yashil buta yoki daraxtlar turkumi.

Chinor chirimas, archa qurimas. — Maqol

2. ayn. Qoraqaragʻay.

3. Shu daraxtning yangi yil kunlarida kesib olib bezatilgan shoxi yoki tupi.

Archa yasatmoq.

ot Nuqul archa bilan band yer, maydon.

Koʻksoy oʻzanidan koʻtarilayotgan quyuq tuman., archazor ustiga salobat bilan bostirib bormoqda. — S. Anorboyev, Oqsoy

n oʻzbekchaarxeolog, arxeologiya mutaxassisiruschaархе́олог

olm. jaml. olm. Mavjud boʻlgan narsa, kimsa yoki hodisalarning hammasi; bekam-u koʻst; hamma.

Toʻy — tegishliniki, hayit — barchaniki. — Maqol

Saxiy topsa — barcha yer, baxil topsa — bosib yer. — Maqol

Dunyodagi koʻrib oʻta turgan barcha orzuyimiz, havasimiz faqat sengagina qarab qolgan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Anvar har kim uchun sevimli barchaga baravar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

ot 1. Ilgari vaqtlarda deraza vazifasini oʻtagan bir yoki qoʻsh tabaqali eshikcha.

Ota darvozaga tamba tirab, qoʻshnining darchasidan oʻtib, koʻchaga chiqdi. — S. Nurov, Narvon

Toʻtibu Zumradning qoʻlidan xatni tortib olib, darcha tomon yugurdi. — S. Zunnunova, Olov

2. Eshik yoki devorga oʻrnatilgan kichkina eshikcha yoki deraza.

Koʻpincha yopiq boʻladigan kassa darchasidan yoqimli zarhal nur tushib turadi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Ochiq darchaning yupqa romiga ikki tirsagi bilan tayanib, tashqariga koʻz soldi. — A. Muxtor, Asarlar

Darchalarga atlas va shoyi pardalar tutilgan. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

3. koʻchma Foydalanish, kirish imkoni; yoʻl.

Dasturxon ustida qizidi suhbat. Ochdi goʻyo birdan fan darchasini. — M. Ikrom

Qaysi bir odamning baxtiga yorsan, Ochildimi senga tole darchasi? — A. Oripov, Yillar armoni

Ezgulik darchasin chertmadi bekor, Sokin kechib oʻtdi oʻtu suvidan. — Otayor, Oq fasl

n U parcha, boʻlak, qiyqindi, asorat, qoldiq :: debris /ʼdeɪbri:; US deʼbri:/ n [U] parcha, boʻlak, qiyqindi, asorat, qoldiq

ot 1. Butundan kesib, qirqib, yirtib, sindirib olingan yoki oʻzi ajragan qism; boʻlak, boʻlakcha.

Qogʻoz parchasi. Bomba parchasi.

Bahodir kallaklangan tol orasidan suyak, sovun parchalarini olar ekan, birdan Nilufarning yelim qoʻgʻirchogʻi chiqib qoldi. — S. Ahmad, Yulduz

Keksa ishchi soʻnggi goʻsht parchasini ogʻziga soldi. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

Deraza oynalariga yirik qor parchalari oq kapalakday urinadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. ad. Asarning tugal mazmunli kichik qismi.

Romandan parcha, Koʻpgina oqshomxonlar yozuvchilarning yangi asarlaridan parchalar berib borishni, sanʼatkorlarimiz haqida koʻproq yozishimizni iltimos qilishdi. — Gazetadan

Abdulla Qahhor, to asar bitguncha, taassurotingiz buziladi, fikringizni toʻla ifodalay olmaysiz, deb hatto parcha oʻqigani ruxsat bermas edilar. — K. Qahhorova, Chorak asr hamnafas

3. koʻchma Boʻlak, boʻlakcha, qism.

— Oʻgʻlim, — dedi ona oʻrnidan turib, yuz-koʻzlarini boshidagi durrasining uchiga artar ekan, — farzand — qalb parchasi. — Gazetadan

ot 1. ayn. Zarchuva.

Doʻppili odam rangi zarchaning rangiday sariq, mendayin bir kal ekan. — T. Murod, Ot kishnagan oqshom

2. shv. Sariq, sargʻish.

Xushroʻy uzun boʻyli, qotmaroq va zarcha tanli edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Nihoyat darajada, haddan tashqari; oʻlguday,

Oʻlarcha ochkoʻz. Oʻlarcha ichi qora.

[

Oyqiz xola:] Yolgʻiz bolam oʻksimasin, yaxshi oʻssin, deb mushuk boladay papalab katta qildim. U boʻlsa oʻlarcha oʻjar, birkesar bola chiqdi. — R. Rahmonov, Changalzordagi sharpa

ot Shar soʻzining kichraytirish shakli.

ot Harbiylarcha, harbiychasiga.

Askarcha yurish.

ayn. Garchi.

Qiz tomon, garchand toʻyni bir yil keyin qilish sharti bilan boʻlsa ham, rozilik beribdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Garchand men bolaligimda bu sheʼrlarning mazmuniga aniq tushunmasam ham, lekin sheʼriy ruh tasavvurimda nimagadir intilishga undardi. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

1. kam qoʻll. Toʻsiqsiz ergash gap tarkibida “har qancha“, “qanchalik“, imkon boricha maʼnosini bildiradi.

Parda yopildi. U odamlar harchand chapak chalishsa ham, qayta ochilmadi. — A. Eshonov, Chorgoh

Sultonov harchand urinmasin, ularning gapi qovushmadi. — E. Usmonov, Yolqin

Yodgor uni harchand ranjitgisi kelmasa-da, yolgʻon gapirolmadi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. s. t. Inkor maʼnosini kuchaytiradi; aslo, hech.

Hasanxonning pand-u nasihatlarini Zevarxon qabul qilmadi, harchand gapga quloq solmadi. — Bahrom va Gulandom

m ruschaторговец, купецoʻzbekchadoʻkondor, savdogar

ruschaшагаяoʻzbekchayura turib

ot Oydek goʻzal, mohpora, nozanin.

Kolxoz shiyponiga yigʻilgan barcha, Keldi Gulbahori xuddi oyparcha. — M. Alaviya

tatarsha

ot 1. s. kichr. Daftar

Tavhidiy daftarchani ochdi va qadamini sekinlatib oʻqiy boshladi. — A. Qahhor, Asarlar

[Zokir ota] uning [Sidiqjonning] otini daftarchasiga yozib qoʻydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Bosmaxonada kitobcha shaklida tayyorlangan yondaftar yoki grafalari zarur vaqtda toʻldiriladigan rasmiy hujjat.

Fosih afandi qoʻlidagi daftarchasi bilan qalamini yerga qoʻyib, chapak chiqdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot 1. shv. Chittak.

2. koʻchma Tirrancha, tirmizak.

Shuncha yoshga kirib, shuncha yil el boshida turib obroʻ orttirgan Umarni jinqarchalar otdan agʻdarib tashlagani yaxshimi? — I. Rahim, Ixlos

Bay-bay-bay oʻzi jinqarcha boʻlsayam, shunaqa zahar qizki, xuddi Zulayho opangizga oʻxshaydi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol