Поиск

м qutb

shar qutblari

L.Eyler fikricha, yer yuzasidagi har qanday nuqta boʻlib, shu nuqtadan oʻtuvchi nisbiy oʻq atrofida litosfera plitalarining aylanish harakati. Shu nazariyaga muvofiq harakatning ushbu nuqtadagi chiziqli tezligi va amplitudasi P.a.q.dan uzoqlashgan sari plitalarning umumiy chegarasi atrofida oshib boradi. P.a.q. holati transform (bir shakldan boshqa shaklga oʻtgan) yoriqlar yordamida aniqlanadi. Plitalar esa shu yoriqlarga nisbatan parallel holatda harakatlanadi. Shuningdek, P.a.q. holati paleomagnetizm maʼlumotlari, magnit anomaliyasi, chokli zonalar, spreding tizmalari va nihoyat, asosan, sust kontinental chekkalar geometriyasi bilan ifodalanadi. Transform yoriqlar P.a.q. atrofida joylashgan kichik konsentrik (bitta umumiy markazga ega boʻlgan) doiralar bilan mos keladi, shu sababli uning yoʻnalishini yoriqqa urunma koʻrinishida oʻtadigan perpendikulyar chiziqlar yordamida aniqlash mumkin. Kontinentlarning yaxlitligini tasavvur qilgan holda ular yuzasida joylashgan ikki (yoki undan koʻp) nuqtalarning koordinatalari aniqlansa, ular yordamida kontinental chekkalardagi P.a.q.ni topish mumkin boʻladi. Bunday nuqtalar aylana yoylari bilan birlashtiriladi, soʻngra ular boʻyicha perpendikulyar chiziqlar oʻtkazilib ularning kesishgan nuqtasi topiladi. Bu nuqta P.a.q. holatini bildiradi. P.a.q.ni dengiz magnit anomaliyasi yordamida ham aniqlash mumkin. Maʼlumki, okean poʻstining spreding zonasidagi vulkan jinslarida Yer magnit maydonining qutblanishini davriy oʻzgarishiga bogʻliq holda magnit anomaliyasi vujudga keladi. Magnit anomaliyasi qarama-qarshi tomonga surilayotgan togʻ tizmalarida, odatda, simmetrik joylashadi (simmetrik spreding). Avval bir butun boʻlgan va keyinchalik boʻlinib ketgan ikki kontinent spredingi qutbini aniqlash uchun ikki tizma spredingidan oʻzaro taqqoslanadigan magnit anomaliyasi nuqtalari topiladi, soʻngra ular katta doira yoyi bilan birlashtiriladi. Yoyga oʻtkazilgan perpendikulyar chiziqlarning kesishgan joyi oʻrtacha aylanish qutbi holatini belgilaydi. Paleomagnit, strukturaviy, stratigrafik va paleontologik maʼlumotlar okeanlarning ochilish va yopilish jarayonlari fanerozoy va proterozoy davrlarida koʻp marotaba takrorlanib turganligidan darak beradi. Shunga koʻra, P.a.q. bilan chok zonalar va spreding togʻ tizmalari orasida bogʻliqlik borligi kuzatiladi. Aylanish qutbi holatini kuzatish orqali P.Morel (1978) qutb holatining turli vaqtlarda oʻzgarishini quyidagi olti qoida yordamida aniqlashni taklif etdi: 1) spreding zonasida bir-biridan uzoqlashib borayotgan ikki P.a.q., odatda plitalarning aylanish chogʻida yuzaga keladigan spreding togʻ tizmasining choʻziqlik chizigʻida yotadi; 2) spreding zonasida bir-biridan uzoqlashayotgan ikki P.a.q. kontinentlar oraligʻida avval mavjud boʻlgan chokli zonaning choʻziqlik chizigʻida yogadi; 3) kontinent bilan kontinentning toʻqnashuv joyidagi chokli zona boʻylab siljiyotgan ikki P.a.q. koʻpincha ushbu zonaning choʻziqlik chizigʻida joylashadi; 4) Uilson siklining boshlangʻich fazasida spreding zonasida ajralayotgan ikki P.a.q., odatda ushbu P.a.q. joylashgan nuqtaga toʻgʻri keladi; 5) aylanish qutbining moʻtadil holati kontinental chekka atrofiga toʻgʻri keladi; 6) yuqorida qayd qilingan qoidalar plitalarning ikkita aylanish qutblari mavjudligini bildiradi, shu sababli ulardan Yerning aylanish oʻqiga yaqin joylashganlari amalda qoʻllaniladi., Plitalarning aylanish qutbi

qutb tartibi

oʻzaro qutblar

английскийdipoleузбекскийzaryadlangan molekula (suv dipoli)., dipol

-ая, -ое ikki qutbli, bipolyar

английскийpolarization [pəʊlərı'zeıʃən]узбекскийjismni manfiy yoki musbat elektr zaryadlanishi, qutblanish(polyarizatsiya)

ж. Часть электрической цепи, имеющая две пары полюсов — входные и выходные.TOʻRTQUTBLILIK Elektr zanjirining ikki juft — kirish va chiqish qutblarga ega qismi., TOʻRTQUTBLILIK Elektr zanjirining ikki juft — kirish va chiqish qutblarga ega qismi.

бир ўлчов ва икки токли электродли каротаж қурилмаси (қ. Г.11-расм). И.қ.з.дан электр каротаж эгри чизиқларини қудуқда қайд қилишда фойдаланилади. Ikki qutbli zond

Magnit kallak tarkibiy oʻzagining magnit kallakning ishchi tirqishini hosil qiluvchi qismlaridan biri.русскийполюсный наконечник магнитной головки, Одна из деталей составного сердечника магнитной головки, образующих рабочий зазор магнитной головки.английскийpole tip