Поиск

ot 1. Instrument, asbob;

slesarlik asbobi.

2. Asboblar (bir maqsad uchun belgilangan asboblar majmui).

3. Cholgʻu (muzika) asbobi;

torli muzika asboblari;

klavishli muzika asboblari;

urib chalinadigan (urma) muzika asbobi.

4. Vosita, qurol, yoʻl, usul;

bilish vositasi.

sft. Musiqa asboblari vositasida ijro etiladigan yoki musiqa asboblari bilan ijro etish uchun belgilangan.

Instrumental musiqa.

— instrumentovka. Sheʼrda tovushlari bir-biriga ohangdosh boʻlgan soʻzlarni tanlab olish (q. Fonika).

n [C] mashshoq, sozanda, cholgʻuchi

узбекскийAsbobsozкаракалпакскийӘсбап сазлаўшыанглийскийTool maker

duradgorning asbobi

Kern qabul qiluvchi uskuna — burgʻilash jarayonida kern qabul qilib, uni togʻ jinsi massividan uzadigan va saqlaydigan, quduq gubidan yer yuzasiga tadqiqot uchun olib chiqadigan uskuna (2149-76 GOST boʻyicha kern qabul qiluvchi moslama). Kern olish va uni oʻrganish, ayniqsa, neft va gazni razvedka qilish maqsadida burgʻilash samarasi burgʻilashda kern qabul qiluvchi moslamaning konstruksiyasi va sifatiga bogʻliq. Ishlash prinsipi va konstruktiv xususiyatlariga qarab kern qabul qiluvchi uskunalar quyidagi turlarga boʻlinadi: R1 — olib qoʻyiladigan kern qabul qiluvchi moslama, rotorli burgʻilashda ishlatiladi; R2 — olib qoʻyilmaydigan kern qabul qiluvchi moslama, rotorli burgʻilashda ishlatiladi; T1 — olib qoʻyiladigan kern qabul qiluvchi moslama, turbinali burgʻilashda ishlatiladi; T2 — olib qoʻyilmaydigan kern qabul qiluvchi moslama, turbinali burgʻilashda ishlatiladi. Kern qabul qiluvchi uskunalar uch turda ishlab chiqariladi: 1 — zich togʻ jinslardan kern olish uchun; 2 — darzlangan, zichlangan yoki zichligi va qattiqligi boʻyicha almashinib turadigan jinslardan kern olish uchun; 3 — yemiriladigan va yuvuvchi suyuqlik bilan yuviladigan sochiluvchan jinslardan kern olish uchun. Birinchi turiga yuvuvchi suyuqlik oqimidan izolyatsiyalangan va snaryad korpusi bilan birga aylanadigan kern qabul qilgich mansub. Bunga «Nedra» kolonkali snaryadi misol boʻloladi. Snaryad VNIIBT da ishlab chiqarilgan. 5 metrli, ikki-uch yoki koʻproq seksiyalardan iborat. Kern qabul qiluvchi moslamaning ikkinchi turi aylanmaydigan kern qabul qilgich bilan tayyorlanadi. Ishonchli kernuzgich va kernushlagich orqali bir yoki bir necha podshipnik-

Samolyotni tashqi muhitni har qanday vizual kuzatishlarsiz, faqat bort qurilmalarining koʻrsatkichlaridan foydalangan holda boshqarish imkonini beradigan navigatsiya usuli.русскийинструментальная навигация, Метод навигации, позволяющий управлять самолетом, используя только показания бортовых устройств, без какого-либо визуального наблюдения внешней среды.английскийinstrument navigation

хорижий фирмаларда керн қабул қиладиган ускуналар жинсни емирувчи ускуналар билан бирга тайёрланади. Ускуналарнинг турли хиллари АҚШ, Бельгия, Швеция, Руминия ва Франция фирмаларида ишлаб чиқарилади. Америкада «Кристенсен», «АСС», «Эй-УАН БИТ Энд ТУЛ», «Рид Тул Компании», «Ракер Хайкэлог», «Уэлкер-Ние Меньюфекчрин Компани, Инкорпорейтед» фирмаларида тайёрланади. «Кристенсен» фирмаси керн қабул қилувчи ускуналарнинг (олмосли бурғи бошчалари билан) кўп хилларини ишлаб чиқаради. Булардан учинчи тури Р2 энг аҳамиятлиси ҳисобланади. Колонкали снаряди юмшоқ, эластик резина шланги билан жиҳозланган керн қабул қилгич билан чиқарилади. Снаряднинг диаметри (қобиғининг ташқи юзаси бўйича) 174,6 мм, ташқи диаметри 190,5—244,5 мм, олмосли бурғи бошчали. Узунлиги 11,6 м, керннинг максимал узунлиги 6,1 м, диаметри 76,2 мм. Шунингдек, «Кристенсен» фирмаси керн қабул қиладиган мосламанинг Р2 иккинчи турини (айланмайдиган ички қувур билан) чиқаради. Буларга олти ўлчамда чиқариладиган (104,8/54 дан 203,2/133,4 мм) 250Р серияли снарядлар мансуб. Снарядлар кернни мослайдиган асбоб билан жиҳозланган. Денгизда бурғилаш учун «Кристенсен» фирмаси махсус снарядлар тайёрлайди. Снаряднинг узунлиги 18,3 м, корпусининг ташқи диаметри 114,3 ва 158,8 мм. Олинадиган керннинг диаметри тегишлича 54,0 ва 76,2 мм. Стабилизатор билан жиҳозланган керн қабул қилувчи ускуналар «АСС» фирмасидан чиқади. 250Р снарядидан ички қувурлар бирикмасининг жойлашиш тармоғи, стабилизатори ва бўшаган переводникнинг алмаштирилиши мумкинлиги билан фарқланади. «Эй-Уан Бит энд Тул» фирмасидан керн қабул қилувчи ускунанинг намуна олинадиган Р1 тури тайёрланади. SK ва КК. SКнинг тузилиши стандарт, узунлиги 4,6 м, ташқи диаметри 125,4 мм. Шарошкали бурғи бошчалари билан бирга ишланган, диаметри 139,4дан 244,5 мм гача бўлган. Керн қабул қилувчи ускуналар яна Руминиянинг «Индустриалэкспорт», Швециянинг «Крелиус» ва «Атлас Копко» фирмаларида турли тур ва модификациялари ишлаб чиқарилади. Xorijiy kern qabul qiluvchi uskunalar

maxsus kalitlar, taglik vilkasi, sharnirli qisqich, quvur tutqichlaridan iborat. BQB va MQBni, perexodnik va koronkalarni burab kiritish va chiqarish uchun maxsus konstruksiyali sharnirli kalitlar mavjud. Sharnirli kalitlar yordamida snaryadlar biriktiriladi va qismlarga ajratiladi, tushirish-koʻtarish ishlari amalga oshiriladi. Burgʻilash quvurlari uchun sharnirli kalitlar (I.2-rasm, a) ishlatiladi. U, Burgʻilash va mustahkamlash quvurlari uchun uskunalar

neft va gaz quduqlarini kovlaydigan asboblar majmuasining ajralmas qismi boʻlib, ularning ogʻishini toʻgʻrilaydigan moslama. K.-m.a. dan quduq devorini tekislashda, jinslarning qulashidan quduq tanasining torayib qolgan joylarini kengaytirishda, gilli poʻstning hosil boʻlishidan yoki dolotaning diametrini yeyilishidan quduq tanasining toraygan joylarini kengaytirishda foydalaniladi. K.-m.a.lar uch guruhga (A.G.Kalinin, 1974): kalibrator, markazlashtiruvchi va stabilizatorlarga boʻlinadi. Kolibrator — markazlashtirish va kalibrlash funksiyasini bajaradi, yaʼni quduq tanasini doloto diametri boʻyicha kengaytiradi va kolibrlaydi. Shuningdek, dolotaning ishlashini yaxshilaydi va quduq oʻqining yoʻnalishini barqarorlashtiradi. Markazlashtiruvchi — BQBning tubini markazlashtirishga moʻljallangan. Quduq tubi dvigateli qobigʻiga yoki BQBga oʻrnatiladi. Uzunligi dolotaning 1—2 diametriga teng. Stabilizator — quduq tanasini yoʻnaltirish va BQBni markazlashtirishda ishlatiladi. Dolotaning 50—80 diametriga teng qilib tayyorlanadi va kalibrator yoki BQB orasiga oʻrnatiladi. Hamma asboblar (kalibrator, markazlashtiruvchi, stabilizator)ning diametri doloto diametriga teng. Konstruksiyasi boʻyicha uchala asbob ham bir-biridan farq qilmaydi, ammo turi, xili va modifikatsiyasiga qarab sezilarli farqlanadi. AQSH, Kanada va boshqa mamlakatlarda bularning hammasi bir nom bilan stabilizator deb yuritiladi. Kalibrovchi asboblar quvurli, plankali yoki qirrali, plashkali-spiralli, parrakli va rolikli turlarga boʻlinadi. Eng oddiysi quvurli hisoblanadi. Keyinchalik bunga stabilizatorga oʻxshab ishlaydigan OBQ ham kiritilgan. Yuvuvchi eritmaning OBQ — stabilizatorning tashqi yuzasi boʻylab normal harakatlanishi uchun turli chuqurlikda ariqchalar kesiladi. Shunda stabilizatorning yuzasi asta-sekin koʻp qirrali, spiralli yoki boshqa stabilizatorlar shakliga yaqinlashadi. Xorijda qirrali K.-m.a.lar koʻp ishlatiladi. Ishlaydigan qismlari qobiq bilan bir butun qilib yoki unga payvandlanib tayyorlanadi. Plashkali K.-m.a. — nisbatan kam tayyorlanadi. Ishchi qismlari — plashkalar, bolt yoki vint yordamida quvursimon qobiqqa ulangan. Plashkalarning almashtiriladigan, oʻzaro ikki martaba almashinuvchi, ishchi yuzalari qattiq qotishma bilan mustahkamlangan xillari mavjud. Spirali (buramali) K.-m.a. quvur qobiqli yoki yechiladigan muftali qilib tayyorlanadi. Ishchi yuzalari zarrasimon qattiq qotishma yoki qattiq qotishmali shtir bilan mustahkamlanadi., Kalibrovchi-markazlashtiruvchi asbob

Mintaqa (hudud)ni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni davlat tomonidan tartibga solish instrumentlari

oʻlchov asbobi

chizmachilik asboblari

birovning asbobi

kerakli asbob

katta instrument, asbob

quduq burgʻilash maqsadida ishlatiladigan uskunalar. B.u. texnologik, yordamchi, falokat va maxsus turlarga boʻlinadi. Texnologik B.u.ga quduq burgʻilashda ishlatiladigan: jins maydalovchi uskunalar (koronka, doloto, kengaytirgichlar), kernuzgichlar, perexodniklar, burgʻilash quvurlari birikmasi va boshqa uskunalar kiradi. Maʼlum bir ketma-ketlikda biriktirilgan texnologik uskunalar toʻplami burgʻilash snaryadi deb ataladi. Yordamchi B.u. quduq devorini mahkamlash va texnologik uskunalarga xizmat qilishga moʻljallangan. Unga: mustahkamlash quvurlari, muftalari, nipellar, qisqichlar, kalitlar, elevatorlar va sh.k. kiradi. Falokat B.u.ga quduqlardagi falokatlarni bartaraf qilishga moʻljallangan uskunalar kiradi. Ularga ilintiruvchi uskunalar (metchik, kolokol va sh.k.), kesuvchi uskunalar (uruvchi toʻqmoq, titratkichlar va sh.k.) va b. misol boʻladi. Maxsus B.u. — quduqning qiyshayishining oldini olish va toʻgʻrilash va sh.k. maxsus ishlarni bajarishda ishlatiladigan uskunalar., Burgʻilash uskunasi

ish asbobi

torli instrument, asbob