Қидирув

м 1. посл. қаҳрамон, ботир, баҳодир

кто за правду горой, тот истинный герой ким ҳақиқат учун жон берса, ўша ҳақиқий ботир

2. қаҳрамон (асардаги образ)

герой повести қисса қаҳрамони

меҳнат қаҳрамони

уруш қаҳрамони

-ая, -ое, -ие қаҳрамонона, қаҳрамон...

героический народ қаҳрамон халқ

героический подвиг қаҳрамонона иш

асар қаҳрамони

Совет Иттифоқи Қаҳрамони

Социалистик Меҳнат Қаҳрамони

адабий асар қаҳрамони. Бадиий асарда иштирок этувчи шахслар. Адабий асар қаҳрамонлари ўз характери жиҳатидан икки хил бўладилар: а) ўз хатти-ҳаракати, кечинмалари билан замонасининг илғор кишиларига хос хусусиятларни ўзида мужассамлаштирувчи, китобхонга ижобий таъсир этиб, кишиларга намуна бўлувчи асар қаҳрамонлари ижобий образлар деб юритилади. Фарҳод, Ширин, Лайли, Мажнун (Навоий); Татяна (Пушкин); Тарас Булба (Гогол); Павел Власов, Пелагея Ниловна (Горкий); Отабек, Кумуш, Анвар ва Раъно (Абдулла Қодирий); Ёʻлчи, Гулнор (Ойбек); Саида, Козимбек (Абдулла Қаҳҳор) кабилар ижобий образларга мисол бўла олади; б) ўзида замонасининг қолоқ ва ярамас хислатларини акс эттирувчи асар қаҳрамонлари салбий образлар деб юритилади. Яго (Шекспир); Хлестаков (Гогол); Ҳомид, мулла Абдураҳмон (Абдулла Қодирий); Мирзакарим-

қаҳрамон шаҳар

Лирик асар асосида ётган «мен»дан иборат адабиёцҳуносликдаги шартли тушунчалардан бири бўлиб, лирик қаҳрамон сифатида кўпинча шоирнинг ўзи гавдаланади. Лирик қаҳрамоннинг ички дунёси конкрет руҳий ҳолат, кечинма воситасида бирор ҳаётий вазиятда очилади. Шунинг учун ҳам шеърдаги лирик қаҳрамон характери унинг у ёки бу конкрет ҳолатдаги, аммо барча қирралари билан биргаликда намоён бўлиши деб тушунмоқ керак. Шоирнинг эстетик идеали ҳар бир шеърда кўриниб турса-да, бу эстетик идеал ўзининг бутун борлиғи билан унинг умумижоди доирасида тўлиқ намоён бўлади. Ҳаётий томонлари, эстетик позицияси жиҳатидан жуда кўп умумийликларга эга бўлишидан қатъи назар, лирик қаҳрамонни шоир шахсияти билан айни бир нарса деб тушунмаслик керак. Бу нарса лириканинг табиатига жуда ҳам содда, оддий қараш бўлиб қолади ва хато хулосаларга олиб келади. Бошқа адабий турларда бўлгани каби лирик қаҳрамон ҳар бир шоир томонидан ҳаётий материал танлаш, типиклаштириш, бадиий тўқималар воситасида яратилади. Шунинг учун ҳам лирик қаҳрамон «мен», «сен», «у» каби шаклларда бўлиши мумкин. Бироқ қайси шаклда акс этмасин, лирик қаҳрамоннинг қиёфаси, хатти-ҳаракати шоирнинг нуқтайи назари, муносабати билан ўлчанган ва баҳоланган бўлади. Чунки шоир шахсияти, кечинма ва фикрлари билан шеърдаги лирик қаҳрамон шахсияти, кечинма ва фикрлари ўртасида бадиий образ билан прототип орасидаги алоқага ўхшаш муносабат мавжуд бўлади. Образ прототипга қараганда кенгроқ, кўп қирралироқ бўлганидек, лирик қаҳрамон ҳам шоир шахсияти, автобиографиясига нисбатан кенгроқ бўлади., лирик қаҳрамон

Адабиётнинг тарбиявий, эстетик аҳамиятини белгиловчи муҳим белгилардан бири. Маълумки, адабиётда ҳар бир ҳаётий воқелик у ёки бу давр ижтимоий идеаллари асосида тасвирланади. Мана шу нарсани конкрет инсон образига нисбатан қўллаш ижобий қаҳрамон масаласини келтириб чиқаради. Демак, ҳар бир даврнинг ижтимоий-эстетик идеаллари билан боғлиқ ҳолда шу даврнинг ўз ижобий қаҳрамонлари мавжуд бўлади. Ижобий қаҳрамон, у ёки бу даврнинг, бирор ижтимоий синф ёки гуруҳнинг илғор ғояларини ифодаловчи, ташувчи адабий асардаги образ ёки образлар системасидир. Прометей, Алпомиш, Илья Муромец, Гўрўғли каби образлар халқ эпосининг ижобий қаҳрамонлари бўлиб, улар ўзлари мансуб халқнинг ғоявий-эстетик идеалини акс эттирадилар. Шунинг учун ҳам улар ботир, ўлмас қаҳрамон сифатида тасвирланади. Реализм адабиётида эса давр пафоси, жамият идеали индивидуал-ижобий образлар воситасида, ҳаётий воқеалар асосида реалистик акс эттирилади. Тарихий тараққиётнинг тўхтовсиз ҳаракати, ижтимоий идеалларни ҳам тинимсиз ўзгартириб боради. Бир даврнинг ижобий образи иккинчи бир даврнинг ижобий образи талабларига тўғри келмайди. Адабиётшуносликда ижобий қаҳрамон масаласига конкрет тарихий нуқтаи назардан ёндашгандагина, уни тўғри ҳал қилиш мумкин. Ижобий қаҳрамон тушунчасининг тарихий тушунча эканлиги яна шу нарса билан ҳам белгиланадики, у адабиётнинг ривожланиш босқичларидаги конкрет вазифа, мақсад ҳамда сифатлар билан боғлиқдир. Социалистик реализм адабиёти ижобий қаҳрамон масаласини марксча-ленинча назария асосида ҳал қилмоқда. Бу жараённинг моҳияти кўп қиррали ҳаётий воқеаларни индивидуал ижобий образлар орқали реалистик акс эттиришда кўринади. Демак, ҳар бир даврнинг ўз ижобий қаҳрамони бор деганимизда, ижобий қаҳрамонни яккаю ягона тип сифатида эмас, балки ижобий қаҳрамон

Ленинград — қаҳрамон шаҳар.