Поиск

ot 1. Mendeleyev davriy sistemasining V guruhiga mansub kimyoviy element; oq, qizil va qora rangda boʻladigan, suyuqlanish temperaturasi va boshqalar baʼzi xossalariga koʻra oʻzaro farqlanuvchi, kimyoviy faol metallmas modda (oʻgʻit, gugurt ishlab chiqarishda, metallurgiyada, organik sintezda qoʻllanadi).

Ona sutida oqsillar, yogʻlar kalsiy va fosfor kabi toʻyimli moddalar yetarli boʻladi. — Saodat

Tuproqda fosfor taqchil boʻlsa, kartoshkaning gullashi va hosil pishishi sekinlashadi. — Fan va turmush

2. s.t. Fosfatli oʻgʻit turi. Fosfor yanagi hafta keladi.

Ikkinchi chopiqni tamomladingmi? — I. Rahim, Chin muhabbat

английскийphosphorusузбекскийdavriy jadvalning V guruhiga mansub, t.r. 15, at.m. 30,97 element. 1669-yili ochilgan. Yerdagi miqdori 9,3·10⁻²%. tabiatda 180 ga yaqin minerallari maʼlum. Ulardan koʻp tarqalgani kalsiy fosfat saro₄. u oq, qora va qizil rangda boʻladi, oq fosfor 200-220°s da qizil fosforga aylanadi. Fosfor mineral oʻgʻit, metallurgiyada esa qotishma olishda ishlatiladi., fosfor

ot Fosforit (togʻ jinsi).

sft. Tarkibida fosfor mavjud boʻlgan; fosfor aralash(tiril)gan.

Fosforli tuz. Fosforli ruda. Fosforli oʻgʻitlar.

Fosforli va kaliyli oʻgʻitlarning asosiy qismi yerga kuzda goʻng bilan birga solinadi. — Fan va turmush

английскийphosphorite['fosfə rais], rock phosphate [rok'fosfeit]узбекскийtabiiy choʻkma mineral Ca₁₀F₂(PO₄)₂ — appatitlar guruhiga kiradi. Fosforit konidarudaning qalinligi 10m yuqori boʻladi. P₂O₅ ning konsentratsiyasi 28-36% baʼzida 5-18% boʻlib bunday rudalar boyitiladi., fosforitlar

organik moddalar molekulasiga fosfat kislota qoldigʻini kirishi. Bunda tashqi energetik resurslar energiyasi yuqori energetik birikmalar (ATF) energiyasiga aylanadi. Uch: substrat, oksidativ va fotosintetik fosforlanish xillari mavjud., Fosforlanish

Nuralanish qoʻzgʻatuvchisining taʼsiri toʻxta-gandan soʻng uzoq vaqt saqlanadigan lyuminessensiya., FOSFORESSENSIYA, FOSFORESSENSIYA, Nurlanish qoʻzgʻatuvchisining taʼsiri toʻxtagandan soʻng uzoq vaqt saqlanadigan lyuminessensiya.

английскийphosphorite pelletsузбекскийfosforitning mayda zarrachalaridan olingan yirik sharsimon donador kumoqlar. Ularning mustahkamligini oshirish uchun kuydirish jarayonidan foydalaniladi., fosforitli kumoqlar

tarkibida fosfor elementi bor mineral oʻgʻitlar., Fosforli oʻgʻitlar

английскийphosphoriter sinter ['fɔsfəraıtə 'sıntə]узбекскийchangsimon fosforit rudalarini aglomeratsiya (quritish, degidratatsiya, dekarbonizatsiya jarayonlari) qilishda olingan aglomerat., fosforli aglomerat

maxsus fermentlar — proteinkinazalar yordamida fosforlanuvchi membrana, ribosomal va boshqa oqsillar. Bunday fosforlanish vaqtinchalik ahamiyatga ega boʻlib, boshqaruvchilik vazifasini bajaradi., Fosforlangan oqsillar

tirik organizmlarda organik moddalarning oksidlanishi natijasida ajralib chiqqan energiya hisobiga ADF va fosfor kislotadan ATF ning hosil boʻlish jarayoni., Oksidativ fosforlanish

английскийferrophosphomsузбекскийtarkibida 14-18% P boʻlgan temir qotishmasi, ular choʻyanni legirlash uchun ishlatiladi., ferrofosfor

английскийdephosphori zing agentузбекскийsuyuq choʻyan va poʻlatdan fosforni chiqarish uchun ishlatiladigan reagent. D. sifatida turli aralashmalar ohak, temir rudasi ishlatilishi mumkin., fosforsizlantiruvchi, defosfator

английскийdephosphori-zation [di:'fɔsfəraızeı ʃən]узбекскийsuyuq choʻyan, poʻlat yoki shlakdan fosforni chiqarib yuborish., fosforsizlantirish (defosforatsiya)

английскийrephosphorizationузбекскийpoʻlat ishlab chiqarishda toshqoldan suyuq metallga fosforning qayta oʻtishi., qayta fosforlanish

английскийdephosphorizatio nузбекскийsuyuq choʻyan, poʻlat yoki toshkolni oksidlovchi muhitda fosfordan tozalash. Jarayon suyuq eritmaga CaO, CaF₂ va temir rudasini 7:1:2 nisbatda, metall massasidan 3% miqdorda, kislorod bilan birga beriladi. Kalsiy karbidi berilsa ham boʻladi. U holda 2P+3CaC₂=Ca₃P₂+6C reaksiyasi sodir boʻladi., fosforsizlantirish

murakkab organik birikma; adenin, fosfat kislotaning ikki qoldigʻi va ribozadan iborat nukleotid. Hujayra energetikasida muhim ahamiyatga ega., Adenozindifosfat kislota (ADF)

adenin, riboza va fosfat kislotaning uchta qoldigʻidan tashkil topgan birikma. Tirik organizmlarda universal energiya tarqatuvchi va asosiy kimyoviy energiya manbaidir., Adenozintrifosfat kislota (ATF)

tarkibi adenin, riboza va fosfat kislotaning bitta qoldigʻidan iborat murakkab organik birikma. Nuklein kislotalar, kofermentlar tarkibida va erkin holda uchraydi., Adenozinmonofosfat kislota (AMF)