Qidiruv

n nitrogen, nitrites, nitrates

• azot kislotasi nitric acid

azot, azoteic [əʼzɒtɪk] azotga oid, tarkibida azot bor, azotli

sft. Tarkibida azot boʻlgan.

Azotli oʻgʻitlar.

fl. Azot yoki azotli moddalar bilan toʻyintirmoq, boyitmoq.

Tuproqni azotlamoq. Poʻlatni azotlamoq.

Azotobakter — tuproqda erkin yashovchi aerob bakteriyalar turkumi; havodagi azotni oʻzlashtirish xususiyatiga ega.

inglizchanitridingoʻzbekchachoʻyan, poʻlat va qiyin eruvchan metallar qotishmalarining yuza qatlamini 500-1200°S haroratda azotga toʻyintirish jarayoni. Azotga toʻyingan qatlamda nitrid hosil boʻlishi hisobiga uning qattiqligi oshadi., azotlash

Azot toʻplovchilar — havodagi molekulyar azotni oʻzlashtirib, organik moddaga aylantiruvchi bakteriyalar. Bularga azotobakterlar, tugunak bakteriyalari, sianobakteriyalar va boshqa mikroorganizmlar kiradi.

atmosferani hosil qiluvchi kislorod-azotli gazlar, shuningdek, Yer poʻsti gazlari taalluqli. Kimyoviy tarkibining eng koʻp qismi azot, kislorod hamda CO₂ va CH₄ aralashmalardan iborat. Azotli oqimlarga

Azot muvozanati — odam va hayvon organizmidan chiqadigan azot miqdorini ozuqa bilan olinadigan miqdoriga tengligi. Voyaga yetgan organizm normal holatida azot muvozanatiga ega.

Azotli oʻgʻitlar — tarkibida azot boʻlgan oʻgʻitlar. Bularga ammiakli, ammoniyli, nitratli, ammoniy-nitratli, amidli oʻgʻitlar kiradi.

inglizchanitrogen potential ['naɪtrədʒən pə'tenʃ(ə)l]oʻzbekchamuhitning metallni azot bilan muvozanat konsentratsiyasigacha toʻyintirish qobiliyati., azot potensiali

атмосфера, ер ости ва денгиз сувларидан катта чуқурликда тикланиш шароитида ҳосил бўлади. Ороген ва платформа ҳудудларида кенг тарқалган. Атмосфера ёғинларидан ҳосил бўлган сувларнинг минераллашиши 1—1,5 г/л, кимёвий таркиби гидрокарбонат-натрийли ёхуд хлорид-сульфат-натрийли бўлиб, юқори миқдорда (40—50 дан 180—200 мг/л гача) кремний кислотали бўлади. Сувларнинг бундай кимёвий таркиби жинсларнинг инфильтрацион сувлар таъсирида эришидан ҳосил бўлади. Йирик тектоник зоналардаги артезиан ҳавзаларнинг чуқур қисмларидаги чўкинди ётқизиқларнинг ишқорий ювилишидан А.т.с. пайдо бўлади. Мас., Тошкент тоғ олди артезиан ҳавзаси. Денгиз сувлари юқори даражада минераллашган (40 г/л дан кўп) бўлиб, хлорид-натрийли ва хлорид-кальций-натрийли таркибга эга, шунингдек, уларда микроэлементлардан бром ва йод учрайди. Бундай зонада температура 90°С га етади. Юқори даражада минераллашган сувлар кам тарқалган бўлиб, уларнинг келиб чиқиши катта чуқурликлардаги қадимий метаморфлашган денгиз сувлари билан боғлиқ. А.т.с. қатлам ёки дарзлик сувбосимли системаларда учрайди. Azotli termal suvlar

yuqori darajada qizigan suv boʻlib temperaturasi yer yuziga yaqin joylarda ham 200—300°S ga yetadi. Bunday suvlar yer yuziga yetib kelganda bugʻga aylanadi va bugʻ-suv oqimlari — geyzerlar hamda qaynar buloqlarni hosil qiladi. Burgʻ quduq bilan ochilganda bugʻ-suvlar favvora boʻlib otiladi. A.-k.a.t. tiklanish jarayoni taʼsirida yuqori temperaturali sharoitda faol vulkan oʻchoqlari yaqinida hosil boʻladi. Ular Kamchatkada, Kuril orollarida, Yangi Zelandiyada, Islandiyada, Italiyada va boshqa joylarda uchraydi. Minerallashishi 2—5 g/l, kimyoviy tarkibi xlorid-natriyli. Kremniy kislota, gazlardan azot va karbonat angidridi juda koʻp miqdorda (300—600 mg/l gacha) uchraydi., Azot-karbonat angidridli termalar

bir asosli kuchli kislota. Kimyoviy formulasi HNO₃, rangsiz. Suvsizlantirilgandagi zichligi 1522 kg/m³, -41,6°S da eriydi, 82,6°S da qaynaydi. A.k. ning massa miqdori 68,4%, 121,9°S da azeotrop hosil qiladi, suvda yaxshi aralashadi. A.k. xalq xoʻjaligida azotli va murakkab tarkibli oʻgʻitlar olishda, rangli metallurgiyada metallarni eritishda, kimyo sanoatida oltingugurt kislotasini tayyorlashda, har xil azot birikmali organik moddalar olishda, raketa texnikasida yoqilgʻini oksidlovchi sifatida va xalq xoʻjaligining boshqa tarmoqlarida ishlatiladi. A.k. ammiakni 750°S temperaturada kislorod bilan oksidlab yoki 875—900°S temperatura va yuqori bosimda platinali katalizatorlar ishtirokida hosil boʻlgan NO ni NO₂ gacha oksidlab olinadi. Shuningdek, azotni oksidlab va oksidlarni suv bilan shimdirib ham A.k.ni olish mumkin. Laboratoriya sharoitida nitratlarni parchalab olinadi. A.k.ning massasi miqdori 97—98%, 58—60% li va 47% li turlari ham ishlab chiqariladi., Azot kislotasi

molekulasida S va N dan boshqa bir yoki bir necha N atomlari boʻlgan neftning organik birikmalari. Neftning asfalt-smolali majmuasiga mansub, murakkab tuzilishli koʻpincha yuqori molekulali moddalardan iborat. Asfalt-smolali moddalarga taalluqli boʻlmagan N.a.b.dan eng muhimi porfindir. Shuningdek, neftdan koʻp miqdorda toʻgʻridan toʻgʻri azotli asoslar olinadi. Neftning distillyatli qismidagi azotli birikmalar yuqori molekulali N.a.b.ni haydashda ularning termik parchalanishdan hosil boʻlgan mahsulotlarga mansub. Asfalt-smolali moddalarning murakkab molekulalarida N, S va O molekulalari birga boʻlishi mumkin., Neftning azotli birikmalari

inglizchasiderazot [saıdıə'zət]oʻzbekchatabiiy tugʻma mineral Fe₅N₂, siderazot

inglizchadenitrationoʻzbekchasuyuq metall va qotishmalardan erigan azotni chiqarib yuborish., azotsizlantirish

Impulsli rejimda qoʻllash uchun moʻljallangan gazotron.ruschaимпульсный газотрон, Газотрон, предназначенный для применения в импульсном режиме.inglizchapulse gas filled rectifier

Oʻzgaruvchan tokni toʻgʻrilash uchun moʻljallangan gazotron.ruschaвыпрямительный газотрон, Газотрон, предназначенный для выпрямления переменного тока.inglizcharestifier gasotron

Автомобиль с газотурбинным двигателе