Қидирув

дудуқ Баъзи товушларни қийналиб талаффуз этувчи ёки тутилиб гапирувчи. Дудуқ одам, Дудуқ одамнинг гапириши қийин, аммо унинг гапини эшитиш ундан ҳам қийин. Ф. Муса

ҳижрон поет. Айрилиқ, жудолик, фироқ. Булбул кетди, гул қолди, Ўртага тушди ҳижрон. Йигит ҳам соғинади, Ёр бағри лоладек қон. Ҳ. Олимжон Бахтиёр севгини куйларди со

покдомон Ор-номусини сақлаган; иффатли, номусли, ҳалол. Покдомон хотин. Наҳотки шундай покдомон одамнинг хонадони эгри кўчага киришга мажбур бўлса! Пора берса! Шуҳр

балогардон Бало-офатлардан муҳофаза қилувчи; уларни даф қилувчи; қутқарувчи, халоскор. Бир фалокат босиб иш пачава бўлса ҳам, шуларнинг ўзи балогардон. Т. Малик,

элан Эламоқ 1 феълининг мажҳул ва ўзлик нисбатлари. Эланган ун. Замон тебранган сайин у мислсиз зўр ғалвирда эланаётган буғдойнинг жиридай четга чиқади. А. Қаҳҳор,

бефарқ Ҳар нарсага, ҳар ишга эътиборсиз қарайдиган; лоқайд, бепарво. Бефарқ, беандиша киши экан-да раис. Ойбек, Олтин водийдан шабадалар Уларга бамайлихотир, бефарқ а

собит Бир гапда, мақсад-да, маслакда мустаҳкам турадиган; оғишмайдиган. Собит курашчи. Собит дўст. Бу дунёда сарҳадлар шартли, Бу дунёда собитдир Ватан. У. Қўчқ

қаҳат Топилмайдиган, ёʻқ ҳолат. Бир кафт дон-дун экишга ҳам қурбим етмади Ер ориқ, гўнг ҳам қаҳат. Ш. Тошматов, Эрк қуши Наҳот шунча қаттиқ табиат қаҳри, Наҳотк

ҳиссиз Сезиш, ҳис этиш қобилиятидан маҳрум, сезмайдиган; ҳушсиз. Наҳот жумҳурият матбуоти Кенжалар сингари бадхоҳ, жоҳил, ҳиссиз, кишининг камолотини кўролмай тург

дўнгалак шв. 1 Ғилдирак (арава, вагон, паровоз ва шу кабиларда). Поез(д)ингни юргизган Ўтхонаси билан дўнгалаги. Қўшиқлар Юмалоқ олам ҳам сирли бир чўпчак,

охират дин. Одам ўлгандан кейин борадиган дунё, олам; дунёнинг тугаш куни, қиёмат. [Азизбой:] Бу фоний дунёда оч ўлди нима-ю, тўқ ўлди нима? Охирати бахайр, им

мум Ҳайвон ёки ўсимлик маҳсулоти бўлган ёғсимон модда, асосан, юқори ёғ кислоталарнинг мураккаб эфирлари ва юқори молекуляр спиртлардан иборат. Асалари ўзи иш

азиз Кам топиладиган, ноёб ва қадрли; тақчил. Эрур озки, фируза бўлмиш азиз А. Навоий Сув бошқа жойларга ҳам худди шу ердан тақсимланади. Саккиз кун Марғилон била

тўз Тўзондек ҳар ён сочилмоқ, учмоқ, тўзғимоқ. Пар тўзиб кетди. Жимжимадор япроқларинг Сарғайиб банд узмоқда. Беватандай шамол билан Ерда изғиб тўзмоқда. Т.

ёʻқла Ҳол-аҳвол сўрагани бормоқ ёки келмоқ. Касални ёʻқлаб бормоқ. Сиздан умидим шумиди, улуғ, наҳот ҳолинг не, деб бирор марта ёʻқлаб келмасангиз. С. Аҳмад, Ҳукм

эркин Ҳар қандай тўсиқ, ғов, монелик ва шу кабилардан холи бўлган, эрк-ихтиёри ўзида бўлган. Эркин ҳаёт. Наҳот чайқовчи ўзини шунча эркин сезса! А. Қаҳҳор, А

қисмат Гўё олдиндан белгилаб қўйилган, пешонага ёзилган кўргилик; ёзмиш, тақдир. Қадим замонларда одамлар дунёдаги ҳамма нарса қисматга боғлиқ, деб ўйлаганлар.

фасл Бир йилни ташкил этадиган тўрт мавсумнинг бири (қиш, баҳор, ёз, куз). Тошкентда уч фасл ёз: Баҳор — шошган ички ёз. Ёз — катта ва асл ёз. Куз — кечикка

садақа Тиланчига, муҳтожларга бериладиган хайр-эҳсон. Шоқосим паст, аянчли овоз билан бир нималар сўзлаб, ўткинчилардан садақа сўрайди. Ойбек, Танланган асарлар Э

бўрон Тўзон ёки қор-ёмғир аралаш эсадиган шиддатли шамол. Бури бўронда қутурар. Мақол Ҳамма ёқни қум бўрони қоплади. Омон кўринмай қолди. Ҳ. Назир, Ёнар дарй