гр. pausis — тугаш, тўхташ сўзидан
Нутқ давомида бир қадар тўхтаб ўтиш, тиним олиш. Пауза нутқнинг ҳамма тури — жонли сўзлашув ва бадиий нутққа хос бўлиб, у мазмуний ҳамда ритмик турларга бўлинади. Фикрни ифодалашнинг асосий воситаси бўлган мазмуний пауза мақсадга мувофиқ ҳолда тугал нутқ бирликлари, яъни гап бўлаклари ёки гаплардан сўнг келади. Ритмик пауза эса икки хил бўлиб, улар шеърий нутққа хосдир. Улардан бири — шеърий мисралар ўртасида, муайян нутқ парчаларидан сўнг қатъий позицияда келади ва бундай пауза сезура (қ.) деб юритилади. Иккинчиси шеърий мисралар охиридаги пауза. У сезурага нисбатан чўзиқроқ бўлади ва ҳар бир шеърий мисра охирини қайд этади. Шеърий нутқдаги ритмик пауза шеърнинг эмоционал-экспрессив кучини оширади. Масалан, Ҳамид Олимжоннинг шеъридан, пауза