Поиск

Sellyuloza, kletchatka — glyukoza qoldiqlaridan tashkil topgan uglevod. Oʻsimlik hujayrasining qobigʻi asosan sellyulozadan tashkil topgan.

Gemitsellyuloza — yuksak oʻsimliklar hujayra qobigʻidagi sellyuloza bilan birgalikda uchraydigan yuqori molekulali polisaxaridlar guruhi. Oʻsimliklarning yogʻochlik qismida koʻp.

oqish rangli kukun boʻlib, sellyulozani monoxloruksus kislotasi bilan qayta ishlash orqali olinadi. Birinchi marotaba 1933 yili Gubkin nomidagi GP va MINXda ishlab chiqarilgan. Suvda sekin eriydi, 1% ga yaqin sulfanol qoʻshib suvda eruvchanligini oshirish mumkin. KMS Oʻzbekistonda 1950 yildan, AQSHda 1944 yildan ishlatilgan. KMS reagentining sifati va amaliy qoʻllanishi uning polimerlanish va almashinuv darajasiga bogʻliq. Birinchisi qancha katta (>50) boʻlsa, eritmaning suv beruvchanligi shuncha pasayadi, ikkinchisi — KMS suvda shuncha yaxshi eriydi. Temperatura 130°S ga yaqinlashganda uning moʻtadilligi pasayadi, shu sababli unga har xil moddalar: fenol, fenoloformaldegidli va fenololigninli smolalar, aminlar qoʻshib temperaturaga nisbatan (130÷200°S) turgunligi oshiriladi. KMS reagentining quyidagi xillari mavjud: a) qovushqoq KMS—250 —, Karboksimetilsellyulozali reagent (KMS)