Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «chekka» — результатов: 106: на: Русский

Фильтр

Словарные статьи

19
Yoylar oraligʻi va chekka havzalar

Yaxshi rivojlangan Yo.o.ning faol old yoylari ularga yaqin joylashgan sust qoldiq (yoki uchinchi) yoylardan yoylar oraligʻi havzalari bilan ajratilgan boʻladi (mas., Mariana, Yangi Gebrid va Tonga-Kermadek yoylari). Yoylar oraligʻi havzalari, shuningdek, yoy orti havzalari deb ham ataladi. Faol yoylarni qoʻshni kontinental bloklardan ajratuvchi sust havzalar chekka havzalar deb ataladi (mas., Janubiy-Xitoy va Gʻarbiy-Filippin havzalari). Yoylar oraligʻi havzalari kengayish deformatsiyasi bilan bogʻliq, uning rivojlanish mexanizmi hozirgacha nomaʼlum boʻlib qolmoqda. Bunday faol havzalar chuqurligi 3—4 km ga yetadi, ikki tomondan havza tomon qiyalangan tashlama-uzilma devorlari bilan chegaralanadi. Vulkanoklastik qalin choʻkindilar bilan qoplangan havza tubida faol yoyga parallel holatda joylashgan chiziqsimon togʻ tizmalari va togʻ oraligʻi vodiylari hosil boʻladi. Vodiy havzasi chekkalari pelagik choʻkindilar bilan qoplangan, togʻ tizmalari va markaziy rayonlarda choʻkindi qoplam deyarli uchramaydi. Aleut va gʻarbiy Filippin sust chekka havzalari Yo.o.ning orqa tomonida soʻrilish (subduksiya) zonasining dengiz tomon sakrash yoʻli bilan siljishidan hosil boʻladi. Qoldiq yoy Yo.o. sistemasining orqa qismida joylashgan sust suv osti togʻ tizmalaridan iborat. Teng maʼnoli uchinchi yoy termini Vening-Meynes (1951) tomonidan fanga kiritilgan boʻlib novdan uchinchi boʻlib joylashgan yoyni bildiradi. Mas., Zond yoyi sistemasida birinchi yoy nov yonbagʻrining bukilib dengiz yuzasiga chiqishidan, ikkinchi yoy vulkanik zanjir yoyining chiqishidan hosil boʻladi. Qoldiq yoy toʻgʻri chiziqli yoki yoysimon shaklda, koʻndalang kesimi boʻyicha asimmetrik tuzilgan. Andezitli vulkan mahsulotlaridan tarkib topgan. Issiqlik oqimi. Juda faol yoylarda va yoylar oraligʻi havzalarida issiqlik oqimining oʻzgarishsiz oshib borishi novdan yoyning orqa qismi tomon yoʻnalishda sodir boʻladi. Issiqlik oqimi miqdori yoy oldi maydonlarida 1 issiqlik oqimi birligidan kam. Vulkan yoyi atrofida bu miqdor juda yuqori boʻlsa-da, u oʻzgaruvchandir. Yoy ortidagi issiqlik oqimi miqdori chekka havzalar yoshiga bogʻliq, issiqlik oqimi miqdori yuqori va doimiy boʻlsa, qadimiy sust chekka havzalarida uning miqdori meʼyoriga yaqin boʻladi.

Полная статья →

Показать все · 19 →

В определениях

7

Показать все · 7 →

Сказки

64
Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Bektemir botir
Устное народное творчество

Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ

Boʻri bilan tulki
Устное народное творчество

Bu ertakda tulkining ayyorligi va boʻrining soddaligi orqali hayotiy saboqlar beriladi. Tulki har doim oʻzining aql-zakovatidan foydalanib, qiyin vaziyatlardan

Boʻz bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay onaning zulmidan qochib, oʻz baxtini topishga intilgan Boʻz bola va uning sadoqatli doʻstlari haqida hikoya qiladi. Ertakda muhabbat, sadoqat va

Bulbuligoʻyo
Устное народное творчество

Zolim podshohning oltin chinori uchun Bulbuligoʻyo qushini topishga chiqqan kenja shahzoda sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining mardligi va sadoqat

Показать все · 64 →

Диалектные материалы

16
chekka muhr
Fargʻona viloyati · chekka muhr

Muqovaning burchaklari orasida qoq oʻrtasidan qarama-qarshi qilib naqsh solish uchun yasalgan metall tamgʻa

chekkagir
Qashqadaryo viloyati · chekkagir
chäkägyr
Surxondaryo viloyati · uloqchi ot

Chekkadan uloq olib qochishga oʻrgatilgan ot

ezuv
Xorazm viloyati · lab chekkasi

labning ikki chekkasi

gajjejg mohür
Fargʻona viloyati · gajak muhr

Miyonamuhr va chekka muhrlar orasiga gul tushirish uchun yasalgan metall tamgʻa

kaltacha
Samarqand viloyati · nimcha

ayollarning motam marosimida kiyadigan chekkalari zeb berib bezatilgan uzun ustki kiyimi

Показать все · 16 →