Қидирув

цепь

Тинч океандаги машҳур тоғ тизмаларининг кўплари океан ўрталиқ тоғ тизмалари ҳисобланмайди, чунки улар катта масофага чўзилган мураккаб вулкан мажмуаларидан — архипелаги (бир-бирига яқин тоғлар гуруҳи) дан тузилган (Х.В.Менард, 1964). Уларга Гавайи тизмаси, Рождества ороллари тизмаси, Марказий-Тинч океан тоғлари ва б. киради.

Спрединг тизмалари, одатда, океан ўрталиқ тоғ тизмалари, деб аталади. Лекин, уларни океан ҳавзаларининг ўртасида, мас., Ўрталиқ-Атлантика тоғ тизмаси каби жойлашиши шарт эмас. Океан ўрталиқ тоғ тизмалари, одатда, пўст аккрецияси (ўсиш) зонаси сифатида қаралади. Кўпинча улар денгиз тубининг қалинлашиш зонаси сифатида тавсифланади. Океан ўрталиқ тоғ тизмалари жуда катта ва узоқ масофага (70000 км) чўзилган денгиз туби релефи элементи бўлиши билан бирга, кўпгина ҳолларда тектоник фаол ҳисобланади, сейсмик ҳаракатлар узлуксиз содир бўлиб туради. Улар Ўрталиқ-Атлантика тоғ тизмаси, Арабистон-Ҳинд тоғ тизмаси, Карлсберг тоғ тизмаси, Тинч океан-Антарктика тоғ тизмаси, Шарқий-Тинч океани кўтарилмалари ва улар билан боғлиқ структуралар: Чили кўтарилмалари, Галапагос рифт зонаси, Горд кўтарилмаси ва Хуан-де-фук тоғ тизмалари киради. Бу тизмалар кенглиги бошқа океан тизмалариникига қараганда катта бўлиб 3000—4000 км га етади, океан тубидан кўтарилиши 1—3 км. Айрим тоғ тизмалари якка ҳолда бир неча км га кўтарилиши мумкин. Иккинчи тартибли тизмаларнинг морфологик хусусиятлари плиталарнинг ажралиш тезлигига боғлиқ ҳолда намоёнланади. Паст тезликдаги спредингларнинг ўқ зонасида, Ўрталиқ-Атлантика тоғ тизмасида, чуқур рифт водийси мавжуд бўлиб, ён томонларида унинг тубига нисбатан 500—2000 м гача кўтарилган чўзиқ тоғ тизмалари мавжуд. Юқори тезликка эга бўлган спредингли тизмаларнинг ўқ зонасида юқорига (бир неча юз метрга) кўтарилган блоклар ва вулкан қалқонлари учрайди.

тор ёʻлка (100—200 км) кўринишида бўлиб, жуда узоқ масофага чўзилган (мас., Тинч океанда 4000—5000 км). Тинч океанни шимоли-шарқидаги машҳур Мендосино, Марри, Кларион ва Клиппертон тизмалари Шимолий Америка қитъасидан океан ҳавзасининг чуқур қисмига — 1/3 кенглигига чўзилади. Кўпгина ёриқ зоналари Ўрталиқ- Атлантика тоғ тизмалари билан боғлиқ.

Нов-ороллар ёйи системасининг тектоник фаоллиги ўзига хос океан тизмаларини вужудга келтиради. Сув ости тизмалари системаси ёйнинг қабариқ, қуруқлик томон эгилган жойларида учрайди. Мас., Тинч океаннинг ғарбий қисмидаги асосий тизма андезит таркибли вулкан тизмаси ҳисобланади.