Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«yoy» boʻyicha 160 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

42 ta
yoy
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

YOY ’qattiq yogʻochning ikki uchidan tortib, yarim doira shaklida egib yasalgan va nayza otishga xizmat qiladigan qadimgi qurol’. Hakimbek oʻn toʻrt botmon yo y n i qoʻliga ushlab koʻtarib tortdi ("Alpomish"). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli ya: tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 382; DS, 221), y undoshi keyinroq qoʻshilgan (ЭСТЯ, IV, 75), shundan keyin a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan; oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya: + y = ya:y > yay > yây. Asli bu soʻz ’egilgan’ maʼnosini anglatgan boʻlsa kerak

1. Quyosh nurining yomgʻir tomchilarida sinishi natijasida osmonda yarim doyra shaklida rang-barang tusda koʻrinadigan yoʻl; kamalak

2. ayn. kamalak 1

Hakimbek oʻn toʻrt botmon yoyni qoʻliga ushlab, koʻtarib tortdi — "Alpomish"

Yoy oʻqi nishon yogʻochiga “taq”etib urilgani baralla eshitildi — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. esk. ayn. qavs I

Katta yoy. Yoy ichiga olmoq

4. mat. Aylananing istalgan ikki nuqtasi orasidagi boʻlagi

Parallel vatarlar orasidagi yoylar bir-biriga tengdir — "Geometriya"

Toʻliq maqola →
yoymoq
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

fl. 1. Taxlangan, oʻralgan narsani ochmoq.

Qaltiragan qoʻllari bilan dastroʻmollarni yoyib koʻrdi: ikkalasi ham oq shoyidan. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Ochib, yozib osmoq (tortilgan arqon, ipga, shoxga va shu kabilarga).

Kir yoymoq. Kiyimlarni dorga yoymoq. Kelinni kelganda koʻr, sepini yoyganda koʻr. — Maqol

3. Ezib yupqalamoq, yassilamoq; choʻzmoq.

U engashib oʻtirgancha xamir yoyar, nimcha kiyib olgan, entikib nafas olar, shishinqiragan yuzi qizarib ketgandi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

4. Toʻshamoq, solmoq.

[Yormat] Otni qoʻshgandan keyin, aravaga qalin namat soldi, ustidan koʻrpacha yoydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Toʻshakni uy orqasidagi ajriqqa yoyib kelib, quruq karavotda shiftga tikilgancha yotdi. — S. Nurov, Narvon

5. Bir-biridan ajratib, tarqatib, sochib qoʻymoq.

Yongʻoqni oftobga yoymoq. Qoʻylarni yoymoq.

6. Maʼlum qilmoq, ommalashtirmoq.

Qudrat u yerda [toʻgarakda] oʻrganganlarini mahalliy ishchilar orasida yoyib yurgan kunlarining birida uni jandarma iskovuchlari tutib qamadilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

— Lekin bu narsani [savodni] sir saqlash yaramaydi. Hammaga yoyib, namuna qilish kerak, — dedi Elmurod. — P. Tursun, Oʻqituvchi

7. Mashhur qilmoq, ovoza qilmoq.

Arzigay nomingiz yoysak olamga, Shul erur mening ham umrlik dardim. — A. Oripov

Institutimizning shon-u shuhratini olamga yoyadigan boʻlding, degani elas-elas qulogʻimga chalinib ham turibdi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

8. Toʻplanib, uyilib yotgan narsani tarqatib tekislamoq, tekis qilmoq.

Doʻnglik yoyib yuborilgandan keyin Mohidilning ruhi yorishib ketdi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

9. Tarqatmoq, sochmoq, bermoq.

Peshingacha tariqqa suv yoyaman, kechlatib, Xevaga chopaman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Koʻklam osmoniga yonboshlab, yoyar quyosh alvon-alvon nur. — T. Toʻla

  • Sochini yoymoq Birov oʻlsa, qolgan qovogʻin uyar, Qarindoshi boʻzlab, sochini yoyar. — HasanxonOʻlib ketsang, yurting boʻlar besohib, Enang, singling qolar sochini yoyib. — Murodxon
  • Tomir yoymoq
  • Qanot yoymoq Ommalashmoq, rivojlanmoq; roʻyobga chiqmoq. Orzusi qanot yoygan Tursunoy Raimovadan xotin-qizlar har qancha oʻrnak olsa arziydi. — Sh. Shorahmedov, Orzu qanot yoydi
  • Quloch yoymoq
Toʻliq maqola →
yoyiq
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

1. Yoyilgan, yoyib osib qoʻyilgan.

Yoyiq kirlarni yigʻishtirmoq.

2. Yoziq, toʻshalgan, solingan.

Yoyiq dasturxon.

3. Chuqur boʻlmagan; yassi, yuza.

Yoyiq tarelka. Yoyiq idish.

Bugʻi koʻtarilib turgan shirmoyi toʻla yoyiq savat koʻtargan nonvoy kirib keldi. — Guliston

4. Oʻrilmagan, sochiq (soch haqida).

Sochi yoyiq qizchaning koʻziga boq, yor-yor, Qanday gʻussa koʻnglini ezdi shu chogʻ, yor-yor. — Qoʻshiqlar

  • Yoyiq gap
Toʻliq maqola →
yoyma

sft. 1. Yoyiladigan, yoyiq; yoyib, yozib toʻshaladigan.

Yoyma toʻr.

It iskatib, yoyma matrab bilan bedana ovlashning gashtini suradigan mavsum ham keldi. — Guliston

2. Oʻqlogʻi yoki joʻva bilan yoyilgan xamir.

  • Yoyma rasta Mollar yerga yoyilib sotiladigan joy. Chol usta bilan picha hangomalashgach, yoyma rasta tomon yurdi. — X. Sultonov, Onamning yurti
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 42 →

Taʼriflar ichida

38 ta
eshvoy

eshvoy Oʻzbek xalq ashula va kuylaridan birining nomi. Suhbatimga koʻzi shahlo, qoshi oʻq-yoy istaram, Boshga parqu, tinglamoqqa savti eshvoy istaram. Mushtum

sadoq

sadoq Kamalak oʻqlari joylanib, belga bogʻlanadigan yoki yelkaga osib yuriladigan asbob; tirdon, oʻqdon. Qizlarning ham, yigitlarning ham bellarida oʻq-yoy va sadoqlarida

palaxmon

palaxmon Tosh otish uchun ishlatilgan juda qadimiy ibtidoiy qurol. Qoʻrgʻon himoyachilari oʻq-yoy va tosh otadigan palaxmon bilan qurollangan edilar. M. Osim, Ajdodlarimi

QAVÏ

[a.] kuchli, qudratli – сильный, могучий – strong. Qïlïč baldu oq ya qavï küč yüräk– Qilich, bolta, o‘q-yoy bilan kuch-qudratli bo‘lish kerak – Когда есть меч и секира, л

savt

savt Oʻzbek mumtoz musiqasida kuyning asosiy qismidan keyin keladigan soʻnggi qismi. Suhbatimga koʻzi shahlo, qoshi oʻq-yoy istaram, Boshga parqu, tinglamoqqa savti eshvo

zarang

zarang Kungurador, yapaloq bargli, yogʻochi qattiq daraxt. — Bilasizmi, — dedi u [Choʻnjar] roʻparasidagi zarang daraxtining nurda tovlangan shapaloq barglariga mamnun ti

Hammasini koʻrish · 38 →

Ertaklar

43 ta
Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Bektemir botir
Xalq ogʻzaki ijodi

Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ

Besh qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Boyvachcha bilan pari
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertak boyvachcha yigitning pari qizga uylanishi va turmushdagi sarguzashtlari haqida hikoya qiladi. Ular yalmogʻiz kampirning changalidan qochib, koʻp qiyinc

Bulbuligoʻyo
Xalq ogʻzaki ijodi

Zolim podshohning oltin chinori uchun Bulbuligoʻyo qushini topishga chiqqan kenja shahzoda sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining mardligi va sadoqat

Devbachcha
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda boyning oʻgʻli botir yigitga aylanib, turli sarguzashtlarni boshidan kechiradi. U ajdarni yengib, podshoh qiziga uylanadi va oʻziga oʻxshagan ukas

Hammasini koʻrish · 43 →

Sheva materiallari

37 ta
arbaymaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · kermoq

kermoq, yoymoq, taltaymoq.

boʻyovchi
Fargʻona viloyati · boʻyovchi

Degrezlikda: xom qolipni qora (siyoyi) bilan boʻyovchi kishi

chartaq
Samarqand viloyati · qovunqoqi yoyadigan yogʻoch

qovunqoqi yoyadigan yogʻoch

chashmaq
Xorazm viloyati · tarqalmoq

1. tarqalmoq, yoyilmoq, parokanda boʻlmoq; 2. ozmoq, aqldan toymoq

eshïgʻot
Qashqadaryo viloyati · togʻ oʻsimligi

yoyilib oʻsadigan togʻ oʻsimligi

Hammasini koʻrish · 37 →