«yengilmoq» boʻyicha 63 ta natija: Oʻzbekchadan
fl. Magʻlub boʻlmoq, magʻlubiyatga uchramoq.
Amir yengildi, askarlari buzilib, urush maydonidan qochdilar. — S. Ayniy, Qullar
Dunyoda zoʻrlar yashaydi, talashlarda yengilganlar, ojizlar yoʻqolib ketadi. — Mirmuhsin, Meʼmor
fl. 1. Kurash, jang va shu kabilarda gʻolib boʻlmoq, gʻalaba qozonmoq, raqibini magʻlubiyatga uchratmoq.
Makkor devni yengmoq. Musobaqada bizning komandamiz yengdi.
Yoʻlchi ham, Qora Ahmad ham musht bilan bir-birlarini yenga olmasliklariga ishonch hosil qilishdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
2. koʻchma Qarshilik, qiyinchilik va shu kabilarni bartaraf etmoq, uni yoʻq qilmoq, qiyinchiliklarni yengmoq.
Hayot nashidasi shu kurash, xavf-xatar, toʻsiqlarni yengib oʻtish, intilish bor uchun ham qiziq, lazzatli. — S. Nurov, Narvon
Jangchilarimiz bosqinchilarning qattiq qarshiligini yengib, Dneprdan ham kechib oʻtdilar. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi
3. koʻchma Taʼsirini oʻtkazmoq, taʼsir kuchi gʻolib kelmoq (dard, kasal kabilar haqida).
Elgeldining koʻzlaridagi gʻazabni baxtsiz bir maʼyuslik yenggan edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
Gʻam-koyish xiylagina yengib qoʻygan Marasul kirdi. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar
4. Oʻziga boʻysundirmoq, hukmiga olmoq.
Juvon toyni bemalol yengib ketayotgan boʻlsa ham, qishloqdan chiqquncha, Asqar ota juda toliqdi — A. Qahhor, Xotinlar
Toʻgʻri, besh-oʻn kun qattiqchilikni ustimizga olib, shu oz ulov bilan koʻklamni yengib olsak, koʻp odamlarning koʻzi ochilib ketadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
5. Gap bilan ustun kelmoq, oʻz gapini oʻtkazmoq.
— Abdishukurni xudo gapga bichgan, yengib boʻlmaydi, — dedi Jamolboy pixillab. — Oybek, Tanlangan asarlar
Ota oʻgʻlini gap bilan yengib boʻlmasligini fahmlab, irgʻib turdi. — S. Siyoyev, Avaz
6. shv. Haydamoq, minmoq (aravani).
Balki u [aravakash] oʻz aravasini emas, boy aravasini yengib ketayotgandir. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
yengruschaрукавinglizchasleeve
Yaqa yeŋ tutar Yoqasidan, yengidan tutadi – Будет держать за ворот и рукава – Will keep the gate and sleeves
YEŊIL ’vazni kam’, 'vazmin emas’. Yuki ye n g i l eshak yotagon boʻladi (Maqol). Bu sifat qadimgi turkiy tildagi ’vazni kam boʻl-’ maʼnosini anglatgan yeŋi-feʼlidan -l qoʻshimchasi bilan yasalgan: yeŋi- + l = yeŋil (ЭСТЯ, IV, 189); yeŋi- feʼli esa ’vazni kam holat’ maʼnosini anglatgan yeŋ soʻzidan -i qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, IV, 184): yeŋ + i = yeŋi-
1. Ogʻirligi, vazni kam, vazmin emas. . ■■
Yengil yuk. Yengil tosh. Yuki yengil eshak yotagʻon boʻladi — Maqol
Mansurov qoʻzini yengil deb oʻylab, boʻshroq olgan edi, juda ogʻir ekan, qoʻlini egib, tushib ketishiga sal qol- — P. Qodirov, Qora koʻzlar
2. Qalin va issiq boʻlmagan, yalang qavat; yupqa, yupun
Nuri yupqa, yengil roʻmol uchidagi tugunchakni yeshib, buklangan qogʻoz chiqardi- — Oybek, Tanlangan asarlar
Mezbonlar yengil kiyimda, baland ayvonning bahavo yeriga qoʻyilgan stolning ikki yogʻida xomush oʻtiri-sharedi — A. Qahhor, Mirzo
3. Kuchi, taʼsiri ortiq boʻlmagan; kuchsiz
Havo anchayin salqin edi.. Yengil shamol esardi — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri
Avazning dimogʻiga yengil sharob hidi urildi — S. Siyoyev, Yorugʻlik
4. koʻchma Asta va muloyim, yoqimli
Yengil tabassum
Kiyim yechadigan joyda turib.. bir yigit bilan yengilgina salomlashdi — Mirmuhsin, Umid
Yigirma minut qadar vaqt oʻtgandan keyin, yengil taʼzim bilan Gulandom kirib keldi — Oybek, Tanlangan asarlar
5. Katta kuch-mehnat talab qilmaydigan; ogʻir, qiyin emas
Yengil vazifa. sht Bizga sizday bir odam kerak. Biznikida ish ming marta yengil — Oybek, Tanlangan asarlar
Chindan, adam borida oyimga yengil edi.. ishxonasiga borib kelishni bilardi, xolos — H. Nazir, Yonar daryo
6. U qadar jiddiy, xavfli boʻlmagan, ogʻir emas
Hozir ahvoli ancha yengil
Men janglarda uch marta yengil va ikki marta ogʻir yarador boʻldim — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi
Tepki kasalligida.. nervsistema-sida ham har xil oʻzgarish boʻlib, yengil oʻtadigan meningit ham boʻlishi mumkin — "Saodat"
7. Ruhan erkin, tetik holatli, yoqimli his-tuygʻuli
Baʼzan kishi bir-biri bilan gaplashib, koʻnglidagini boʻshatib tursa, oʻzini yengil sezadi — P. Tursun, Oʻqituvchi
Oʻrtadagi noqulaylik, xijolatpazlik yoʻqoldi, tabiiy va yengil muhit paydo boʻldi — F. Musajonov, Himmat
8. Jiddiy, rasmona boʻlmagan, yengil-yelpi (fikr, mulohaza va shu kabilar haqida)
Bazi yengil mulohazalaring onangnikidan qolishmaydi, Otabek! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Men bir xizmatkorlaring boʻlsam.. Siz juda yengil oʻylaysiz — Oybek, Tanlangan asarlar
9. Yuzaki fikr yuritadigan, oʻz ishi, gap-soʻziga jiddiy eʼtibor bilan qaramaydigan; oyogʻi qingʻir
Oʻzingga munosib gapni gapir! Yengil boʻlma!A — Qahhor, Mayiz yemagan xotin
hovliqma, laqma, yengil Lutfiniso bunga chindan ishonar.. kim koʻrinsa, shunga koʻz yoshi qilar edi — Oybek, Tanlangan asarlar
oʻzbekchayengillashtirmoq, osonlashtirmoqruschaоблегчатьinglizchafacilitate
Özüŋ yük yenitti bu dunya qodup Beg‘am bo‘lma, harakat qil, yukingni yengillashtir – Ты сам облегчил себе бремя, оставив этот мир – You have relieved yourself the burden, leaving this world
sft. Yengi bor (kiyim haqida).
yengilmas Yengilmoq feʼlidan sifatdosh. Birlashgan kuch — yengilmas. Maqol sft. Kurash, jang va shu kabilarda sira yengilmaydigan, doim gʻolib boʻladigan. Yengilmas qoʻsh
mag‘lubiyat Urush, jangda yengilish. Mabodo magʻlubiyat xavfi tugʻilsa, orqaga qaytarish eng sodiq sarbozlariga topshirilar edi. Mirmuhsin, Meʼmor. Bahs, bellashuv, musob
mag‘lub kt. Yengilgan, magʻlubiyatga uchragan. Hayot bir poygadir, deydi, oʻzib ket, Maydondan chekinsang, magʻlubsan, oʻrtoq. G. Joʻrayeva. Tagʻin yodingda tut: bosqinch
yiqil Tik holatini yoʻqotib, yer tomon tushmoq; qulamoq. Koʻkka boqqan yiqilar. Maqol Said Jalolxon oʻrnidan turgan edi, gandiraklab yiqildi. A. Qahhor, Bashorat Isfandiy
zabun Kuchsiz, nimjon, zaif. Hatto erta-kech tanchaning bir tomonini band etishdan oʻzga ishga yaramagan zabun kampirlar ham bu xontaxlit toʻyni tomosha qilishdan oʻzlari
sin Parchalanmoq, maydalanmoq, boʻlaklarga ajralmoq, uzilmoq. Shisha sindi. Qalam sinib soldi. Koʻza kunda sinmaydi, kunida sinadi. Maqol Qayin daraxtining egilgani —sing
