Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«xating» boʻyicha 65 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

56 ta
xat
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot 1. Yozuv, yozilgan, chizilgan yoki oʻyib tushirilgan belgilar; matn.

Olim toshga oʻyilgan qadimiy xatni oʻqishga urindi.

Xat kichikroq qogʻozda oʻlchovlik soʻzlardan iborat edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Yozuvda ishlatiladigan grafik belgilar; harflar tizimi.

Arabcha xat. Lotin xatini oʻrganmoq.

3. Biror xabar berish yoki fikr almashish maqsadida aniq manzilga asosan pochta orqali yuboriladigan, matn yozilgan qogʻoz.

Bir kuni pochtalon Ashurali otaga xat tutqazdi: — Oʻgʻlingiz Kimsanboydan. — T. Ashurov, Oq ot

4. Harflarni yozishdagi oʻziga xos uslub, koʻrinish, yozuv xili.

Uning xati xunuk.

[Asar] Juda sifatli novvotrang qogʻozga nastaʼliq xatida koʻchirilgan. — UTA

5. Savod; harf tanish.

[Imom:] Toʻgʻrisini aytsak, xatimiz yoʻq hisobida! — Hamza, Boy ila xizmatchi

Usta Moʻmin, rahmatlik, xat bilar edi, kitob koʻrib, bolaning otini Yodgor qoʻydi. — A. Qahhor, Asror bobo

6. Rasmiy qogʻoz, hujjat.

Bunga tashkilotlar va shaxslar oʻrtasidagi rasmiy ishga taalluqli boʻlgan xatlar, yozishmalar kiradi. — OʻTA

7. Satr, misra.

Bilish uchun har qaysi sheʼrdan bir-ikki xat oʻqib koʻrish kerak edi. — A. Qahhor, Sarob

  • Taloq xati Er-xotinning bir-biridan ajralishi haqidagi rasmiy qogʻoz, hujjat. Bir necha vaqtdan soʻng Homidning soxta taloq xati bilan eridan chiqqan qiz Komilbekka beriladir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Xat tortmoq 1. Chiziq tortmoq, chizmoq; Bu zolimning jabriga xudo oʻzi xat tortmasa, bandasi nevlaydi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz
  • Xat qilib bermoq Oʻz mulkini birovga qonuniy yoʻl bilan rasmiylashtirib bermoq, topshirmoq. Uyimni internatga xat qilib berdim.Siz boylarning yer-mulklarini musodara qizish vaqtida eng yaxshi yerlarni ularning oʻzlariga xat qilib bergansiz. — H. Gʻulom, Mashʼal
  • Xatga olmoq (yoki solmoq, bitmoq) Roʻyxatga kiritmoq. Mulkni xatga olmoq.Bu uydagi hamma narsa xatga olingandan keyin, tashqariga chiqildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Xatga tushmoq Roʻyxatga kiritilmoq. Xatga tushding — oʻtga tushding. — Maqol
  • Yumaloq (yoki dumaloq) xat Kolxoz jun planini pul bilan toʻldirdi, degan mazmunda raykomga dumaloq xat yozib yubordi. — A. Koʻchimov, Halqa
Toʻliq maqola →
xata
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

ot Ukraina, Belorussiya va Janubiy Rossiya qishloqlaridagi dehqonlar yashaydigan uy.

Unda xatamiz huv daryo burilgan joyda, oʻrmon yoqasida edi. — R. Fayziy, Kishilarimiz qissasi

Xatalardan birida tunni oʻtkazdik. — Sharq yulduzi

Toʻliq maqola →
xatm
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda
  • Xatm qilmoq 1. Biror ishni oxiriga yetkazmoq, tugatmoq. Toʻrt kunsiz Quronni xatm qilib boʻlmaydi. — A. Qodiriy, Obid ketmonSiz Sharqda ishlab juda koʻp tajriba orttirgansiz, bir necha til bilasiz, — davom etdi Malison, — Qurʼonni xatm qilgan zabardast mudarrissiz — K. Yashin, HamzaKitob koʻraverib, savoding ham chiqib qopti. Inglizchani ham xatm qilib yuborgan boʻlsang kerak. — K. Yashin, General Rahimov
  • Xatmi kutub qilmoq Madrasani tamomlamoq, tugatmoq. Marhum buzrukvor Buxorodan xatmi kutub qilib kelibdur. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
  • Xatmi qurʼon 1. Qurʼonni toʻliq oʻqib tushirish. Ramazon oyida, tarovih namozida Qurʼonning avvalidan oxirigacha tilovat qilib chiqilishi ham xatmi Qurʼondir. — OʻzME;U[Mirobid] keksalarni yigʻib, ota-bobolarining arvohiga xatmi qurʼon qildirdi. — V. Gʻofurov, Vafodor
Toʻliq maqola →
xato
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

sft. 1. Hisoblash, yozish, oʻqish, soʻzlash va shu kabilarda adashish, yanglishish, notoʻgʻrilik, qusur.

Imloviy xato. Matematik xato.

2. Umuman, turmushda, ishda yoʻl qoʻyilgan kamchilik, nuqson, notoʻgʻri xatti-harakat.

Dushman siringni oʻgʻirlaydi, Doʻst xatongni toʻgʻrilaydi. — Maqol

Ammo muhabbat juda noyob narsa, bu yoʻldagi xatoni hech kechirib boʻlmaydi! — Mirmuhsin, Umid

3. Haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan, asossiz, notoʻgʻri.

Xato yozmoq. Xato hisoblamoq. Xato soʻzlamoq.

Joʻrttaga xato oʻqib, oʻzing kuldirding Oʻqi, Raʼno. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

4. Yerdan chiqmay yoki unmay qolgan urugʻ haqida.

Yaxshi ishlanmagan yerga ekilgan urugʻ xato chiqadi.

5. Moʻljalga, nishonga tegmaslik.

Oʻq xato ketdi.

Hech qaysisining otgani xato ketmas edi, hech bir dushman omon ketmas edi. — Alpomish

  • Xato qilmoq (yoki ketmoq) Xatoga yoʻl qoʻymoq, kamchilik yoki nuqson yuz berishiga imkon berib qoʻymoq. Xato qilmoq bordir, tuzatmaslik ordir. — MaqolVaterlooda xato qildi Napoleon, Jahongirning qaytdi shu kun omadi. — A. OripovSiz Mehri toʻgʻrisida xato ketdingiz, chunki u faqat yangi yerda ishlash niyati bilan sekretarlikdan ketdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
Toʻliq maqola →
xatar
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Biror baxtsizlikka, falokatga olib kelishi mumkin boʻlgan sharoit.

Bu yerda bir xatar bor. Yolgʻon aytgan kishining Xatari bor ishining. — Maqol

Avval men sizdan minnatdor boʻlishim kerak Siz tufayli koʻp qatorida men ham bir xatardan qutulib qolganman. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

2. Xatarli, xavfli, tahlikali.

Dushmanning biri ham xatar. — Maqol

Ammo biri ketsa, badtari keldi, Yangi ochkoʻzlarning xatari keldi. — M. Shayxzoda

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 56 →

Taʼriflar ichida

2 ta
tepmoq

tep Oyoq bilan zarb bermoq. Koptok tepmoq. Eshikni tepib ochmoq. Itni qopmas deb boʻlmas, otni tepmas deb boʻlmas. Maqol U [Soli sovuq] shoshib-pishib, Azim boyvachchanin

oʻlmoq

o‘l Hayoti tugamoq, yashashdan toʻxtamoq, qazo qilmoq. Oʻz ajali bilan oʻlmoq. Yiqilib oʻlmoq. Botir oʻlsa, nomi qolar, Nomard oʻlsa, nesi qolar. Maqol Kechga yaqin yoʻl

Ertaklar

7 ta
Hasan bilan Huriliqo
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Zulayho ismli ayolning hasadi tufayli koʻp azob chekkan Huriliqo ismli qizning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Uning sadoqati va sabri oxir-oqibat ba

Kambagʻal qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning yaramas oʻgʻlini oʻqitib, toʻgʻri yoʻlga solgan kambagʻal qizning donoligi va matonati hikoya qilinadi. Uning aql-zakovati tufayli podsho

Mohistara
Xalq ogʻzaki ijodi

Shahzoda Shavkat sirli kiyikni quvib, oʻzga olamga tushib qoladi va u yerda parizod Mohistaraga oshiq boʻladi. Bu sarguzasht uning hayotini butunlay oʻzgartirib

Qahramon
Xalq ogʻzaki ijodi

Qahramon ismli yigit oʻz shahri va boshqa mamlakatlarni yovuz devlardan himoya qiladi. U qiyinchiliklarga qaramay, mardlik va jasorat koʻrsatib, xalqni zulmdan

Quyosh yerining pahlavoni
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda kambagʻal chol va uning oʻgʻli Rustamning boy Halimboy zulmidan qochib, togʻda ayiqlar bilan doʻstlashib, pahlavon boʻlishi hikoya qilinadi. Rustam o

Xafa boʻlish yoʻq-a?
Xalq ogʻzaki ijodi

Boltaboy akasining oʻchini olish uchun zolim boyning xizmatiga kiradi. U boyning har bir ayyorligiga oʻzining topqirligi bilan javob berib, uni oʻz tuzogʻiga tu

Hammasini koʻrish · 7 →