Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
fl. Tugmoq feʼlining majhul nisbati.
Qidiruv
«tugʻilmoq» boʻyicha 83 ta natija: Oʻzbekchadan
Filtr
Lugʻat turi
Lugʻat maqolalari
75 ta
Izohli lugʻat
· yana 6 ta lugʻatda
fl. 1. Tugun solmoq; tugun solib ulamoq, bogʻlamoq.
Roʻmolning uchini tugmoq. Ipning ikki uchini tugib bogʻlamoq.
Sochin tugib, sallani oʻray berdi boshiga. — Oysuluv
2. (joʻnalish kelishigi bilan) Oʻrab bogʻlamoq, boʻgʻchalamoq; oʻrab, tugun solib joylamoq.
Dasturxonga non tugmoq. Belga (belbogʻga) pul tugmoq.
Keyin sandiqni ochib, bisotidan bir kiyimlik chit oldi-da, barkashning ustiga qoʻyib, dasturxonga tugdi. — T. Alimov, Sovgʻa
Nodir indamay oʻrnidan turdi. Oyisi roʻmolchaga non, meva-cheva tugdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina
3. Chetlarini yopishtirib yasamoq, tayyorlamoq (chuchvara, somsa va shu kabilarni).
Manti tugmoq. Somsa tugmoq.
Dugonalar ish bilan band boʻlishdi: biri patir yasadi, biri somsa tugdi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar
Goʻshti, xamiri tayyor, mantini oʻzingiz tugib yuboring, inim, chaqqonsiz, har ishga qoʻlingiz kelisha qoladi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl
Kelin shunday mitti chuchvara tugadiki, uning toʻrttasi bitta qoshiqqa sigʻadi. — Gazetadan
4. koʻchma Yigʻmoq, toʻplab gʻamlamoq.
Topganini tugadi.
Ayollar koʻz yoshi toʻkib, bu xonadonda hamma narsa bor, faqat toʻy yetishmadi, boyoqish yigʻdi, tugdi, essiz, kelin koʻrmay ketdi, deb afsuslanishgan edi. — S. Nurov, Narvon
Topganimni shunga tugib qoʻyib, oʻzim bola-chaqa bilan poʻstakning junini yeyman. — A. Qahhor, Tobutdan tovush
5. bot. Hosil nishonasini bermoq, meva solmoq.
Olcha gʻuj-gʻuj tugibdi.
Bu vaqt koʻklam kelib, hamma yoqni yashil libos bilan bezagan, gullar gʻuncha tugib, ariqchalarda suvlar hayqirib oqqan, dov-daraxtlar tomiriga jon kirgan payt. — J. Abdullaxonov, Toʻfon
Bu orada daraxtlar gullab, meva tuga boshladi. — S. Nurov, Narvon
- Mushtini tugmoq Barmoqlari uchini kaft ichiga olmoq, kaft ichida birlashtirmoq. Xuddi boks tushadiganday mushtini tugib, tirsagini chiqarib, semiz gavdasini polvonlarcha lapanglatib yuradi. — H. Nazir, Yonar daryo— Bari bir topajakman! — mushtini tugib, osmonga oʻqtaldi Eshjon. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Dumini tugmoq Shundan keyin qurilish rahbarlari ularning dumlarini tugib, unisi boʻlmasa, bunisi, deb yana boshqa shunga oʻxshash kishilarni tavakkal qilib ishga olisha beradi. — Mushtum
- Koʻngilga (yoki dilga, qalbga, yurakka, koʻkrakka) tugmoq 1. Koʻngilda saqlamoq, yodda tutmoq; unutmay yigʻib yurmoq. Koʻnglimga tugib yurgan gaplarimni bugun siz bilan ochiq gaplashmoqchi edim. — P. Tursun, OʻqituvchiU hamqishloq dugonalarining eng shirin tilaklarini, eng aziz tuygʻularini diliga tugib, ardoqlab bormoqda. — A. Muxtor, Opa-singillarUlugʻ ishga boʻlsin deb hissa, Qalbga tugib ishtiyoq, havas Sayyor.Utar boboning koʻpdan beri koʻngliga tugib yurgan bir niyati bor edi. — S. Siyoyev, AvazKoʻkragiga tuggan niyati menga maʼlum, Yoʻlchiboy. — Oybek, Tanlangan asarlarBuning ustiga usta mutaxassislar huzuriga yuragiga tugib qoʻygan bir fikrni aytib, maslahat olish uchun ham borgan edi. — Sh. Rashidov, Burondan kuchliU [Haydar] Anorxonga nimadir sovgʻa qilishni koʻngliga tugib qoʻygan. — I. Rahim, IxlosEndi Razzoqvoyning boshini ikkita qilib qoʻysak ham boʻlardi, deb orzu qildi chol va oʻgʻli bilan bu haqda bafurja gaplashishni diliga tugib qoʻydi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Izohli lugʻat
· yana 3 ta lugʻatda
1. 1. Musulmonlarning yogʻoch dastaga oʻrnatilgan qoʻtos, hoʻkiz yoki ot dumidan va yarim oy tasviridan iborat bayroqsimon belgisi (qadimdan Sharq mamlakatlarida hukmdorlik, beklik va sh. k. belgisi hisoblangan)
U koʻchaning nariyogʻidagi bir avliyoning sogʻonasi ustiga oʻrnatilgan tuti koʻrdi — Sh. Toshmatov, Erk qushi
2. esk. 2. Bayroq, alam
Yo biror jahongir, yurt talovchining Unutib qoldirgan mudhish tugʻidir — Sh. Rahmon, Yurak qirralari
Один раз рождаются, один раз умирают (люди).
Izohli lugʻat
· yana 4 ta lugʻatda
TUGAL ' oxiriga yetkazilgan', ' chala yeri yoʻq', ' toʻliq'. Bu hoʻlyozmani t u g a l asar deb boʻlmaydi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglattan bu soʻz asli ' oxiriga yet—' maʼnosini anglatgan toʻkä— feʼlidan (ПДП, 435; DS, 595) —l qoʻshimchasi bilan yasalgan (ПДП, 435; DS, 595); keyinroq ikki unli ora — ligʻidagi k undoshi g undoshiga almashgan (Devon, II, 259); oʻzbek tilida ü unlisining yumshoqlik belgisi ioʻqolgan: tükä— + l = toʻkäl > tügäl > tugäl
1. Bitgan, chala yeri yoʻq, oxiriga, poyoniga yetkazilgan
Endi bilishimcha, biz oʻsha davrlarda oʻynagan narsalarimiz hali tugal boʻlmagan, ancha gʻoʻr asarlar edi — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman
Elmurod birinchi kuni besh vaqt namozni tugal oʻqidi. Ikkinchi kuni uchtasini oʻqib, ikkitasini qazo qildi — P. Tursun, Oʻqituvchi
Ona, tugal yozishdan qalamim ojiz — Gʻayratiy
2. Toʻla-toʻkis, bekam-koʻst; toʻliq, but
Tugal fikr. Tugal jumla
Ikki pud bugʻdoy bilan besh pud sholi berib qutulmoqchi boʻlibdi. Janish boʻlsa, tugal berasan, deb turib olibdi — H. Shame, Dushman
Domlangizni shundoq katta professor qilib, obroʻ, uy-joylarimiz tugal boʻlganda, shularni tashlab ketib qolamanmi, deb qoʻrqaman — Mirmuhsin, Umid
sft. Tugi bor, tugʻ oʻrnatilgan; tugʻ koʻtargan.
Qanchasi piyoda, botirlar otli, Ikkovi koʻtargan tugʻli bayroqni. — Bahrom va Gulandom
Taʼriflar ichida
6 tatavallud esk. Tugʻilish, dunyoga kelish. Navoiy tavalludining 500 yilligi. Har umrning ikki kuni bor: Biri oʻlim, biri tavallud. M. Shayxzoda Tavallud topmoq Tugʻilmoq, d
orala Oʻrtasidan, ichidan yurmoq, oʻtmoq; kezmoq. Ahmadjon nemislar butalarni oralab yuz ellik metrcha yaqin kelganda, ustma-ust ikki sidra oʻq yogʻdirdi. A. Qahhor, Olti
maydon Hovli-joyga yaqin ochiq yer, sayhon yoki bogʻcha; tomorqa. Maydon ikki tanob kenglikda boʻlib, janubi qutidor va qoʻshnisining imoratlari orqasidan va boshqa uch j
bo‘l Yuz bermoq, voqe boʻlmoq. Kecha majlis boʻldi. Bugun bir qiziq voqea boʻldi. Bir oydan keyin xuddi mana shu katta bogʻda dangʻillama toʻy boʻldi. Oʻ. Hoshimov, Qalbi
bo‘l Yuz bermoq, voqe boʻlmoq. Kecha majlis boʻldi. Bugun bir qiziq voqea boʻldi. Bir oydan keyin xuddi mana shu katta bogʻda dangʻillama toʻy boʻldi. Oʻ. Hoshimov, Qalbi
dunyo Butun borliq; koinot, olam. Bogʻ koʻrki — bodom, Dunyo koʻrki — odam. Maqol Til kichik boʻlsa ham, dunyoni buzadi. Maqol Dunyoda onadan aziz, onadan moʻtabar inson
Ertaklar
1 ta
Xalq ogʻzaki ijodi
Zolim podsho oʻzining shafqatsiz farmonlari bilan xalqni qiynaydi. Bir yigit otasining maslahati bilan podshoning zulmiga chek qoʻyishga harakat qiladi.
Sheva materiallari
1 ta
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · tugʻilmoq