«тилма» бўйича 182 та натижа: Ўзбекчадан
от Тилимлаб кесиб ҳосил қилинган.
Тилма жўяк.
Тилма зовурдан чиқиб, тупроқ уюмидан сакраб ўтган Алижон қайтарма этигига ёпишган тупроқни жаҳл билан қоқди. — Ҳ. Нуъмон, Фасллар
фл. 1. Пичоқ ва шу кабиларни тиғли нарса билан узунасига кесмоқ, қирқмоқ, ёрмоқ.
Насимийни тириклайин товонидан тилишган ва терисини шилишган. — Миртемир, Дўстлар даврасида
Этларимни ништар билан тилсинлар мен сиздан ажралмайман. — Ҳамза, Бой ила хизматчи
Жилғанинг бошидан оёғигача сўқа билан тилиб, ариқ очилса-да, тоғолча билан ёнғоқ экилса С. — Анорбоев, Оқсой
Қонли кўйлакни Қоратой эҳтиёт билан тилиб, ярани очди. — Ойбек, Танланган асарлар
2. Тилим-тилим қилиб кесмоқ; тилимламоқ.
Қовунни тилиб қўймоқ. Гўштни тилиб тузламоқ.
Шаҳарда қоровуллик қиламанми, қовун тилиб сотаманми — менинг ишим. — Муштум
3. Ёғоч ёки тахтани узунасига арраламоқ.
Бир куни меҳнат дарсида битта кўзлик тахтани тилаётиб, электр аррани синдириб қўйдик. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
Симёғочлар ҳам, тилса, жуда сўрибоп экан. — А. Мухтор, Чинор
4. Тирнаб ёки юлиб, узун из ҳосил қилмоқ.
Стол устидаги бир тахта ойна майда-майда бўлиб, Саидийнинг билак ва панжаларини тилди. — А. Қаҳҳор, Сароб
Саломат бутун кучини йиғиб, боғма-боғ ошиб кетди. Тиканлар оёғини тилди. — С. Аҳмад, Ҳукм
ТИЛ ' оғиз бўшлиғида пастки жағга ёпишган, таъм-маза билишга, нутқ товушларини ҳосил қилишга хизмат қиладиган аъзо'. Айцам, т и л и м куяди, айтмасам — дилим (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли ' гапир-' маъно — сини англатган ти- феълидан (ПДП, 429) -л қўшимчаси билан ясалган (ЭСТЯ, III, 229): ти- + л = тил
1. анат. Оғиз бўшлиғида жойлашган, таъм-маза билиш, оғизга овқат олиш, ялаш лар учун хизмат қиладиган мускулли аъзо
Иссиқдан итнинг тили осилган
Айцам, тилим куяди, айтмасам - дилим — Мақол
Ўлгудай тахир экан, тилимни ёргудай, оғзимни куйдиргудай бўлди — Мирзакалон Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Ниҳоят, гапира-гапира қақраган лабларини тили билан ялаб, Лутфинисо жим бўлди — Ойбек, Танланган асарлар
бузоқчалар бўйинларини чўзиб, унга [раисга] тилларини кўрсатишди — "Муштум"
2. кўчма Асбоб, механизм ва шу кабиларнинг осилиб, қимирлаб турадиган қисми
Соатнинг тили. Компаснинг тили
Қўнғироқнинг тили
3. кўчмапоет. Тиғга ўхшаш, учли нарса
Шамол кучайиб, оловнинг тили яна ҳам узунлашди — Саид Аҳмад, Уфқ
Тепага кўтарилган қуёш ўтли тили билан ер бағридаги барча намни сўриб оларди — Шароф Рашидов, Бўрондан кучли
Қуёш ҳароратидан баҳраманд бўлган майса, Қиёқ тилларин чўзиб, нурга қасида куйлар — Ғафур Ғулом
фл. кам қўлл. Тилимламоқ, тилишламоқ.
Асл қизил олмалар, Уни қизим тилмалар. — М. Шайхзода, Тошкентнома
от 1. Бирор истак, ният билан, ниманидир тилаб айтилган гап, дуо ва шу кабилар.
Тила тилагингни.
Менинг биринчи холис тилагим, албатта, мазлум халқ тилидан бўла-дир: бундан сўнг Тошкент ҳокимлигига ҳар қандай бўлмағур одам қўйилмасин. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Мулла Абдураҳим қуръондан қисқа бир оят ўқиб, хон ҳазратларига энг олий тилаклар билдирди-ю, ниҳоят, мақсадга ўтди — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
Ҳордиқларига бўлар Шу қиз баъзан овунчоқ, Ёмон кўздан асрасин Тилаги бўлар ҳар чоқ. Ғайратий. Худо ўз паноҳида асрасин ҳеч бўлмаганда, шу тилагимга етказсин худо! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Қўлда қадаҳ, тилда эса тилаклар. — Ё, Мирзо
2. Бирор нарсани амалга ошириш, унга эришиш учун бўлган ички интилиш, ҳиссиёт; истак, ният.
Бир ҳафтадан кейин тоғам ҳақида бирор маълумот олиш тилагида Муроджон ишлаб турган корхонага қараб жўнадим. — Ғайратий, Узоқдаги ёр
Уста узун ва қалин мўйловини қимирлатиб, Ойқизни юпатиш тилагида гапирди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Райимжон ўн олти яшар йигитчалик вақтидаёқ унда тракторни бошқариш тилаги туғилди. — Ҳ. Нуъмон, Ўз касбининг эгаси
от айн. Тилим.
Бир тилик қовун.
Улоқчи сопига феруза қадалган чиройли пи-чоқ билан умбурвоқидан бир тилик кесиб, Ўсаржонга узатди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
Бекат биноси устида гумбаз. Бу гумбазга сан-чилган узун калтак учида ҳандалакнинг бир тилигидай ой рамзи. — Ш. Тошматов, Эрк қуши
қайтарма Қайтариб, қайириб, буклаб қўйиладиган, қайирма. У [Аваз] уйига етиб бориб, чироқни ёқди, қайтарма ёқа камзулини ечди. Ж. Шарипов, Хоразм Тилма зовурдан к
Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага
Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис
Камбағал чол Араб лаққи подшоҳ саройида хизмат қилиб юради. Унинг ҳаёти кутилмаганда яхши томонга ўзгаради ва бойиб кетади.
Чол билан кампирнинг катта тарвуз етиштириши ва уни подшоҳга совға қилиши билан бошланадиган ушбу эртакда, чолнинг топқирлиги ва адолат талаби маркази
Қўрқоқ ва дангаса Баҳодирнинг тасодифан қаҳрамонга айланиши ҳақидаги эртак. Унинг омади ва айёрлиги уни турли хавфли вазиятлардан қандай қутқариши тасвирла
Бир чол билан кампирнинг ёввойилашган мушуги уларнинг жонига тегади. Мушук чакалакзорда тулки билан дўстлашиб, биргаликда қуённи алдамоқчи бўлишади.
Чилангарликда устки зеҳига кашак ўрнатилмайдиган, рамкали шадага ўрнатиладиган арра тури
алданмоқ
